Vụ kiện tập thể 7 tỷ bảng nhằm vào Google tiếp tục thủ tục tại Anh

Một vụ kiện tập thể trị giá khoảng 7 tỷ bảng Anh, xoay quanh cáo buộc Google (Google) lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường tìm kiếm tại Anh, vẫn đang tiếp tục các thủ tục tố tụng. Việc vụ kiện được cho phép tiến hành theo hình thức tập thể không đồng nghĩa trách nhiệm của Google hay mức bồi thường đã được xác định.

Tòa Phúc thẩm Cạnh tranh Anh (Competition Appeal Tribunal, CAT) đã ra lệnh cho phép kiện tập thể (Collective Proceedings Order, CPO) vào ngày 22 tháng 11 năm 2024, đối với đơn kiện của Nikki Stopford nhằm vào Alphabet (Alphabet, GOOGL), Google, Google Ireland và Google UK. Vụ án mang số hiệu 1606/7/7/23, không phải là vụ kiện mới được khởi xướng trong năm 2026.

Bên nguyên đơn cáo buộc Google đã hạn chế cạnh tranh bằng cách bảo đảm vị trí tìm kiếm mặc định trên các thiết bị di động. Theo lập luận của phía nguyên đơn, giá quảng cáo tìm kiếm tăng lên khiến chi phí của các nhà quảng cáo bị chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá hàng hóa và dịch vụ.

Cụ thể, đơn kiện cho rằng Google đã yêu cầu các nhà sản xuất thiết bị Android cài đặt sẵn ứng dụng Google Search và trình duyệt Chrome khi cài đặt Google Play Store. Đơn kiện cũng cáo buộc Google đã ký thỏa thuận chia sẻ doanh thu với Apple để giữ vị trí công cụ tìm kiếm mặc định trên trình duyệt Safari.

Google đã tranh luận rằng các cáo buộc liên quan đến hệ điều hành của Apple cần bị bác bỏ hoặc kết thúc bằng phán quyết rút gọn. Tuy nhiên CAT nhận định các cáo buộc này chưa đáp ứng tiêu chuẩn cần thiết để bác bỏ hay ra phán quyết rút gọn.

Nhóm nguyên đơn trong vụ kiện gồm những người tiêu dùng từ 16 tuổi trở lên, cư trú tại Anh tính đến ngày 22 tháng 11 năm 2024, đã mua hàng hóa hoặc dịch vụ từ các doanh nghiệp Anh có sử dụng quảng cáo tìm kiếm của Google trong giai đoạn từ ngày 1 tháng 1 năm 2011 đến ngày 7 tháng 9 năm 2023. Trang thông tin chính thức của bên nguyên đơn cho biết thời hạn đăng ký rút khỏi vụ kiện đã kết thúc vào ngày 18 tháng 3 năm 2025.

Vụ kiện áp dụng cơ chế “opt-out”, theo đó những người tiêu dùng đáp ứng điều kiện sẽ tự động được đưa vào nhóm nguyên đơn mà không cần đăng ký. Chỉ những ai không muốn tham gia mới cần thông báo rút khỏi vụ kiện trong thời hạn quy định.

Bên nguyên đơn ước tính tổng thiệt hại của cả nhóm vào khoảng 7 tỷ bảng Anh, với mức bồi thường dự kiến cho mỗi cá nhân khoảng 100 bảng Anh. Tuy nhiên, việc có được bồi thường hay không, cũng như số tiền cụ thể, còn phụ thuộc vào kết quả xét xử chính thức hoặc thỏa thuận giữa các bên.

Lệnh cho phép kiện tập thể của CAT chỉ xác nhận rằng các vấn đề chung của vụ kiện có thể được xem xét theo thủ tục tập thể, chứ chưa phải là phán quyết về việc Google có vi phạm luật cạnh tranh hay phải chịu trách nhiệm bồi thường hay không.

Thủ tục tố tụng đã trải qua các phiên họp quản lý vụ án vào ngày 2 tháng 7 năm 2025 và ngày 20 tháng 4 năm 2026. Trang thông tin vụ án của CAT cũng công bố lệnh liên quan đến bảo mật thông tin và lệnh đồng thuận được ban hành vào ngày 29 tháng 6 năm 2026.

Song song đó, Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh (Competition and Markets Authority, CMA) cũng đang thực hiện một tiến trình giám sát riêng đối với thị trường tìm kiếm. Vào ngày 10 tháng 10 năm 2025, CMA đã chỉ định dịch vụ tìm kiếm phổ thông và quảng cáo tìm kiếm của Google là đối tượng có Vị thế Thị trường Chiến lược (Strategic Market Status, SMS).

Ngày 3 tháng 6 năm 2026, CMA áp đặt yêu cầu hành vi buộc Google phải cho phép các nhà xuất bản kiểm soát việc sử dụng nội dung của họ trong tính năng tìm kiếm tích hợp AI tạo sinh. Đến ngày 17 tháng 6 năm 2026, CMA tiếp tục bổ sung các yêu cầu hành vi liên quan đến xếp hạng công bằng và khả năng di chuyển dữ liệu.

Về phía mình, Google cho biết trên blog chính thức rằng người tiêu dùng và doanh nghiệp tại Anh đang nhận được giá trị đáng kể từ dịch vụ tìm kiếm của công ty, đồng thời bày tỏ quan điểm phản đối các quy định giám sát. Google cho rằng dịch vụ tìm kiếm của hãng đã đóng góp 118 tỷ bảng Anh cho hoạt động kinh tế tại Anh trong năm 2023, và cảnh báo rằng các quy định mang tính áp đặt quá mức có thể cản trở quyền lựa chọn cũng như đổi mới sáng tạo.

Hoạt động kinh doanh tìm kiếm của Google cũng đang chịu sự giám sát pháp lý tại Mỹ và Liên minh châu Âu. Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) ngày 2 tháng 9 năm 2025 thông báo rằng tòa án liên bang tại Washington DC đã ban hành lệnh khắc phục giới hạn các thỏa thuận độc quyền liên quan đến việc phân phối Search, Chrome, Google Assistant và ứng dụng Gemini. Trong khi đó, Ủy ban châu Âu ngày 23 tháng 7 năm 2026 đã áp mức phạt 890 triệu euro đối với Google vì vi phạm Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA).

Vị thế quảng cáo tìm kiếm và công cụ tìm kiếm mặc định của Google cũng có thể gián tiếp ảnh hưởng đến môi trường thu hút người dùng của các sàn giao dịch tiền mã hóa, ví điện tử và dịch vụ Web3. Tuy nhiên, vụ kiện tập thể tại Anh lần này chưa cho thấy tác động trực tiếp nào đến một dự án tiền mã hóa hay giá token cụ thể nào, và lịch trình công khai của CAT hiện chưa nêu ngày xét xử tiếp theo.