Ngân hàng lớn Mỹ bắt tay xây mạng tiền gửi mã hóa TDN để giành lại hạ tầng thanh toán từ stablecoin và CBDC

Mạng *tiền gửi mã hóa TDN* đang trở thành chiến lược mới của các ngân hàng lớn Mỹ nhằm giành lại quyền kiểm soát *hạ tầng thanh toán* từ tay *stablecoin* và ngăn chặn đà nổi lên của *CBDC*. Bài viết này phân tích cách JP Morgan, Citi, Bank of America, Wells Fargo và các “ông lớn” khác đang tận dụng *công nghệ blockchain* để giữ vững vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 4 tháng 6 năm 2024 (giờ địa phương), một liên minh các ngân hàng lớn của Mỹ đang cùng phát triển mạng lưới *tiền gửi mã hóa TDN* với mục tiêu ra mắt vào nửa đầu năm 2027, được vận hành thông qua tổ chức thanh toán liên ngân hàng The Clearing House.

Các ngân hàng lớn Mỹ đang xây dựng mạng thanh toán blockchain

Liên minh giữa JP Morgan, Citi, Bank of America, Wells Fargo và các ngân hàng chủ chốt khác xoay quanh một dự án chung: phát triển *mạng lưới tiền gửi mã hóa TDN* (Tokenized Deposit Network). Dự án được triển khai thông qua The Clearing House, đơn vị vốn chịu trách nhiệm các hệ thống thanh toán liên ngân hàng truyền thống tại Mỹ, với mốc thời gian dự kiến vận hành thực tế là trước giữa năm 2027.

Trên bề mặt, mục tiêu TDN được mô tả là “tăng hiệu quả”:

* Thanh toán tức thì 24/7, không phụ thuộc giờ làm việc hay cuối tuần

* Hỗ trợ “thanh toán lập trình được” (programmable payment) qua *công nghệ blockchain*

* Cải thiện tốc độ luân chuyển vốn và khả năng tương tác giữa nhiều hệ thống khác nhau

Nhưng ở tầng sâu hơn, mục tiêu chiến lược rõ ràng hơn nhiều: giữ ngân hàng ở vị trí trung tâm của *hạ tầng thanh toán đô la số*, đồng thời kiềm chế sự bành trướng của *stablecoin* như USDC và làm suy yếu nhu cầu đối với *CBDC* bán lẻ do chính phủ phát hành.

*bình luận* Đây là bước đi phòng thủ nhưng “tấn công chủ động”: ngân hàng chấp nhận dùng blockchain – công nghệ từng được xem là đe dọa mình – để triệt tiêu không gian tăng trưởng của các đối thủ mới.

Cạnh tranh trực diện với stablecoin, lấp “khoảng trống thanh toán”

Về bản chất, *tiền gửi mã hóa* không phải một loại tài sản hoàn toàn mới. Đây là cách “đóng gói” tiền gửi ngân hàng truyền thống lên một sổ cái phân tán dùng *công nghệ blockchain*. Toàn bộ khung pháp lý, mức độ rủi ro tín dụng vẫn giống tiền gửi ngân hàng hiện tại; điểm khác biệt nằm ở:

* Tốc độ thanh toán gần như tức thì

* Khả năng vận hành theo logic lập trình (ví dụ: chỉ giải ngân khi đáp ứng điều kiện nhất định)

* Khả năng di chuyển và đối soát vốn theo mô hình on-chain

Trong khi đó, các hệ thống thanh toán hiện tại như Fedwire hay RTP của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) vẫn có giới hạn về thời gian hoạt động và khung xử lý. Tin nhắn thanh toán có chu kỳ, không thực sự 24/7/365.

