*스테이블코인*, *USDC*, *quốc tế*, *chuyển tiền*, *phí chuyển tiền* đang được nhắc đến như một “cuộc cách mạng chuyển tiền xuyên biên giới”. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới của Ngân hàng Trung ương Ý cho thấy bức tranh thực tế phức tạp hơn nhiều: nếu tính toàn bộ quy trình từ tài khoản ngân hàng người gửi đến tài khoản người nhận, *chuyển tiền bằng stablecoin* không phải lúc nào cũng rẻ hơn so với kênh truyền thống.
Theo Ngân hàng Trung ương Ý công bố trong báo cáo “Markets, Infrastructures and Payment Systems Paper No. 86” ngày 24 (giờ địa phương), nhóm nghiên cứu đã phân tích chi phí chuyển tiền quốc tế bằng stablecoin *USDC* thông qua một thử nghiệm dạng “mua hàng bí mật” (mystery shopping). Cụ thể, họ thực hiện các giao dịch chuyển 200 USDC từ Ý sang 10 tuyến chuyển tiền khác nhau, bao gồm Argentina, Brazil, Nam Phi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Nhật Bản… nhằm mô phỏng trải nghiệm thực tế của người dùng.
Kết quả cho thấy tổng chi phí chuyển tiền dao động rất lớn, từ mức tối thiểu khoảng 0,3% cho tới tối đa gần 9% giá trị giao dịch. Thời gian xử lý cũng không đồng nhất: có trường hợp chỉ mất khoảng 20 phút, nhưng cũng có tuyến phải đợi đến 2 ngày làm việc mới hoàn tất. Những tuyến được kết nối với hệ thống thanh toán tức thời tại địa phương thường xử lý nhanh hơn rõ rệt, trong khi các giao dịch đi qua hệ thống ngân hàng truyền thống lại dễ bị chậm trễ.
"bình luận" Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu thực nghiệm hiếm hoi về *chi phí chuyển tiền bằng stablecoin*, thay vì chỉ dựa trên giả định lý thuyết “blockchain là rẻ và nhanh”. Điều này rất quan trọng với nhà đầu tư, doanh nghiệp và người lao động nhập cư đang cân nhắc sử dụng *USDC* hay các *stablecoin* khác cho mục đích chuyển tiền quốc tế.
---
Phần đáng chú ý trong báo cáo của Ngân hàng Trung ương Ý là nguyên nhân làm đội chi phí chuyển tiền không nằm ở bản thân blockchain. Phí giao dịch trên chuỗi (gas fee) – yếu tố thường được truyền thông nhấn mạnh – trên thực tế chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng chi phí.
Phần lớn chi phí phát sinh ở các “cửa ra vào” của hệ thống tiền mã hóa. Cụ thể:
- Giai đoạn đầu: đổi EUR sang USDC
- Giai đoạn cuối: đổi USDC sang nội tệ tại nước nhận
- Phí do sàn giao dịch, ngân hàng, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán thu thêm
- Chênh lệch tỷ giá (spread) giữa giá mua – bán USDC và giữa các đồng tiền pháp định
Về bản chất, người dùng phổ thông không chỉ cần “chuyển token trên blockchain” mà là muốn chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng ở nước gửi sang tài khoản ngân hàng ở nước nhận. Toàn bộ các bước trung gian để “đi vào” và “đi ra” khỏi hệ sinh thái crypto mới là nơi phát sinh chi phí đáng kể.
"bình luận" Nói cách khác, blockchain đã giải được bài toán *di chuyển giá trị* gần như tức thời với chi phí cực thấp, nhưng hệ thống tài chính truyền thống bao quanh nó – đặc biệt là các điểm *on-ramp/off-ramp* – vẫn vận hành với cấu trúc chi phí cũ. Đây là “điểm mù” mà nhiều chiến dịch marketing về *chuyển tiền bằng stablecoin* ít khi đề cập.
