Anh thử nghiệm trái phiếu chính phủ mã hóa: Chìa khóa thành công nằm ở thanh toán on-chain bằng stablecoin bảng Anh

Thị trường *trái phiếu chính phủ mã hóa* mà chính phủ Anh đang theo đuổi được cho là sẽ chỉ thành công nếu giải được bài toán *thanh toán on-chain*. Nhiều chuyên gia nhận định, chỉ xây dựng hạ tầng là chưa đủ, yếu tố quyết định nằm ở *phương tiện thanh toán thực sự hoạt động trực tiếp trên blockchain*.

Theo Financial Times đưa tin ngày 23 (giờ địa phương), Anh dự kiến từ đầu năm 2027 sẽ thử nghiệm phát hành *trái phiếu chính phủ* dựa trên blockchain thông qua HSBC(HSBA) và Tập đoàn Sở giao dịch chứng khoán Luân Đôn LSEG(LSEG). Kế hoạch này được công bố từ thời cựu Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves, nhưng bối cảnh chính trị đã thay đổi nhanh chóng sau khi Thủ tướng Keir Starmer từ chức, Andy Burnham lên làm thủ tướng và John Healey được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tài chính. Trong bối cảnh Anh đang gánh khoảng 3.000 tỷ bảng Anh (khoảng 5.879 nghìn tỷ đồng) nợ công, thị trường đặc biệt chú ý liệu chính sách *trái phiếu mã hóa* có được duy trì dài hạn hay không.

Dù vậy, giới chuyên môn đánh giá hướng đi này khó bị đảo chiều. Varun Paul, phụ trách mảng ngân hàng trung ương và hạ tầng thị trường tài chính tại Fireblocks, cho rằng dự án đã tích lũy “động lực” đáng kể: Bộ Tài chính Anh, Ngân hàng Trung ương Anh và Cơ quan quản lý tài chính FCA đều trực tiếp giám sát. Ông nhận định bước đi với *trái phiếu chính phủ mã hóa* thậm chí có thể “mở rộng nhu cầu với trái phiếu chính phủ Anh” trong bối cảnh nhà đầu tư tìm kiếm tài sản an toàn nhưng linh hoạt hơn.

“Trái phiếu chính phủ mã hóa” và sự dịch chuyển dòng vốn

Trái phiếu chính phủ phát hành dưới dạng token không chỉ là số hóa chứng khoán, mà còn được xem là thay đổi cấu trúc cách dòng vốn vận động. Với *trái phiếu chính phủ mã hóa*, giao dịch có thể được thanh toán gần như tức thời trên blockchain, tài sản thế chấp có thể chuyển giữa các thị trường một cách nhanh chóng, loại bỏ phần lớn độ trễ trong hạ tầng tài chính truyền thống.

Điều này đặc biệt quan trọng với thị trường repo – thị trường cho vay ngắn hạn dựa trên tài sản thế chấp là trái phiếu chính phủ. Giới phân tích kỳ vọng việc mã hóa *trái phiếu chính phủ Anh* có thể “giải phóng” lượng thanh khoản hàng chục tỷ USD đang bị khóa kém hiệu quả trong hệ thống hiện tại. Khối lượng giao dịch trên thị trường trái phiếu chính phủ Anh hiện vượt 45 tỷ bảng Anh (khoảng 661 nghìn tỷ đồng) mỗi ngày, cho thấy tiềm năng rất lớn nếu các tài sản này chuyển sang dạng token.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất vẫn là *thiếu phương tiện thanh toán on-chain an toàn*. Gianna Paci, nhà sáng lập Markets Evolution, nhắc lại việc ngân hàng Santander đã từng phát hành trái phiếu mã hóa vào năm 2019 nhưng thị trường không bùng nổ được. “Vấn đề khi đó và bây giờ không khác nhau: chúng ta vẫn chưa có tài sản thanh toán on-chain mà không mang rủi ro đối tác,” bà nói, ám chỉ việc thanh toán vẫn chủ yếu diễn ra off-chain, khiến lợi ích của blockchain bị suy giảm đáng kể.

Nhu cầu *stablecoin* neo theo bảng Anh

Giải pháp được nhiều bên nhắc đến là phát triển *stablecoin* neo theo bảng Anh, đáp ứng đầy đủ khung pháp lý. Theo Paci, để thúc đẩy việc áp dụng *trái phiếu chính phủ mã hóa* trên diện rộng, thị trường cần “một cơ chế thanh toán on-chain thực sự”, và stablecoin có thể đảm nhận vai trò này nếu được thiết kế đúng chuẩn.

