Thị trường **“tiền mã hóa”** đang chứng kiến một sự dịch chuyển âm thầm nhưng rất căn bản: cấu trúc **“hợp đồng vĩnh cửu (perpetual futures, perps)”** không chỉ thống trị giao dịch **Bitcoin(BTC)**, **Ethereum(ETH)** mà còn dần trở thành “hạ tầng” cho cả tài sản truyền thống như cổ phiếu, vàng, ngoại hối và chỉ số. Theo CoinDesk Research đưa tin ngày 20 tháng 5 năm 2026 (giờ địa phương), quy mô giao dịch các sản phẩm phái sinh dạng này đã đạt mức kỷ lục, cho thấy **“tiền mã hóa”** không còn đơn thuần chạy theo mô hình tài chính truyền thống, mà ngược lại, chính tài chính truyền thống đang bước lên cấu trúc do **“thị trường tiền mã hóa”** tạo ra.
Theo CoinDesk Research đưa tin ngày 20 tháng 5 năm 2026 (giờ địa phương), tổng khối lượng giao dịch **hợp đồng vĩnh cửu dựa trên tài sản thực (RWA perps)** đã đạt 2110 tỷ USD (khoảng 305 nghìn tỷ đồng), mức cao nhất từ trước tới nay. Con số này tương đương mức tăng khoảng 16 lần so với khoảng 120 tỷ USD ghi nhận trong quý 4 năm 2025. Đáng chú ý, riêng **hợp đồng vĩnh cửu cổ phiếu** đã tăng 121% chỉ trong vòng một tháng, lên khoảng 540 tỷ USD, cho thấy nhu cầu giao dịch cổ phiếu theo cấu trúc phái sinh kiểu **perps** đang bùng nổ. *bình luận: Với tốc độ mở rộng như vậy, câu hỏi không còn là “liệu” mà là “khi nào” mảng perps cổ phiếu sẽ tiệm cận hoặc vượt quy mô mảng perps tiền mã hóa thuần túy.*
**Hợp đồng vĩnh cửu** là sản phẩm phái sinh không có ngày đáo hạn và ngày tất toán cố định. Thay vì phải cuốn chiếu hợp đồng theo kỳ hạn như hợp đồng tương lai truyền thống, nhà giao dịch chỉ phải trả hoặc nhận **“phí funding (funding fee)”** theo chu kỳ (thường vài giờ một lần) để giữ vị thế, từ đó giúp giá hợp đồng bám sát giá **thị trường giao ngay**. Ban đầu, cấu trúc này gần như chỉ gắn với **Bitcoin(BTC)**, **Ethereum(ETH)** và một số đồng **altcoin**, nhưng hiện tại đã mở rộng sang vàng, các đồng tiền pháp định chính, cổ phiếu công nghệ lớn và các chỉ số chứng khoán. Khối lượng giao dịch hàng ngày lên tới khoảng 750 tỷ USD (tương đương hơn 1,08 triệu tỷ đồng), có những giai đoạn gấp nhiều lần quy mô thị trường **giao ngay**.
Trên các nền tảng on-chain, nhiều **cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn** đang được giao dịch dưới dạng **“hợp đồng vĩnh cửu tổng hợp (synthetic perps)”** song song với **Bitcoin(BTC)**, trong khi các sàn giao dịch tập trung lại mở rộng sang **hợp đồng vĩnh cửu hàng hóa** và **hợp đồng vĩnh cửu chỉ số**. *bình luận: Bức tranh toàn cảnh cho thấy dòng tiền và thanh khoản toàn cầu đang dần đi theo “logic phái sinh 24/7” hơn là lịch giao dịch cố định của sàn truyền thống.*
Nhiều nhà phân tích thị trường phái sinh cho rằng, nếu duy trì đà tăng trưởng hiện tại, **thị trường hợp đồng vĩnh cửu cổ phiếu** hoàn toàn có thể đạt quy mô ngang ngửa, thậm chí vượt **hợp đồng vĩnh cửu tiền mã hóa** trong những năm tới. Xu hướng chủ đạo trở nên khá rõ: **“thị trường tiền mã hóa”** không còn đơn thuần đang “trở nên giống Phố Wall”, mà đang ở chiều ngược lại – **Phố Wall** dần hấp thụ, rồi tái sử dụng chính cấu trúc do **crypto** tạo ra.
Lý do **hợp đồng vĩnh cửu** lan rộng lại tương đối đơn giản: **sự tiện lợi**. Thứ nhất, **thị trường perps** hoạt động 24/7, không bị giới hạn giờ hay ngày giao dịch, không “đóng cửa” vào cuối tuần. Thứ hai, nhà giao dịch có thể mở vị thế bán mà không cần thực hiện quy trình cho vay mượn chứng khoán hay tài sản cơ sở để bán khống như trong cơ chế truyền thống. Thứ ba, không tồn tại vấn đề đáo hạn hợp đồng và chi phí “lăn” (rollover) sang kỳ hạn mới, cũng như không có khoảng trễ chờ ngày thanh toán. Với các tài sản vốn dĩ được giao dịch trên các sàn truyền thống như vàng hay cổ phiếu bluechip, điều này mang ý nghĩa thay đổi lớn về **khả năng tiếp cận**, **tính linh hoạt** và **tính liên tục của thanh khoản**.
