Quỹ phòng hộ cổ phiếu công nghệ lỗ hơn 10% trong tháng 7, JPMorgan: nhà đầu tư cá nhân có thể tăng ảnh hưởng

Các quỹ phòng hộ long-short chuyên đầu tư vào nhóm công nghệ, truyền thông và viễn thông (TMT) đã lỗ hơn 10% chỉ trong tháng 7. Giới phân tích cho rằng nguyên nhân đến từ làn sóng bán tháo cổ phiếu bán dẫn và công nghệ, khởi phát từ căng thẳng địa chính trị quanh Iran, khiến dòng vốn tổ chức sử dụng đòn bẩy lớn buộc phải rút lui đồng loạt.

Theo số liệu tạm tính từ công ty nghiên cứu Pivotal Path, tỷ lệ lỗ trong tháng 7 của các quỹ phòng hộ long-short tập trung vào nhóm TMT đã vượt mốc 10%. Đáng chú ý, con số này còn chưa tính khoản lỗ của quỹ Situational Awareness, quỹ đã buộc phải bán tháo phần lớn danh mục cổ phiếu niêm yết đang nắm giữ vào cuối tháng 7.

Làn sóng bán tháo lần này bắt nguồn từ việc giá dầu thế giới tăng vọt sau khi căng thẳng địa chính trị quanh Iran tái bùng phát, trong đó có thông tin đài truyền hình nhà nước Iran đưa tin khu vực biên giới tây bắc nước này bị Mỹ không kích. Hệ quả là lượng lớn cổ phiếu ngành bán dẫn bị bán ra, kéo theo toàn bộ nhóm cổ phiếu cùng ngành tại thị trường châu Á cũng chao đảo. Chỉ số cổ phiếu công nghệ Mỹ đã giảm hơn 7% chỉ trong một tháng.

Khoản lỗ nặng nhất thuộc về quỹ Situational Awareness, do Leopold Aschenbrenner (Leopold Aschenbrenner), cựu nhà nghiên cứu của OpenAI, điều hành. Theo CNBC, quỹ này đã sử dụng đòn bẩy lên tới 400% để dồn vốn vào các cổ phiếu bán dẫn và phần cứng AI, khiến quỹ mất khoảng 67% tài sản chỉ trong tháng 7 và rơi vào tình trạng bị gọi ký quỹ bổ sung (margin call). CNBC cho biết cuối cùng quỹ đã phải chuyển nhượng khoảng 16 tỷ USD cổ phần cổ phiếu niêm yết, tập trung ở SK Hynix, Micron (MU), CoreWeave (CRWV) và Nebius (NBIS), cho Citadel với mức chiết khấu khoảng 10% so với giá thị trường. Quy mô tài sản quản lý của quỹ theo đó co lại từ 45 tỷ USD hồi đầu tháng 7 xuống chỉ còn khoảng 10 tỷ USD. Phần tài sản còn lại chủ yếu là khoảng 5 tỷ USD cổ phần chưa niêm yết của Anthropic.

Nhóm chuyên gia do Nikolaos Panigirtzoglou (Nikolaos Panigirtzoglou), chiến lược gia của JPMorgan, dẫn đầu đã dựa trên dữ liệu hiệu suất này để cảnh báo về tốc độ rút vốn của dòng tiền tổ chức. Theo Bloomberg đưa tin ngày 5 (giờ địa phương), ông Panigirtzoglou viết trong báo cáo gửi khách hàng rằng quá trình giảm đòn bẩy của nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghệ và bán dẫn, bao gồm cả chip nhớ, đang diễn ra nhanh hơn so với dự đoán trước đó. Ông cũng lưu ý dữ liệu này cho thấy khả năng các quỹ phòng hộ long-short khác tập trung vào cổ phiếu công nghệ cũng đang chịu áp lực buộc phải thanh lý tương tự ở nhóm bán dẫn và chip nhớ.

Mức độ thiệt hại khác nhau khá rõ giữa các chiến lược đầu tư. Cùng theo số liệu của Pivotal Path, các quỹ đa chiến lược (multi-strategy) chỉ lỗ 2,2% trong tháng 7, mức tương đối nhẹ. Ngược lại, các quỹ chọn cổ phiếu (stock-picking) khu vực châu Á - Thái Bình Dương ghi nhận mức lỗ trung bình lên tới 9,4%, cao hơn đáng kể. Giới phân tích nhận định mức độ sử dụng đòn bẩy và độ tập trung danh mục là yếu tố quyết định chênh lệch này.

Tuy vậy, cũng có ý kiến xem đợt giảm mạnh này chỉ là một nhịp điều chỉnh trong chu kỳ. Trước đó, ngày 28 tháng trước, Vincent Juvyns (Vincent Juvyns), chiến lược gia đầu tư cấp cao của Tập đoàn ING, từng đánh giá đợt bán tháo cổ phiếu bán dẫn lần này là một đợt điều chỉnh bình thường trong chu kỳ tăng trưởng dài hạn.

JPMorgan nhận định nếu dòng vốn tổ chức tiếp tục rút lui, tỷ trọng giao dịch của nhà đầu tư cá nhân trong nhóm cổ phiếu công nghệ có thể tăng lên, kéo theo biến động giá cũng lớn hơn.

Diễn giải thị trường

Nhận định của JPMorgan dựa trên thực tế rằng dòng vốn tổ chức sử dụng đòn bẩy lớn đã bị buộc thanh lý trong đợt lao dốc của cổ phiếu bán dẫn và công nghệ tháng trước. Khi các vị thế đặt cược lệch quá mức như của quỹ Situational Awareness sụp đổ, lượng cổ phiếu tổ chức bán ra tăng nhanh, và đây được xem là yếu tố có thể làm xáo trộn chính cấu trúc cung cầu của thị trường.

Điểm chiến lược

Thay vì chỉ nhìn vào biến động giá từng cổ phiếu riêng lẻ, việc theo dõi tốc độ giảm đòn bẩy của nhà đầu tư tổ chức cùng khả năng xảy ra margin call có thể giúp đánh giá bản chất của một giai đoạn biến động. Các chỉ số hiệu suất quỹ phòng hộ hay thông tin tất toán vị thế của từng quỹ có thể được xem là tín hiệu sớm đáng tham khảo cho biến động của nhóm cổ phiếu công nghệ.

Giải thích thuật ngữ

Quỹ phòng hộ long-short là quỹ dùng chiến lược vừa mua vào (long) vừa bán khống (short) cổ phiếu để giảm rủi ro theo một chiều hướng thị trường nhất định. Giảm đòn bẩy (deleveraging) là quá trình giảm mức vay nợ để hạ thấp mức độ rủi ro. Gọi ký quỹ bổ sung (margin call) là thủ tục công ty chứng khoán yêu cầu nhà đầu tư nộp thêm tiền khi mức ký quỹ giảm xuống dưới ngưỡng quy định.