Dữ liệu từ CoinGecko cho thấy hiện chỉ có 4 loại *stablecoin bảng Anh* đang hoạt động, với mã token TGBP có quy mô lớn nhất nhưng vốn hóa chỉ khoảng 34,2 triệu USD (khoảng 502 tỷ đồng). Con số này quá nhỏ bé nếu đặt cạnh thị trường *stablecoin toàn cầu* xấp xỉ 300 tỷ USD. Bên cạnh đó, khung pháp lý tiền mã hóa của Anh dự kiến đến tháng 10-2027 mới bắt đầu có hiệu lực, khiến nền tảng pháp lý cho *stablecoin bảng Anh* và *thanh toán on-chain* vẫn còn thiếu.

bình luận: Thiếu một *phương tiện thanh toán on-chain* được công nhận về mặt pháp lý – như stablecoin neo bảng Anh được ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý chấp thuận – thị trường *trái phiếu chính phủ mã hóa* khó có thể phát triển vượt ra ngoài phạm vi thử nghiệm kỹ thuật.

Dù còn nhiều khoảng trống, việc thử nghiệm *trái phiếu chính phủ mã hóa* vẫn được xem là bước đi chiến lược. Khi đã được phát hành on-chain, trái phiếu chính phủ có thể đóng vai trò tài sản thế chấp chất lượng cao cho hàng loạt giao thức tài chính được mã hóa khác, từ đó trở thành hạ tầng cơ sở cho thị trường tài sản thực mã hóa (RWA) quy mô lớn hơn.

Khoảng trống pháp lý và rủi ro pháp lý – vận hành

Một báo cáo công bố đầu tháng này về “chủ lực thị trường kỹ thuật số cho mảng bán buôn” tại Anh dự báo quy mô thị trường *tài sản thực mã hóa* toàn cầu có thể đạt tới 88 nghìn tỷ USD vào năm 2035. Đồng thời, báo cáo cảnh báo nếu Anh chậm ban hành chính sách rõ ràng cho *trái phiếu chính phủ mã hóa* và *thanh toán on-chain*, thanh khoản có thể dịch chuyển sang các khu vực pháp lý khác. Trong kịch bản ngược lại, nếu Anh đi trước và thu hút được dòng vốn, nền kinh tế có thể hưởng lợi tới 33 tỷ bảng Anh (khoảng 485 nghìn tỷ đồng) mỗi năm.

Tuy vậy, hệ thống pháp lý hiện hành của Anh về *tính chung cuộc của thanh toán* chưa phản ánh đầy đủ đặc thù của công nghệ sổ cái phân tán (DLT). Một số chuyên gia pháp lý chỉ ra rằng, trong trường hợp một tổ chức tham gia hạ tầng *trái phiếu chính phủ mã hóa* bị phá sản, khả năng pháp lý cho phép đảo ngược giao dịch vẫn tồn tại, đi ngược lại nguyên tắc “thanh toán chung cuộc” vốn là nền tảng của hệ thống tài chính hiện đại.

Trong một báo cáo riêng, Barclays(BCS) nhấn mạnh giá trị cốt lõi của *trái phiếu chính phủ kỹ thuật số* không nằm ở khâu phát hành sơ cấp, mà ở cách chúng được sử dụng trong thị trường thứ cấp – đặc biệt là trong hoạt động repo và quản lý tài sản thế chấp tự động. Nói cách khác, nếu không gắn kết được *trái phiếu chính phủ mã hóa* với *cơ chế thanh toán on-chain* và các quy trình xử lý tài sản thế chấp, lợi ích kinh tế mang lại sẽ rất hạn chế.

Để tháo gỡ các vướng mắc này, Anh đã thành lập 9 nhóm công tác trong ngành, đặt mục tiêu đến mùa xuân 2027 phải hoàn tất được các giao dịch repo mã hóa với đầy đủ thanh toán on-chain, tuân thủ luật pháp hiện hành. Đây được xem là phép thử quan trọng cho khả năng kết hợp giữa *trái phiếu chính phủ mã hóa*, *stablecoin bảng Anh* và hạ tầng thanh toán DLT.

bình luận: Nếu các giao dịch repo on-chain với *trái phiếu chính phủ mã hóa* và *stablecoin* có thể diễn ra trơn tru, chúng sẽ trở thành tiền lệ pháp lý – kỹ thuật quan trọng, mở đường cho việc mã hóa rộng rãi hơn nhiều loại tài sản tài chính khác.

Kết lại, thí nghiệm *trái phiếu chính phủ mã hóa* của Anh không chỉ là câu chuyện công nghệ blockchain. Thành công của nó phụ thuộc lớn vào việc hình thành được *phương tiện thanh toán on-chain an toàn* – nhiều khả năng là *stablecoin bảng Anh* tuân thủ quy định – cùng với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho *thanh toán on-chain* và *tài sản mã hóa*. Cho đến khi bài toán *on-chain settlement* được giải quyết, thị trường *trái phiếu chính phủ mã hóa* nhiều khả năng vẫn chỉ dừng lại ở mức “tiềm năng”, thay vì trở thành một phần cốt lõi của hệ thống tài chính toàn cầu.