Coinbase nâng cấp x402 với cơ chế “thanh toán dựa trên mức sử dụng” cho AI tác tử, hỗ trợ EVM và token ERC20

Theo CoinDesk đưa tin ngày 9 (giờ địa phương), sàn giao dịch tiền mã hóa **“Coinbase”** vừa nâng cấp giao thức **“x402”**, chuyển mô hình thanh toán từ *“định giá cố định”* sang *““thanh toán dựa trên mức sử dụng””*. Động thái này nhằm giải quyết bài toán chi phí biến động mạnh trong các dịch vụ **“AI tác tử”** (agentic AI), nơi chi phí suy luận mô hình ngôn ngữ lớn, xử lý tính toán và truy vấn dữ liệu thay đổi liên tục tùy từng yêu cầu.

Coinbase Developer Platform (CDP) thông báo trên X rằng cơ chế thanh toán mới mang tên **“Upto”** đã chính thức vận hành. Với **“Upto”**, hệ thống không còn chỉ thu *một khoản cố định* cho mỗi yêu cầu như trước, mà sẽ **tính phí đúng theo khối lượng xử lý thực tế của máy chủ**. Người dùng đặt sẵn một mức trần thanh toán tối đa, còn bên cung cấp dịch vụ chỉ được phép thu trong phạm vi mức trần đó, theo đúng chi phí thật phát sinh.

Trước khi nâng cấp, x402 phù hợp với các API có chi phí dễ dự đoán, như các tác vụ cố định, đơn giản. Tuy nhiên, với các dịch vụ mà chi phí phụ thuộc vào số lượng token xử lý, thời gian chạy mô hình hay độ phức tạp truy vấn, cấu trúc *“định giá cố định”* bộc lộ nhiều hạn chế. Coinbase cho biết cơ chế **““thanh toán dựa trên mức sử dụng””** sẽ **hạ thấp rào cản triển khai các dịch vụ có *“chi phí biến động”***, giúp doanh nghiệp dễ dàng thương mại hóa các ứng dụng **“AI tác tử”** gắn với **“thanh toán on-chain”**. CDP nhấn mạnh thêm: *“Upto hỗ trợ triển khai trên EVM, tương thích với mọi token chuẩn ERC20 và cho phép CDP Facilitator thực hiện các giao dịch không cần trả phí gas.”*

Bình luận: Việc hỗ trợ EVM và ERC20 cho thấy Coinbase đang cố tình chọn hướng tương thích rộng với hạ tầng DeFi hiện tại, thay vì xây dựng một chuẩn thanh toán khép kín. Điều này có thể giúp x402 dễ được tích hợp vào các hệ sinh thái đang tồn tại trên Ethereum(ETH) và các mạng tương thích EVM khác.

Đáng chú ý, nâng cấp này diễn ra trong bối cảnh kỳ vọng quanh **“x402”** đang tăng lên, khi các doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp thanh toán **nhanh, ít ma sát** để chuẩn bị cho kỷ nguyên **“thương mại tác tử”** (agentic commerce) – nơi các tác tử AI có thể tự động mua bán, sử dụng dịch vụ và thanh toán on-chain. Tuy vậy, **số liệu sử dụng thực tế của x402 vẫn chưa cho thấy xu hướng phục hồi rõ ràng**. Dữ liệu từ Dune Analytics cho thấy, khối lượng giao dịch x402 đạt đỉnh vào tuần đầu tiên của tháng 11 năm 2025 với 13,7 triệu giao dịch, sau đó lao dốc mạnh; đến tuần cuối tháng 3 năm nay, con số này chỉ còn 112.708 giao dịch.

Giao thức **“x402”** ban đầu do **“Coinbase”** phát triển, sau đó được chuyển giao quyền sở hữu cho tổ chức phi lợi nhuận **Linux Foundation**. Nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft(MSFT) và Amazon Web Services được cho là đã nắm giữ cổ phần liên quan đến x402 thông qua một quỹ x402 riêng. Trong ngành đang nổi lên nhận định rằng, việc áp dụng **““thanh toán dựa trên mức sử dụng””** cho x402 có thể **thúc đẩy sự kết hợp giữa AI tác tử và thanh toán on-chain**, đồng thời trở thành phép thử quan trọng để xem **nhu cầu thật sự đối với các giao thức thanh toán AI-on-chain** có thể bật tăng trở lại hay không.

Bình luận: Nâng cấp này giúp x402 tiệm cận hơn mô hình tính phí quen thuộc trong các dịch vụ đám mây và API AI (trả tiền theo số token, thời gian tính toán...), nhưng thêm lớp bảo vệ cho người dùng với *mức trần chi tiêu*. Nếu các doanh nghiệp AI chấp nhận đưa luồng thanh toán sang on-chain với chuẩn như x402, đây có thể là bước mở đường cho các tác tử AI có thể “tự thanh toán” bằng tiền mã hóa, một trong những kịch bản được kỳ vọng nhiều nhất của **“AI + blockchain”** trong thời gian tới.