---
Lợi thế về chi phí của *stablecoin* thể hiện rõ nhất khi cả người gửi và người nhận đều ở “bên trong” hệ sinh thái crypto. Ví dụ:
- Người nhận giữ USDC như một dạng “đô la số” để tiết kiệm hoặc phòng ngừa lạm phát
- Người nhận thanh toán trực tiếp bằng USDC cho hàng hóa, dịch vụ
- Giao dịch diễn ra chủ yếu giữa các ví cá nhân hoặc ví trên sàn, không quy đổi ra tiền pháp định
Trong các kịch bản trên, chi phí gần như chỉ là gas fee, vốn có thể thấp đến mức không đáng kể, nhất là trên các mạng lưới tối ưu phí.
Tuy nhiên, thực tế đời sống lại khác. Phần lớn người nhận vẫn cần dùng nội tệ để chi trả tiền nhà, thực phẩm, điện nước, học phí... Điều này buộc họ phải:
- Bán USDC trên sàn tập trung hoặc qua môi giới
- Rút tiền về tài khoản ngân hàng địa phương
- Chịu phí rút tiền, phí nạp/rút fiat, phí chuyển khoản nội địa, cùng rủi ro tỷ giá
Kết quả là, mô hình *chuyển tiền bằng stablecoin* hiện tại không hoàn toàn loại bỏ trung gian, mà chủ yếu thay thế ngân hàng bằng một lớp trung gian mới: sàn giao dịch tập trung, công ty môi giới, nhà cung cấp giải pháp thanh toán số...
"bình luận" Đây là lý do nhiều chuyên gia đánh giá rằng để *stablecoin* thực sự trở thành “cuộc cách mạng chuyển tiền quốc tế”, bản thân hạ tầng ngân hàng và pháp lý ở từng quốc gia cũng phải thay đổi, thay vì chỉ dựa vào việc phí on-chain gần bằng 0.
---
Dù chỉ ra nhiều hạn chế, nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Ý không phủ nhận tiềm năng của *stablecoin* trong lĩnh vực *chuyển tiền quốc tế*. Ngược lại, báo cáo nhấn mạnh một số điểm tích cực:
- Ở một số tuyến chuyển tiền nhất định, tổng chi phí sử dụng *USDC* đã thấp hơn so với kênh truyền thống
- Hệ thống thanh toán vận hành 24/7 trên blockchain là lợi thế lớn so với các hệ thống ngân hàng chỉ hoạt động theo giờ hành chính
- Tính lập trình được của tài sản số (như khả năng thiết lập điều kiện giải ngân, thanh toán tự động bằng smart contract) mở ra những mô hình giao dịch mới mà hệ thống cũ khó đáp ứng
Ngoài ra, báo cáo cũng đề cập vai trò của khuôn khổ pháp lý như quy định *MiCA* tại châu Âu. Khi các *off-ramp* – tức các kênh đổi từ stablecoin sang tiền pháp định thuộc khuôn khổ pháp lý rõ ràng – được mở rộng, cạnh tranh về phí giữa ngân hàng, sàn giao dịch và các fintech có thể sẽ tăng lên. Sự kết nối giữa hệ thống thanh toán tức thời trong nước với hạ tầng tài sản số cũng hứa hẹn rút ngắn thời gian và chi phí xử lý.
Dù vậy, chênh lệch tỷ giá ngoại hối vẫn được đánh giá là một yếu tố chi phí khó có thể loại bỏ trong hoạt động chuyển tiền quốc tế, dù kênh thanh toán là truyền thống hay là *blockchain*.
"bình luận" Nói ngắn gọn, *stablecoin* đã giải quyết khá tốt bài toán “chuyển giá trị qua biên giới” trên phương diện công nghệ, nhưng bài toán “chuyển đổi sang tiền sử dụng được trong đời sống hàng ngày với chi phí thấp” vẫn chưa có lời giải trọn vẹn. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư và người dùng cần nhìn nhận thực tế: *chuyển tiền bằng stablecoin* chỉ thực sự rẻ khi cả hai bên chấp nhận ở lại trong thế giới crypto, còn bước quay lại hệ thống tiền pháp định hiện vẫn là mắt xích tốn kém nhất trong chuỗi giá trị.
Bình luận 0