Chính khoảng trống này đã tạo điều kiện cho *stablecoin* bùng nổ. Nhiều phòng tài chính doanh nghiệp ở Mỹ và toàn cầu ưu tiên yếu tố hiệu quả hơn là tranh luận ý thức hệ, từ đó sẵn sàng dùng USDC hoặc các *stablecoin* tương tự để:

* Chuyển tiền xuyên biên giới bất kể ngày nghỉ

* Tối ưu thanh khoản theo giờ, thay vì theo ngày

* Giảm phụ thuộc vào các hệ thống ngân hàng truyền thống chậm chạp

*Tiền gửi mã hóa TDN* được thiết kế để “vá” đúng điểm yếu này: mang lại trải nghiệm thanh toán nhanh, liên tục như *stablecoin*, nhưng vốn vẫn nằm hoàn toàn trong hệ thống ngân hàng được quản lý chặt chẽ.

Trong vài năm qua, nhiều ngân hàng lớn đã tự xây các hạ tầng riêng:

* JP Morgan xử lý thanh toán tổ chức trên nền tảng blockchain riêng Onyx (trước đây thường được nhắc đến với mảng JPM Coin),

* Đến năm 2026, JP Morgan còn ra mắt giải pháp *tiền gửi mã hóa* trên Base – mạng layer2 của Coinbase – để thử nghiệm tích hợp sâu hơn với hạ tầng crypto công khai

* Citi đã khai trương dịch vụ chuyển tiền thời gian thực giữa New York, London, Hồng Kông thông qua hệ thống nội bộ được “nâng cấp số hóa”

Vấn đề là các hệ thống này còn rời rạc. *Mạng lưới tiền gửi mã hóa TDN* được thiết kế như một lớp “tương tác” chung, đóng vai trò:

* Kết nối các mạng thanh toán phân tán đang được từng ngân hàng xây dựng

* Tạo một “pool thanh khoản chung” cho toàn bộ hệ thống ngân hàng Mỹ

* Mở đường để mở rộng thành mạng lưới thanh toán chuẩn cho khu vực đồng đô la trong dài hạn

*bình luận* Nếu TDN vận hành trơn tru, các doanh nghiệp có thể nhận được trải nghiệm gần giống dùng USDC trên blockchain công khai, nhưng với đối tác trực tiếp là ngân hàng quen thuộc – điều này là “đòn mạnh” vào trường hợp sử dụng thanh toán của stablecoin.

Chiến lược kiềm chế CBDC, tận dụng khoảng trống chính sách

Động thái phát triển *mạng lưới tiền gửi mã hóa TDN* cũng gắn chặt với bối cảnh pháp lý tại Mỹ. Hiện ở Quốc hội Mỹ, ý tưởng FED phát hành *CBDC* bán lẻ trực tiếp đến người dân đang gặp phản ứng tiêu cực. Các lo ngại lớn gồm:

* Rủi ro giám sát tài chính ở cấp độ cá nhân

* Sự tập trung quyền lực tiền tệ quá mức vào tay chính phủ trung ương

* Hệ lụy chính trị nếu chính quyền có thể “tắt/mở” quyền truy cập vào tiền kỹ thuật số

Do vậy, thảo luận về *CBDC* bán lẻ gần như bị “đóng băng”. Đây là khoảng trống mà các ngân hàng tận dụng. Lý luận của họ: nếu khu vực tư nhân (tức ngân hàng thương mại) có thể cung cấp dịch vụ *đô la số* hoạt động 24/7 qua *tiền gửi mã hóa*, thì:

* FED không cần trực tiếp phát hành *CBDC* bán lẻ

* Hệ thống thanh toán vẫn được hiện đại hóa với *công nghệ blockchain*

* Ngân hàng vẫn duy trì mô hình huy động tiền gửi truyền thống

* Không làm dấy lên làn sóng phản đối chính trị như với *CBDC* do nhà nước trực tiếp phát hành

Bên cạnh đó, dự luật quản lý *stablecoin* – thường được nhắc đến như các đề xuất “clarity bill” – cũng là biến số quan trọng. Một trong các điểm gây tranh cãi là khả năng cho phép *stablecoin* trả lãi, biến chúng thành đối thủ cạnh tranh trực diện với tiền gửi ngân hàng. Giới ngân hàng phản đối mạnh kịch bản này.

