Ghana mở ‘VASP sandbox’, phê duyệt 11 doanh nghiệp dẫn đầu thị trường tiền mã hóa

Ủy ban Chứng khoán Ghana(SEC) vừa chính thức khởi động chương trình *“từ VASP sandbox”* đầu tiên, mở đường đưa *“từ dịch vụ tài sản ảo”* vào khuôn khổ pháp lý và phê duyệt 11 doanh nghiệp tham gia. Theo thông báo của SEC, các công ty này sẽ được phép vận hành sản phẩm, dịch vụ thực tế trong vòng 12 tháng dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan quản lý.

Chương trình được triển khai dựa trên đạo luật *“từ Dịch vụ tài sản ảo (Virtual Asset Service Providers Act, 2025)”* được Quốc hội Ghana thông qua năm ngoái, nhằm đưa thị trường tiền mã hóa đang tăng trưởng nhanh của nước này vào hệ thống quản lý chính thức thay vì hoạt động trong vùng “xám” pháp lý.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 13 tháng 3 (giờ địa phương), đây được xem là bước đi quan trọng để Ghana thiết lập khung quản lý *“từ tài sản số và tiền mã hóa”* theo hướng vừa khuyến khích đổi mới, vừa siết chặt bảo vệ nhà đầu tư.

Ở vòng đầu tiên, SEC lựa chọn tổng cộng 11 doanh nghiệp tham gia *“từ VASP sandbox”*, bao gồm sàn giao dịch, nền tảng token hóa và các công ty hạ tầng tài sản số. Nhóm sàn giao dịch có WhiteBIT, Hyro Exchange GH Ltd và HanyPay. Nhóm nền tảng token hóa và tài sản số gồm Africoin, Blu Penguin, Goldbod, Vaulta, XChain, cùng với BSystem Ltd và HSB Global, nâng tổng số lên 11 đơn vị được phép thử nghiệm.

Trong số này, WhiteBIT được đánh giá là cái tên đáng chú ý nhất. Sàn giao dịch tiền mã hóa có trụ sở tại châu Âu này đã tích cực mở rộng sang các thị trường mới nổi trong hai năm qua. Việc vào được chương trình *“từ VASP sandbox”* của Ghana giúp WhiteBIT đặt nền tảng hoạt động chính thức tại một trong những thị trường chủ chốt ở Tây Phi, với lợi thế được giám sát và “đóng dấu” bởi cơ quan quản lý địa phương.

Các doanh nghiệp trong *“từ VASP sandbox”* sẽ vận hành sản phẩm trong một “môi trường kiểm soát”, nơi SEC theo dõi liên tục khả năng tuân thủ quy định, hệ thống quản trị rủi ro và cơ chế bảo vệ người dùng. Nếu đáp ứng bộ tiêu chí quản lý trong vòng 6 tháng, doanh nghiệp có thể xin “tốt nghiệp sớm” để được cấp giấy phép chính thức. Với những đơn vị cần thêm thời gian tối ưu mô hình kinh doanh, mốc tối đa là 12 tháng để chỉnh sửa sản phẩm và cấu trúc vận hành theo yêu cầu.

Dữ liệu thu thập được trong giai đoạn thử nghiệm này sẽ là cơ sở để SEC xây dựng bộ hướng dẫn cấp phép *“từ VASP”* cuối cùng, bao gồm các tiêu chuẩn về bảo vệ nhà đầu tư, đảm bảo tính minh bạch thị trường và quy định chống rửa tiền. Sau khi chương trình thí điểm kết thúc, SEC dự kiến công bố khung hướng dẫn đầy đủ và mở rộng tiếp nhận hồ sơ xin cấp phép từ các doanh nghiệp khác.

Trong nhiều năm, Ghana nằm trong nhóm thị trường giao dịch tiền mã hóa ngang hàng (P2P) năng động nhất châu Phi, nhờ biến động tiền tệ nội địa và tỷ lệ sử dụng di động cao, khiến *“từ Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) và các tài sản số khác”* trở thành lựa chọn thay thế phổ biến cho một bộ phận người dùng. Tuy nhiên, việc thiếu một cơ chế cấp phép rõ ràng luôn là rào cản khiến các dự án lớn ngần ngại triển khai hoạt động quy mô lớn.

Chương trình *“từ VASP sandbox”* được xem như phép thử để lấp đầy “khoảng trống pháp lý” này. Thay vì soạn sẵn bộ quy định cứng rồi mới điều chỉnh theo thị trường như đa số quốc gia, cơ quan quản lý Ghana lựa chọn mô hình ngược lại: cho phép vận hành sản phẩm trong môi trường thực nhưng có giám sát, sau đó dùng dữ liệu hành vi, rủi ro và phản hồi của người dùng để hoàn thiện khung quy định.

bình luận Cách tiếp cận “làm – đo – sửa” này khiến Ghana trở thành một trong những thị trường châu Phi hiếm hoi xây dựng khung quản lý *“từ tài sản ảo”* dựa trên dữ liệu thực tế, thay vì chỉ trên giả định chính sách.

Với 11 doanh nghiệp được lựa chọn, lợi thế “đi trước” là rất rõ ràng. Nếu hoàn tất chương trình thuận lợi và được cấp phép sớm, họ sẽ có nhiều tháng để mở rộng thị phần trước khi khung giấy phép chính thức được mở rộng cho các đối thủ mới.

Riêng với WhiteBIT, việc chứng minh được năng lực vận hành an toàn và tuân thủ tại Ghana có thể trở thành bàn đạp quan trọng để tăng mức độ tín nhiệm thương hiệu ở toàn bộ khu vực Tây Phi nói tiếng Anh, trong bối cảnh khu vực này đang dần trở thành điểm nóng cho các dịch vụ *“từ tiền mã hóa và tài sản số”* hướng tới người dùng phổ thông.

SEC cho biết sẽ công bố hướng dẫn cấp phép *“từ VASP”* chi tiết sau khi giai đoạn thử nghiệm 12 tháng kết thúc. Dù chưa ấn định thời điểm, nhiều chuyên gia dự đoán quy trình xin giấy phép chính thức có thể bắt đầu sớm nhất từ đầu năm 2027. Cho đến lúc đó, chỉ 11 doanh nghiệp hiện tại mới được phép cung cấp *“từ dịch vụ tài sản ảo”* trong khuôn khổ pháp lý mới của Ghana, trở thành nhóm tiên phong định hình thị trường *“từ tiền mã hóa”* tại quốc gia này.