Chỉ 10.000 Bitcoin(BTC) đang thực sự 'ngồi trên lửa' trước máy tính lượng tử 1 triệu qubit

Theo CoinShares đưa tin ngày 2 (giờ địa phương), trong tổng nguồn cung khoảng 2.000 vạn *Bitcoin(BTC)* đang lưu hành, chỉ hơn 1 vạn Bitcoin được đánh giá là thực sự phơi lộ trước nguy cơ tấn công từ *máy tính lượng tử* (*từ*: “quantum computer”) dựa trên trạng thái công nghệ hiện tại. Điều này củng cố quan điểm cho rằng “*từ* đe dọa lượng tử với Bitcoin” hiện vẫn là rủi ro có thể quản lý, chưa phải “quả bom hẹn giờ” sắp làm rung chuyển toàn bộ thị trường.

Theo báo cáo tháng 2 của CoinShares, tổng số Bitcoin có khả năng trở nên dễ bị tổn thương trước *từ* tấn công lượng tử và đồng thời có “khóa công khai” (cryptographic key) đã bị lộ trên chuỗi chỉ vào khoảng 10.230 BTC. Tính theo giá hiện tại khoảng 68.470 đôla Mỹ/BTC, lượng tài sản này tương đương gần 730 triệu đôla Mỹ, tức khoảng 1.084.000 triệu won (quy đổi theo tỷ giá 1 đôla Mỹ = 1.485 won). CoinShares bình luận, quy mô này “giống một giao dịch lớn trong ngày hơn là một sự kiện mang tính khủng hoảng thị trường”.

Máy tính lượng tử 1 triệu qubit đang được xây ở Chicago

Mức độ quan tâm dành cho *từ* rủi ro lượng tử với Bitcoin càng tăng lên sau khi cuộc đua phát triển *máy tính lượng tử* bước sang giai đoạn xây dựng hạ tầng quy mô lớn nhanh hơn dự kiến. Trong tuần này, đồng sáng lập PsiQuantum (PsiQuantum) Peter Shadbolt (Peter Shadbolt) đã đăng ảnh công trường xây dựng tại Chicago (Mỹ) lên X, tuyên bố rằng công ty đang xây dựng “máy tính lượng tử thương mại đầu tiên thực sự hữu dụng trên thế giới”.

Theo mô tả của doanh nghiệp, chỉ trong 6 ngày, 500 tấn kết cấu thép đã được lắp dựng, và cơ sở này dự kiến sẽ chứa một hệ thống khoảng 1 triệu “qubit” (*từ* đơn vị tính toán trong máy tính lượng tử). Về mặt lý thuyết, khi số lượng qubit tăng lên đủ lớn, khả năng thực hiện các bài toán để phá vỡ hệ mật mã bảo vệ ví *Bitcoin(BTC)* cũng tăng theo.

PsiQuantum đã huy động được khoảng 1 tỉ đôla Mỹ cho dự án này, với Nvidia(NVDA) được cho là đối tác cốt lõi. Công ty nhấn mạnh hệ thống sẽ hỗ trợ *từ* “lượng tử chịu lỗi” (fault-tolerant quantum computing) và đồng thời được thiết kế như lớp hạ tầng cho thế hệ *từ* trí tuệ nhân tạo(AI) tiếp theo. Để so sánh, một trong những hệ thống lượng tử lớn nhất đang được công bố hiện nay là hệ thống tại Học viện Công nghệ California (Caltech) với quy mô khoảng 6.100 qubit. Cột mốc 1 triệu qubit, nếu đạt được, sẽ là bước nhảy chưa từng có tiền lệ trong ngành.

Bitcoin nào thực sự “ngồi trên lửa” trước tấn công lượng tử?

Trọng tâm bảo mật của *Bitcoin(BTC)* nằm ở hệ thống khóa mật mã 256-bit. Một bản luận văn dạng preprint (bản thảo công bố sớm) được đưa ra vào tháng trước ước tính, để bẻ khóa một khóa 2.048-bit cần tới khoảng 100.000 qubit khả dụng. Dựa trên phép so sánh đơn giản này, một máy tính lượng tử ở ngưỡng 1 triệu qubit về mặt toán học có thể tiến vào “vùng khả thi” để thử thách hệ mật mã bảo vệ Bitcoin.

Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh không thể chỉ nhìn vào con số qubit để kết luận năng lực tấn công. Hiệu quả của *máy tính lượng tử* phụ thuộc mạnh vào tỷ lệ lỗi, độ ổn định tổng thể của hệ thống và khả năng *từ* sửa lỗi (error correction). Nói cách khác, ngay cả khi một hệ thống tuyên bố đạt 1 triệu qubit, việc biến nó thành công cụ đủ “thực chiến” để phá mật mã vẫn là bài toán hoàn toàn khác.

Mức độ rủi ro cũng không đồng đều giữa các ví *Bitcoin(BTC)*. Một nhóm bị chú ý nhiều hơn là các UTXO (đầu ra giao dịch chưa sử dụng) mà trong quá khứ, khóa công khai của chúng đã từng được công bố trên chuỗi trong các giao dịch liên quan. Những địa chỉ loại này, đặc biệt là ví “lâu năm” chưa dịch chuyển từ thời kỳ đầu của Bitcoin, được nhiều phân tích đánh giá là nhạy cảm hơn trước *từ* tấn công lượng tử.

Bình luận: Điều này có nghĩa là phần lớn Bitcoin hiện tại – nơi khóa công khai chưa từng lộ trên chuỗi – vẫn nằm ngoài vùng đe dọa “ngay lập tức” từ các máy tính lượng tử thế hệ đầu, trong khi rủi ro tập trung nhiều hơn vào các ví cũ, số lượng giới hạn và có thể theo dõi được.

Cộng đồng phát triển đã bàn sẵn “kịch bản hậu lượng tử”

Giới phát triển Bitcoin từ lâu đã đưa *từ* kịch bản “hậu lượng tử” (post-quantum) lên bàn thảo luận. Một trong những hướng đi được nhắc đến nhiều là *từ* hard fork – thay đổi tận gốc một số quy tắc của mạng lưới để tích hợp các dạng *từ* mật mã hậu lượng tử (post-quantum cryptography), qua đó giúp Bitcoin chuyển sang cấu trúc “kháng lượng tử” (quantum-resistant).

Một trong các đồng tác giả đề xuất BIP-360 – tài liệu kỹ thuật nhằm đưa cơ chế mật mã mới vào Bitcoin để chống lại tấn công lượng tử – ước tính quá trình triển khai đầy đủ có thể mất tới 7 năm, từ giai đoạn thiết kế, thử nghiệm tới khi được chấp thuận và áp dụng rộng rãi trong mạng lưới.

Về phía PsiQuantum, công ty đã nhiều lần khẳng định sẽ không sử dụng công nghệ của mình để tấn công *Bitcoin(BTC)*. Theo tường thuật, đồng sáng lập Terry Rudolph (Terry Rudolph) đã nhắc lại cam kết này tại Hội nghị Bitcoin Quantum Summit diễn ra vào tháng 7 năm ngoái.

Phần lớn chuyên gia hiện vẫn nghiêng về quan điểm rằng *từ* cuộc tấn công lượng tử đủ sức đe dọa Bitcoin “trên thực tế” còn cách ít nhất 10 năm nữa. Dù vậy, công trường 500 tấn thép ở Chicago vẫn tiếp tục được dựng lên mỗi ngày. Trong khi các chỉ số qubit, ngân sách đầu tư và hạ tầng kỹ thuật lượng tử tăng dần, cảnh báo rằng “*từ* mối đe dọa lượng tử với Bitcoin chỉ còn là vấn đề thời gian” cũng đang được xây lên song song bằng cả con số và bê tông.

Kết lại, theo phân tích hiện tại, lượng *Bitcoin(BTC)* thực sự phơi lộ trước *từ* máy tính lượng tử chỉ chiếm tỉ lệ rất nhỏ so với tổng nguồn cung – tương đương một giao dịch lớn chứ chưa đủ tạo nên cú sốc hệ thống. Tuy nhiên, với tốc độ phát triển của *máy tính lượng tử* và các dự án như hệ thống 1 triệu qubit tại Chicago, *từ* rủi ro lượng tử với Bitcoin rõ ràng không thể bị xem nhẹ, buộc cộng đồng phải đẩy nhanh các giải pháp *từ* mật mã hậu lượng tử để bảo vệ hệ sinh thái trong dài hạn.