Thương vụ Stripe muốn thâu tóm PayPal(PYPL): Cuộc đua kiểm soát stablecoin và hạ tầng thanh toán số toàn cầu

Thương vụ Stripe muốn thâu tóm PayPal(PYPL) với định giá khoảng 53 tỷ USD (tương đương khoảng 78,5 nghìn tỷ đồng) đang làm nóng lại cuộc cạnh tranh xoay quanh *“từ stablecoin”* và quyền kiểm soát *“từ hạ tầng thanh toán”*. Nhiều chuyên gia đánh giá, đây không chỉ là một thương vụ M&A thông thường, mà là cuộc đua xem “ai sẽ nắm được đường ống chính” của thanh toán số trong tương lai.

Theo nhiều nguồn tin thị trường quốc tế (giờ địa phương), kịch bản Stripe – công ty đang nắm mạng lưới chấp nhận thanh toán trực tuyến rộng khắp – tiến hành mua lại PayPal – nền tảng sở hữu hơn 400 triệu người dùng cùng hệ sinh thái ứng dụng như Venmo – có thể tái định hình cấu trúc thị trường thanh toán toàn cầu. Khi *“từ mạng lưới người bán”* của Stripe kết hợp với *“từ sức mạnh người dùng cuối”* của PayPal, khả năng phổ cập *“từ stablecoin”* trong thanh toán hàng ngày được dự báo sẽ tăng tốc mạnh mẽ.

Trong ngành, thương vụ này được nhìn nhận trước hết là cuộc chiến *“từ hạ tầng”* hơn là cuộc đua phát hành token. Giám đốc điều hành Movement Labs, Torab Torabi, nhấn mạnh “tên ví hay thương hiệu coin không quan trọng bằng việc ai xử lý được dòng thanh toán thực sự”. Hiểu đơn giản, loại *“từ stablecoin”* nào được dùng không còn là câu hỏi cốt lõi, mà vấn đề chính là *“từ ai kiểm soát dòng chảy thanh toán và dữ liệu giao dịch”*.

Stripe thời gian qua đã đẩy mạnh chiến lược *“từ thanh toán blockchain”*. Năm 2024, công ty chi khoảng 1,1 tỷ USD để mua lại Bridge – một nền tảng hạ tầng kết nối thanh toán – đồng thời ra mắt blockchain riêng mang tên Tempo. Song song, Stripe cũng tham gia dự án *“từ OpenUSD”* cùng các ông lớn như Coinbase(COIN), Mastercard(MA), Visa(V), BlackRock(BLK)… qua đó trực tiếp bước vào cuộc cạnh tranh định hình chuẩn *“từ đô la số”* trên phạm vi toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, hướng đi của *“từ PYUSD”* – stablecoin do PayPal hợp tác với Paxos phát hành – nếu thương vụ hoàn tất đang là dấu hỏi lớn. Theo báo cáo phân tích của Citi công bố cùng năm, sự kết hợp giữa Stripe và PayPal có thể tạo ra một mô hình *“từ đô la số tích hợp dọc hoàn chỉnh”*: từ khâu phát hành stablecoin, kết nối vào hệ thống thanh toán, đến phân phối qua ví điện tử và mạng lưới thương gia – tất cả trong một hệ sinh thái.

Tuy vậy, câu chuyện không đơn giản chỉ là “gom PYUSD về một nhà”. Stripe trước đó đã tuyên bố sẽ lấy *“từ OpenUSD”* làm stablecoin thanh toán mặc định trong hạ tầng của mình. Điều này khiến nhiều nhà phân tích cho rằng, nếu muốn tăng sức mạnh cho hệ sinh thái riêng, Stripe có động lực chuyển hướng chiến lược, ưu tiên *“từ OpenUSD”* thay vì tiếp tục đẩy mạnh PYUSD.

James Brownlee, CEO t-0, lưu ý thêm rằng *“từ PYUSD”* thực tế do Paxos phát hành chứ không phải PayPal trực tiếp kiểm soát. Vì vậy, Stripe hoàn toàn có lý do kỹ thuật và kinh tế để sử dụng hạ tầng sẵn có của mình nhằm khuyến khích người dùng và đối tác chuyển sang *“từ OpenUSD”*.

