Hãng luật Fenwick bị nhà đầu tư FTX kiện đòi 525 triệu USD vì bị cáo buộc giúp che giấu dòng tiền khách hàng

Theo CoinDesk đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), cuộc tranh cãi về trách nhiệm trong vụ sụp đổ của **từ FTX**, một trong những sàn giao dịch **từ tiền mã hóa** lớn nhất lịch sử, đang nóng trở lại. Tâm điểm lần này là hãng luật Fenwick & West (Fenwick), bị cáo buộc “dính sâu” vào hầu hết các hành vi bất hợp pháp của FTX và Alameda Research. Trên cơ sở kết luận điều tra phá sản, nhóm nhà đầu tư thiệt hại đã khởi kiện dân sự với giá trị lên tới 525 triệu USD (khoảng 5.250 tỷ đồng), làm dấy lên làn sóng lo ngại mới về vai trò và rủi ro của các hãng luật trong ngành **từ tiền mã hóa**.

Theo hồ sơ tòa án, vụ kiện dân sự được đệ trình ngày 24 (giờ địa phương) lên tòa liên bang tại Washington DC. Nguyên đơn gồm 20 nhà đầu tư và người gửi tiền đến từ 5 quốc gia, cho rằng họ đã mất sạch tài sản do sự sụp đổ của **từ FTX**. Nhóm này cáo buộc Fenwick đã giúp FTX khoác lên mình “tấm áo hợp pháp”, khiến nhà đầu tư tin tưởng quá mức và không kịp rút vốn trước khi sàn đổ vỡ. Cùng với Fenwick, đơn kiện còn nêu tên 6 cá nhân bị cho là có liên quan trực tiếp đến việc tư vấn, thiết kế cấu trúc và che giấu dòng tiền.

*bình luận: Việc một hãng luật lớn ở Thung lũng Silicon bị kéo vào vụ kiện dân sự quy mô hàng trăm triệu USD cho thấy hậu quả pháp lý của cú sập **từ FTX** vẫn chưa dừng lại, và phạm vi truy cứu trách nhiệm đang mở rộng vượt xa ban lãnh đạo sàn.*

Theo kết luận của điều tra viên do tòa phá sản chỉ định, được trích dẫn trong đơn kiện, Fenwick đã đóng vai trò trung tâm trong nhiều cấu trúc pháp lý của FTX và Alameda Research. Điều tra viên cho biết đã xem xét hơn 200.000 tài liệu và đi đến nhận định Fenwick tham gia từ khâu thiết kế cấu trúc tập đoàn, lập các công ty “vỏ bọc” (shell company) cho đến soạn thảo các hợp đồng hậu kỳ nhằm hợp thức hóa hoặc che giấu việc chuyển giao tài sản trái phép. Trong đó, một số pháp nhân được cho là được dựng lên chủ yếu để làm mờ nguồn gốc và đích đến của hàng tỷ USD tiền khách hàng.

Một trong những trọng tâm của vụ kiện là pháp nhân North Dimension Inc., đăng ký tại bang Delaware. Theo đơn kiện, North Dimension được trình bày như một công ty phân phối thiết bị điện tử thông thường, nhưng trên thực tế lại bị cáo buộc là kênh trung gian để chuyển hơn 3 tỷ USD tiền khách hàng ra khỏi hệ sinh thái **từ FTX**. Nguyên đơn cho rằng cấu trúc pháp lý của North Dimension, cách mô tả ngành nghề kinh doanh và luồng hợp đồng liên quan đều có “dấu tay” tư vấn của Fenwick.

Đơn kiện còn nhắc đến việc các luật sư Fenwick bị cáo buộc tham gia xây dựng chính sách sử dụng ứng dụng nhắn tin Signal với chế độ “tự động xóa tin nhắn”. Cơ quan công tố Mỹ trước đó đã lập luận rằng cơ chế xóa tin tự động này là một trong những yếu tố khiến việc phát hiện hành vi gian lận, chiếm dụng tiền khách hàng trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

*bình luận: Nếu tòa xác định hãng luật thực sự góp phần thiết kế các cấu trúc che giấu dòng tiền và khuyến nghị sử dụng công cụ liên lạc khó truy vết, chuẩn mực trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư với khách hàng trong lĩnh vực **từ tiền mã hóa** có thể bị siết lại đáng kể.*

Theo tài liệu đệ trình lên tòa, nguyên đơn không chỉ dựa vào các báo cáo điều tra phá sản mà còn trưng dẫn lời khai mang tính “nội bộ” từ người từng là nhân sự cấp cao của **từ FTX**. Đó là Nishad Singh, cựu Giám đốc kỹ thuật (Engineering Director) của FTX, người đã nhận tội trong vụ án hình sự và từng ra tòa làm chứng chống lại Sam Bankman-Fried.

