Mỹ trừng phạt mô hình ‘bảo hiểm hàng hải’ dùng Bitcoin(BTC) của Iran tại eo biển Hormuz

Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt một mô hình *“bảo hiểm hàng hải”* sử dụng **từ Bitcoin(BTC) từ** để hỗ trợ hoạt động tại vùng Vịnh Ba Tư, gửi đi cảnh báo mạnh mẽ đối với nỗ lực né tránh trừng phạt của Iran. Cấu trúc này bị Washington đánh giá là gần với hình thức *“tống tiền”* hơn là bảo hiểm, khi gần như ép buộc tàu thuyền phải tham gia và đóng phí.

Bộ Tài chính Mỹ, thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC), đã đưa Công ty bảo hiểm hàng hải vùng Vịnh Ba Tư và Cơ quan dịch vụ hàng hải Hormuz Safe vào danh sách trừng phạt. Hai đơn vị này bị cáo buộc áp đặt cơ chế bảo hiểm bắt buộc đối với tàu hàng qua eo biển Hormuz, sau đó chuyển dòng tiền thu được cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Phía Mỹ cho rằng, về danh nghĩa, gói bảo hiểm này bảo vệ tàu khỏi rủi ro như bị bắt giữ hay can thiệp trên biển. Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, “phần lớn các rủi ro này lại chính do Iran tạo ra”, nên mô hình nói trên thực chất là *“bảo kê, tống tiền hơn là bảo hiểm”*. Đáng chú ý, Hormuz Safe được phát triển dưới sự chỉ đạo của Bộ Kinh tế Iran, đồng thời cho phép thanh toán bằng **từ Bitcoin(BTC) từ** và các tài sản kỹ thuật số khác với mục tiêu rõ rệt là lách các biện pháp trừng phạt của phương Tây.

Theo truyền thông Iran, mô hình bảo hiểm hàng hải dựa trên tiền mã hóa – trong đó **từ Bitcoin(BTC) từ** là phương tiện thanh toán chủ đạo – được đề xuất giám sát hoạt động logistics tại eo biển Hormuz, với kỳ vọng mang lại doanh thu thường niên hơn 10 tỷ USD (tương đương khoảng 14.431 tỷ won theo ước tính ban đầu). Tuy nhiên, vào thời điểm đó, nền tảng này được cho là mới ở giai đoạn sơ khai, chưa có bằng chứng rõ ràng về việc triển khai thực tế hay số lượng chủ hàng tham gia.

Việc nay bị OFAC trừng phạt cho thấy cấu trúc “bảo hiểm” này nhiều khả năng không chỉ dừng ở ý tưởng, mà đã gắn với chính sách nhà nước và luồng tiền thật. Mô hình được cho là đã nhận phê chuẩn từ cơ quan quản lý vùng Vịnh Ba Tư có liên hệ với IRGC, qua đó nằm trong phạm vi các lệnh trừng phạt nhắm vào lĩnh vực dầu mỏ và hóa dầu của Iran.

Với quyết định mới, cá nhân và doanh nghiệp Mỹ bị cấm hoàn toàn mọi giao dịch với hai tổ chức nói trên. Doanh nghiệp nước ngoài nếu tiếp tục giao dịch cũng có nguy cơ đối mặt với trừng phạt thứ cấp. Bộ Tài chính nhấn mạnh, thanh toán bằng **từ Bitcoin(BTC) từ** hoặc các tài sản số khác không giúp giao dịch “vô hình” trước hệ thống trừng phạt: “Dù dùng **từ Bitcoin(BTC) từ**, đây vẫn bị coi là hành vi né tránh trừng phạt và chịu chế tài tương tự.”

Scott Bessent (Scott Bessent), quan chức cấp cao phụ trách chính sách tại Bộ Tài chính Mỹ, nhận định Iran đang rơi vào cảnh kiệt quệ thanh khoản giữa khủng hoảng kinh tế và lạm phát ba chữ số, vì vậy nước này “đang cố huy động mọi kênh có thể, từ tiền fiat tới **từ tài sản số từ**, để vượt qua hàng rào trừng phạt”.

bình luận: Việc quan chức Mỹ nêu đích danh **từ Bitcoin(BTC) từ** và “tài sản số” trong bối cảnh trừng phạt cho thấy Washington ngày càng xem tiền mã hóa là phần cốt lõi của hạ tầng tài chính mà Iran và các nước bị trừng phạt muốn khai thác, chứ không còn là kênh phụ bên lề.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ trọng yếu của thế giới, nơi một tỷ lệ lớn sản lượng dầu thô toàn cầu phải đi qua. Những tháng gần đây, khu vực này ghi nhận lưu lượng tàu thuyền giảm và áp lực tăng giá dầu gia tăng, sau các đợt không kích của Mỹ nhằm vào mục tiêu có liên hệ với Iran. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, việc kết hợp mô hình thu phí “bảo hiểm” với thanh toán bằng **từ Bitcoin(BTC) từ** làm nổi bật cách tiền mã hóa có thể được tận dụng trong hệ thống trừng phạt quốc tế – vừa như công cụ huy động ngoại tệ, vừa là kênh khó truy vết hơn so với ngân hàng truyền thống.

bình luận: Trong mắt cơ quan quản lý phương Tây, các giao dịch xuyên biên giới bằng **từ Bitcoin(BTC) từ** và tài sản số liên quan đến những thực thể bị trừng phạt đang trở thành mục tiêu ưu tiên giám sát. Điều này nhiều khả năng dẫn tới các biện pháp kiểm soát khắt khe hơn với sàn giao dịch, nhà cung cấp ví và doanh nghiệp thanh toán tiền mã hóa.

Cuối cùng, động thái mới của Bộ Tài chính Mỹ cho thấy **từ Bitcoin(BTC) từ** và **từ tài sản kỹ thuật số từ** không còn bị xem chỉ như phương tiện thanh toán độc lập với chính trị, mà đã trở thành biến số quan trọng trong thiết kế và thực thi các gói trừng phạt toàn cầu. Nhiều chuyên gia nhận định, xu hướng siết chặt giám sát đối với dòng tiền mã hóa xuyên biên giới sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt ở các khu vực nhạy cảm như Trung Đông và các điểm nút vận tải năng lượng thế giới.