Nếu *mạng lưới tiền gửi mã hóa TDN* ra đời và được sử dụng rộng rãi, ngân hàng có thể lập luận rằng:

* Người dùng đã có lựa chọn “đô la số” lãi suất, bảo hiểm tiền gửi, được giám sát đầy đủ

* Không cần mở thêm không gian lớn cho *stablecoin* trả lãi ngoài khu vực ngân hàng

* Luật nên ưu tiên bảo vệ ổn định hệ thống tài chính truyền thống thay vì tạo “bóng đè” cạnh tranh lên tiền gửi

*bình luận* Nói cách khác, TDN không chỉ là sản phẩm công nghệ, mà còn là “vũ khí vận động hành lang” trong cuộc chiến lập pháp giữa ngân hàng, công ty phát hành stablecoin và phe ủng hộ CBDC.

Cuộc đua giữ “quyền chủ đạo” hạ tầng thanh toán

Shamir Kalkan, phụ trách mảng dịch vụ tại Citi, được trích dẫn đánh giá *mạng lưới tiền gửi mã hóa TDN* là bước đi giúp “củng cố vai trò của ngân hàng” trong hệ thống tài chính. Điều này cho thấy các ngân hàng nhìn nhận đây là chiến lược quyền lực, không chỉ là nâng cấp kỹ thuật.

Yếu tố then chốt là “kênh truyền dẫn tiền tệ”: dòng thanh khoản bắt đầu từ FED rồi chảy vào nền kinh tế thực thông qua các trung gian. Câu hỏi lớn đặt ra:

* Trong kỷ nguyên blockchain, ai sẽ là “cổng chính” dẫn vốn từ FED ra thị trường?

* *Stablecoin* tư nhân, ví điện tử, công ty fintech sẽ chiếm vai trò đó, hay ngân hàng vẫn là cửa ngõ bắt buộc?

Nếu việc chuyển sang *hạ tầng blockchain* diễn ra nhưng các token đại diện cho đô la vẫn do ngân hàng kiểm soát (dưới dạng *tiền gửi mã hóa* trong *mạng lưới tiền gửi mã hóa TDN*), thì cấu trúc quyền lực căn bản trên thị trường tài chính không thay đổi nhiều: ngân hàng vẫn là trung tâm.

Kết luận: TDN – vừa là đổi mới công nghệ, vừa là “lá chắn” chiến lược

*mạng lưới tiền gửi mã hóa TDN* đang được các ngân hàng lớn Mỹ xây dựng như một câu trả lời mang tính hệ thống trước làn sóng *stablecoin* và các đề xuất về *CBDC*. Bằng cách dùng *công nghệ blockchain* để tăng tốc thanh toán 24/7, mở ra thanh toán lập trình được, nhưng vẫn giữ tiền trong sổ sách ngân hàng, TDN giúp:

* Tái khẳng định vai trò đầu mối của ngân hàng trong *hạ tầng thanh toán đô la số*

* Giảm bớt động lực phát hành *CBDC* bán lẻ trực tiếp từ phía nhà nước

* Thu hẹp không gian phát triển của *stablecoin*, đặc biệt là stablecoin trả lãi

*bình luận* Trong giai đoạn tới, cuộc cạnh tranh giữa *tiền gửi mã hóa*, *stablecoin* và *CBDC* sẽ xoay quanh câu hỏi: ai kiểm soát hạ tầng, dữ liệu và luồng thanh khoản của hệ thống tài chính số. Với TDN, các ngân hàng Mỹ đang cố gắng đảm bảo rằng, dù công nghệ thay đổi, trật tự quyền lực vẫn thuộc về họ.