Đơn kiện cho biết Singh đã trực tiếp thông báo cho các luật sư Fenwick rằng FTX đang sử dụng trái phép tiền của khách hàng. Tuy nhiên, thay vì yêu cầu chấm dứt, báo cáo hoặc tự rút khỏi mối quan hệ với khách hàng, Fenwick bị cáo buộc tiếp tục “tư vấn về các phương án che giấu và giảm thiểu rủi ro bị lộ”. Nội dung chi tiết của các buổi trao đổi này chưa được công bố đầy đủ, nhưng nếu được tòa xác nhận, đây sẽ là bằng chứng bất lợi nghiêm trọng cho hãng luật.

Sau khi FTX nộp đơn phá sản vào cuối năm 2022, Fenwick bị cho là đã âm thầm xóa bỏ hoặc chỉnh sửa nhiều nội dung liên quan đến FTX trên trang web chính thức – bao gồm các trang mô tả FTX như một “khách hàng tiêu biểu” và các bài viết thể hiện vai trò cố vấn pháp lý trong những thương vụ, sản phẩm gắn với **từ tiền mã hóa**. Nguyên đơn cho rằng động thái “dọn dẹp dấu vết” này thể hiện ý thức được rủi ro pháp lý từ mối quan hệ với FTX. Fenwick được cho là đã sớm thuê hãng luật khác là Gibson Dunn để chuẩn bị phương án phòng thủ ngay từ trước khi các vụ kiện dân sự hiện tại xuất hiện.

Nhóm nguyên đơn hiện đang cáo buộc Fenwick với 7 nhóm hành vi, bao gồm sơ suất nghề nghiệp (malpractice), gian lận, cẩu thả nghiêm trọng và vi phạm nghĩa vụ ủy thác. Họ yêu cầu bồi thường ít nhất 525 triệu USD, đồng thời đòi Fenwick hoàn trả toàn bộ phí dịch vụ pháp lý đã nhận từ FTX và Alameda Research trong suốt giai đoạn hợp tác. Với hai đối tác cụ thể là Tyler Newby và Daniel Friedberg, đơn kiện yêu cầu thêm khoản bồi thường trừng phạt (punitive damages), cho rằng cá nhân họ đã chủ động tham gia hoặc phê chuẩn các cơ chế che giấu rủi ro liên quan đến tiền của khách hàng.

Diễn biến pháp lý đối với Sam Bankman-Fried, người sáng lập **từ FTX**, cũng khiến bối cảnh vụ kiện Fenwick trở nên bất lợi hơn cho phía hãng luật. Tháng trước, Thẩm phán liên bang Lewis Kaplan đã bác yêu cầu xét xử lại vụ án của Bankman-Fried, gọi các lập luận dựa trên “chứng cứ mới” chỉ là những “thuyết âm mưu phi lý” không phù hợp với hồ sơ vụ án. Trước đó, Bankman-Fried đã bị tuyên phạt 25 năm tù vào năm 2024 vì nhiều tội danh liên quan đến gian lận và chiếm dụng tài sản khách hàng.

*bình luận: Khi trách nhiệm hình sự đối với ban lãnh đạo **từ FTX** đã được củng cố, các nỗ lực pháp lý của nhà đầu tư đang chuyển hướng sang những tổ chức bị xem là đã tạo “vỏ bọc hợp pháp” cho mô hình lạm dụng tiền khách hàng. Nếu Fenwick hoặc các hãng luật khác bị quy trách nhiệm dân sự lớn, thị trường **từ tiền mã hóa** nhiều khả năng sẽ chứng kiến sự thận trọng cao hơn từ phía cố vấn pháp lý, đặc biệt với các cấu trúc phức tạp liên quan đến tài sản khách hàng, công ty vỏ bọc và công cụ giao tiếp khó truy vết.*

Vụ kiện Fenwick xoay quanh **từ FTX** vì thế đang được giới luật sư, nhà đầu tư và các dự án **từ tiền mã hóa** theo dõi sát sao. Kết quả vụ việc có thể trở thành án lệ quan trọng, định hình lại ranh giới giữa “tư vấn pháp lý sáng tạo” và “đồng lõa che giấu sai phạm” trong các cấu trúc tài chính phi tập trung và các sàn giao dịch tài sản số.