Đề xuất hard fork eCash của Paul Sztorc gây bão vì kế hoạch tái phân bổ Bitcoin(BTC) được cho là của Satoshi

Nhà phát triển **Bitcoin(BTC)** Paul Sztorc vừa đề xuất một bản *hard fork* mới mang tên **“eCash”**, làm dấy lên tranh cãi trong cộng đồng. Sau nhiều năm không đạt được đồng thuận để thay đổi cấu trúc Bitcoin hiện tại, ông chuyển sang kế hoạch tách ra một chuỗi riêng, với mô hình mở rộng dựa trên *drivechain* và cơ chế phân bổ thêm token cho người nắm giữ Bitcoin, bao gồm cả số coin chưa bao giờ dịch chuyển được cho là của Satoshi.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Paul Sztorc – người theo đuổi ý tưởng mở rộng **Bitcoin(BTC)** từ năm 2015 – đã đưa ra lộ trình cụ thể cho **hard fork eCash**. Ông dự kiến kích hoạt vào tháng 8 năm 2026, tại độ cao khối 964.000 của mạng lưới Bitcoin. Khi đó, toàn bộ lịch sử giao dịch đến trước thời điểm tách chuỗi sẽ được sao chép, nhưng sau khối 964.000, Bitcoin và eCash sẽ vận hành theo bộ quy tắc riêng, tương tự cách **Bitcoin Cash(BCH)** tách ra hồi năm 2017.

Với đề xuất này, mọi địa chỉ đang nắm giữ **Bitcoin(BTC)** tại thời điểm hard fork sẽ nhận số lượng **eCash** tương ứng, theo tỷ lệ 1:1. Ví dụ, ví sở hữu 4,19 BTC sẽ tự động nhận thêm 4,19 eCash trên chuỗi mới mà không phải trả thêm chi phí. *bình luận* Cơ chế “airdrop từ ảnh chụp trạng thái mạng” này từng được sử dụng nhiều lần trong các đợt tách chuỗi, vừa để thu hút người dùng, vừa để tạo cảm giác “không tốn vốn ban đầu” cho nhà đầu tư.

Trọng tâm kỹ thuật của **eCash** là mô hình *drivechain*, một dạng *sidechain* gắn với chuỗi chính nhưng cho phép triển khai các tính năng mới mà không cần sửa sâu vào giao thức cơ bản của **Bitcoin(BTC)**. Về lý thuyết, *drivechain* hoạt động như “làn đường phụ”: khi mạng chính quá tải hoặc cần thêm chức năng chuyên biệt, giao dịch có thể được chuyển sang sidechain xử lý, sau đó kết quả cuối cùng được “kết toán” ngược trở lại chuỗi chính. Điều này mở ra khả năng thử nghiệm DeFi, quyền riêng tư nâng cao, hay cơ chế hợp đồng thông minh phức tạp mà không làm tăng rủi ro cho lớp nền tảng.

Paul Sztorc cho biết hiện có 7 dự án drivechain đang được phát triển song song cho **eCash**, bao gồm chuỗi tập trung vào bảo vệ quyền riêng tư, sàn giao dịch phi tập trung, nền tảng thị trường dự đoán và một chuỗi được thiết kế để chống lại tấn công từ máy tính lượng tử. *bình luận* Nếu vận hành đúng như thiết kế, hệ sinh thái quanh **eCash** có thể trở thành “phòng thí nghiệm” cho những tính năng mà cộng đồng **Bitcoin(BTC)** bảo thủ vẫn chần chừ không muốn áp dụng trực tiếp lên mạng chính.

Tuy vậy, tranh cãi lớn nhất lại không nằm ở mặt kỹ thuật, mà xoay quanh kế hoạch sử dụng số **Bitcoin(BTC)** chưa di chuyển, được cho là thuộc về Satoshi Nakamoto. Ước tính khoảng 1,1 triệu BTC trong nhóm địa chỉ gắn với Satoshi chưa từng có giao dịch rút ra kể từ khi đào khối đầu tiên. Khi hard fork xảy ra, số BTC này đương nhiên cũng được nhân bản thành lượng **eCash** tương ứng trên chuỗi mới.

Vấn đề là, nhóm phát triển eCash muốn trích một phần lượng eCash “phát sinh” từ các địa chỉ Satoshi để phân bổ cho nhà đầu tư sớm và những bên tham gia giai đoạn đầu của dự án. Paul Sztorc lập luận đây là biện pháp cần thiết để gây dựng quỹ phát triển và khuyến khích hệ sinh thái non trẻ, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào quyên góp tự nguyện hoặc vốn mạo hiểm. Tuy nhiên, cách tiếp cận này bị nhiều người xem là xâm phạm quyền sở hữu, dù về mặt kỹ thuật họ không hề đụng tới số **Bitcoin(BTC)** gốc.

Nhà ủng hộ Bitcoin lâu năm Peter McCormack lên tiếng chỉ trích, cho rằng việc “sử dụng coin của Satoshi” trên chuỗi fork mới chẳng khác nào “trộm cắp và xúc phạm”. Tương tự, Giám đốc công nghệ của Pixelated Ink, Josh Ellithorpe, cảnh báo rằng nếu cộng đồng chấp nhận tiền lệ này, trong tương lai sẽ rất khó để bảo vệ tài sản của bất kỳ ai trước những bản fork lựa chọn “tái phân phối” coin không hoạt động. *bình luận* Ở góc nhìn pháp lý và đạo đức, tranh cãi xoay quanh câu hỏi: liệu một chuỗi mới có quyền tái định nghĩa chủ quyền tài sản chỉ dựa trên bản sao dữ liệu của chuỗi cũ hay không?

Đối với hệ sinh thái **Bitcoin(BTC)**, đề xuất **eCash** đặt ra nguy cơ chia rẽ thêm một lần nữa. Những người ủng hộ coi đây là cơ hội để đẩy nhanh đổi mới, thử nghiệm *drivechain* và các ứng dụng phức tạp mà không làm “phình to” lớp nền tảng. Ngược lại, phe phản đối lo ngại niềm tin vào tính bất biến và trung lập của Bitcoin sẽ bị xói mòn, đặc biệt khi tranh chấp chạm đến “tài sản biểu tượng” là số coin gắn liền với tên tuổi Satoshi.

Kinh nghiệm từ cuộc tách chuỗi **Bitcoin Cash(BCH)** cho thấy các đợt fork thường mang lại biến động mạnh về giá, tranh cãi kéo dài trong cộng đồng và rủi ro phân tán hashrate. Hiện chưa rõ liệu **eCash** sẽ trở thành một nhánh có sức sống lâu dài hay chỉ dừng lại ở mức chủ đề tranh luận trong vài năm tới. Tuy nhiên, câu chuyện lần này cho thấy: khi không tìm được “*từ*đồng thuận*từ*” về hướng mở rộng, kịch bản chia tách chuỗi vẫn luôn là lựa chọn được một bộ phận nhà phát triển và nhà đầu tư sẵn sàng cân nhắc – và mỗi lần như vậy, niềm tin của thị trường vào sự thống nhất của hệ sinh thái **Bitcoin(BTC)** lại bị đặt trước thử thách mới.