Ngược lại, cũng có luồng quan điểm cho rằng chưa thể “gạt” PYUSD sang một bên. Torab Torabi cho rằng giá trị thực sự của PayPal không nằm ở bản thân token mà là *“từ hàng trăm triệu người dùng và mạng lưới thanh toán khổng lồ”* mà công ty nắm giữ. Theo ông, việc buộc người dùng chuyển ngay sang một *“từ stablecoin”* khác là không dễ, bởi thói quen sử dụng và yếu tố niềm tin trong thanh toán cần thời gian dài để thay đổi.

Từ góc nhìn rộng hơn, các chuyên gia đều thống nhất rằng bản chất của thương vụ Stripe – PayPal là cuộc chơi *“từ hạ tầng thanh toán”* chứ không chỉ là màn so kè giữa *“từ PYUSD”* và *“từ OpenUSD”*. Louisa Bai từ Mysten Labs cũng khẳng định “điều quyết định là ai nắm được *‘từ đường ống thanh toán’*”.

Nếu thương vụ được thông qua, Bridge, Tempo, OpenUSD và PYUSD có thể được gom về dưới một mái nhà hạ tầng統 nhất. Khi đó, Stripe có thể thiết kế các chính sách như giảm phí giao dịch, ưu đãi cho nhà bán lẻ hoặc người dùng cuối khi chọn một *“từ stablecoin”* cụ thể, qua đó dần “điều hướng” dòng thanh toán theo chiến lược riêng mà không cần cưỡng ép kỹ thuật.

Niamh Byrne từ Alchemy nhận định, nếu *“từ OpenUSD”* đạt được mức độ chấp nhận đáng kể trong mạng lưới nói trên, giá trị chiến lược của Tempo – blockchain do Stripe phát triển – sẽ tăng mạnh, bởi nó trở thành tầng cơ sở cho một tiêu chuẩn *“từ đô la số”* được sử dụng rộng rãi trong thương mại điện tử.

Dẫu vậy, giới phân tích cho rằng rất khó để cán cân thị trường *“từ stablecoin”* đảo chiều trong ngắn hạn. Hiện tại, Tether(USDT) và USDC của Circle đang chiếm khoảng 84% thị phần, gần như áp đảo toàn bộ phân khúc. Trong đó, *“từ Tether(USDT)”* dẫn đầu với khoảng 60% thị phần, sở hữu thanh khoản mạnh tại các thị trường mới nổi và nhóm nhà đầu tư cá nhân – nơi nhu cầu chuyển đổi giữa tiền pháp định và tài sản số rất cao.

Trong báo cáo đánh giá công nghệ phát hành cùng năm, Citi cũng nhấn mạnh USDC đã chứng minh được năng lực vận hành ở cấp độ tổ chức với các giải pháp *“từ cross-chain”* ổn định, trong khi Tempo vẫn còn ở giai đoạn đầu phát triển. Khoảng cách hạ tầng này khiến bất kỳ hệ sinh thái mới nào, kể cả sự bắt tay giữa Stripe và PayPal, khó có thể “soán ngôi” USDT và USDC trong vài năm tới.

Với bối cảnh đó, *“từ stablecoin”* bị dự báo sẽ phân hóa mạnh. Thị phần của các đồng tầm trung – vốn thiếu thanh khoản, ít kênh niêm yết và không có hạ tầng thanh toán rộng – có nguy cơ bị co hẹp đáng kể khi những “ông lớn” như Stripe, PayPal, các tổ chức tài chính và mạng lưới thanh toán toàn cầu bắt đầu chuẩn hóa quanh một số ít *“từ đô la số”* chủ lực.

Ở thời điểm hiện tại, thương vụ Stripe – PayPal vẫn chưa được chốt và còn đối mặt với nhiều rào cản, từ định giá, tích hợp công nghệ cho tới giám sát cạnh tranh. *bình luận* Tuy nhiên, ngay cả khi thương vụ này không đi đến hồi kết, cuộc tranh luận xoay quanh *“từ stablecoin”*, *“từ OpenUSD”*, *“từ PYUSD”* và hạ tầng thanh toán đã phác họa rõ một thực tế: trong kỷ nguyên tiền mã hóa, cán cân quyền lực nhiều khả năng sẽ được quyết định không phải bởi “đồng coin nào hot nhất”, mà bởi *“từ ai nắm được hạ tầng và đường ống thanh toán toàn cầu”*.