Dù vậy, cấu trúc **perps** vẫn chịu nhiều phê phán. Một bộ phận chuyên gia cho rằng phần lớn hoạt động giao dịch ở đây mang tính **đầu cơ đòn bẩy cao**, khiến biến động giá dễ bị khuếch đại. Ngoài ra, **phí funding** tuy giúp cân bằng giá với thị trường giao ngay nhưng không thể hoàn toàn thay thế chức năng **khám phá giá (price discovery)** của thị trường cơ sở. Việc cho phép **đòn bẩy cao trên tài sản biến động mạnh** cũng bị cảnh báo là có thể tích tụ rủi ro hệ thống, đặc biệt trong những giai đoạn thanh khoản suy giảm hoặc thị trường hoảng loạn. Tuy nhiên, trong bối cảnh **nhu cầu đã rõ ràng**, phần đông giới phân tích coi đây không phải lý do để loại bỏ cấu trúc **hợp đồng vĩnh cửu**, mà là **bài toán cần được tinh chỉnh** qua cơ chế quản lý rủi ro, giới hạn đòn bẩy và thiết kế sản phẩm.
Tác động của cấu trúc này còn lan sang cả **thị trường IPO**. Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 6 năm 2026 (giờ địa phương), trước khi **SpaceX** chính thức niêm yết trong tháng 6 năm 2026, cổ phiếu của công ty đã được giao dịch dưới dạng **“hợp đồng vĩnh cửu pre-IPO”** trên sàn **Hyperliquid**. Khối lượng giao dịch bình quân trong tháng 5 chỉ ở mức hàng chục triệu USD mỗi ngày, nhưng đến ngày niêm yết đã tăng vọt lên khoảng 1,3 tỷ USD (tương đương gần 1,88 nghìn tỷ đồng). Điều này phản ánh lượng lớn nhà đầu tư không tiếp cận được phân bổ cổ phiếu trong kênh truyền thống đã chuyển hướng sang **hạ tầng tiền mã hóa** để tìm cơ hội định giá và giao dịch sớm. *bình luận: IPO, vốn là “sân chơi” của các ngân hàng đầu tư và nhà đầu tư tổ chức, đang dần bị bẻ cong theo hướng thị trường mở 24/7 với cửa vào rộng hơn cho nhà đầu tư nhỏ lẻ toàn cầu.*
Song song, nhiều sàn giao dịch lớn đang xây dựng mô hình **“thị trường đa tài sản”** (multi-asset), nơi **cổ phiếu, tiền mã hóa, ngoại hối** được giao dịch chỉ với **một tài khoản duy nhất**. Theo số liệu được CoinDesk Research trích dẫn ngày 20 tháng 5 năm 2026 (giờ địa phương), đã có thời điểm một sàn giao dịch tập trung chiếm hơn **50% tổng khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh cửu tài sản thực** trên toàn thị trường. Khảo sát nội bộ của Bitget cho thấy khoảng **52% người dùng đang đồng thời nắm giữ cổ phiếu và crypto** trong cùng một tài khoản. Điều này cho thấy **biên giới giữa thị trường truyền thống và thị trường tiền mã hóa** đang mờ dần, cả về hành vi nhà đầu tư lẫn về cấu trúc sản phẩm.
Từ bối cảnh trên, câu hỏi trung tâm của thị trường không còn là **“crypto sẽ giống Phố Wall tới mức nào?”**, mà chuyển thành **“Phố Wall sẽ giao dịch trên cấu trúc crypto tới mức nào?”**. Nhiều tổ chức tài chính quốc tế ước tính, quá trình **token hóa tài sản** có thể tái cấu trúc khoảng 10% quy mô **thị trường vốn toàn cầu**, tương đương hàng nghìn tỷ USD tài sản sẽ vận hành trên hạ tầng on-chain hoặc cơ sở hạ tầng lai giữa truyền thống và tiền mã hóa. Trong bức tranh đó, **hợp đồng vĩnh cửu** đang nổi lên như **cấu trúc trung tâm**, nơi dòng thanh khoản, hoạt động phòng hộ và đầu cơ giao nhau.
Với việc các **“perps”** đã mở rộng từ **Bitcoin(BTC)**, **Ethereum(ETH)** ra đến vàng, cổ phiếu công nghệ, chỉ số và thậm chí cả **cổ phiếu pre-IPO**, **thị trường tiền mã hóa** đang âm thầm định nghĩa lại cách tài sản được niêm yết, định giá và giao dịch. *bình luận: Nếu 10 năm qua là thập kỷ của sự nổi lên của **crypto** như một lớp tài sản mới, thì giai đoạn tới rất có thể là thập kỷ mà cấu trúc phái sinh của **thị trường tiền mã hóa** – đặc biệt là **hợp đồng vĩnh cửu** – trở thành lớp hạ tầng chung cho toàn bộ thị trường vốn toàn cầu.*
Bình luận 0