Mỹ mắc kẹt dự luật cấu trúc thị trường tài sản số, châu Âu tăng tốc stablecoin euro, hack tiền mã hóa giảm kỷ lục

Thị trường *tiền mã hóa* hôm nay xoay quanh hai trục lớn: *quy định* và *tiến vào hệ thống tài chính truyền thống*. Tại Mỹ, triển vọng đạo luật về *cấu trúc thị trường tài sản số* kịp thông qua trước bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang bị nghi ngờ. Ngược lại tại châu Âu, một liên minh ngân hàng lớn đang tăng tốc chuẩn bị phát hành *stablecoin* gắn với đồng euro và tìm kiếm đối tác sàn giao dịch. Song song đó, thiệt hại do *hack* và lừa đảo trong tháng 2 giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3/2025, cho thấy môi trường bảo mật có dấu hiệu cải thiện.

Theo nguồn tin từ Washington và giới vận động hành lang trên Phố Wall (cập nhật đầu tháng 3, giờ địa phương), Thượng viện Mỹ đang chững lại trong nỗ lực thúc đẩy dự luật khung về “cấu trúc thị trường tài sản số”. Đây là đạo luật nhằm phân định rõ *tiền mã hóa* là “chứng khoán” hay “hàng hóa”, và xác định cơ quan nào có thẩm quyền giám sát.

Trước đó, Hạ viện đã thông qua dự luật CLARITY Act vào mùa hè năm ngoái và chuyển sang Thượng viện. Tuy nhiên, các yếu tố như thời gian *shutdown* chính phủ liên bang kéo dài hiếm thấy, tranh cãi chính trị quanh vấn đề đạo đức, cùng bất đồng về *stablecoin sinh lợi* (tức stablecoin có trả lãi, chia sẻ lợi nhuận) đã khiến tiến trình thảo luận chậm lại đáng kể.

Càng gần tới bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, giới quan sát tại Mỹ càng lo ngại không gian chính trị sẽ ưu tiên tính toán “ăn điểm” với cử tri hơn là các cải cách dài hạn cho thị trường *tài sản số*. Điều này làm dấy lên nghi ngại rằng đạo luật về *cấu trúc thị trường* khó có thể được hoàn tất kịp thời.

Hiện còn khoảng 8 tháng nữa là đến bầu cử. Một phiên bản dự luật tập trung vào phần tài sản được xem là “hàng hóa” (commodity) đã vượt qua Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện. Trái lại, mảng liên quan *luật chứng khoán* và *quy định chứng khoán* – vốn thuộc Ủy ban Ngân hàng Thượng viện – gần như giậm chân tại chỗ. Tháng 1 vừa rồi, Ủy ban này đã bất ngờ hủy phiên *markup* (phiên họp chốt nội dung điều khoản) dành cho dự luật và tới nay vẫn chưa có tín hiệu tiến triển rõ rệt.

"bình luận": *Nếu phần “hàng hóa” đi trước, còn phần “chứng khoán” tiếp tục ách tắc, thị trường Mỹ có thể rơi vào tình trạng khung pháp lý “chắp vá”: một số loại *tiền mã hóa* được coi là hàng hóa sẽ có lộ trình tương đối rõ, trong khi nhiều token khác vẫn mắc kẹt giữa SEC và CFTC, kéo dài bất định cho doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư.*

Trong khi Mỹ chật vật với câu hỏi *ai giám sát* và *giám sát thế nào*, châu Âu lại ra tín hiệu tiến gần hơn tới việc tích hợp *tiền mã hóa* vào hệ thống ngân hàng truyền thống. Theo báo kinh tế Tây Ban Nha Cinco Días đưa tin ngày 3 (giờ địa phương), liên minh ngân hàng *Qivalis* đang đẩy nhanh đàm phán với các sàn *tiền mã hóa* và nhà cung cấp thanh khoản, nhằm chuẩn bị cho kế hoạch phát hành stablecoin neo theo đồng euro vào nửa cuối năm 2026.

Liên minh Qivalis quy tụ một loạt ngân hàng lớn tại châu Âu, trong đó có ING, UniCredit và ngân hàng BBVA vừa gia nhập gần đây. Cinco Días cho biết Qivalis đã bước vào giai đoạn “đàm phán nâng cao” với các sàn giao dịch, *market maker* và nhà cung cấp thanh khoản, đồng thời cân nhắc mô hình để chính các ngân hàng cổ đông có thể trực tiếp phân phối stablecoin này.

Qivalis được công bố lần đầu vào tháng 9/2025 với 9 thành viên sáng lập: ING, UniCredit, CaixaBank, Danske Bank, Raiffeisen Bank International, KBC, SEB, DekaBank và Banca Sella. Việc các ngân hàng truyền thống cùng đứng tên trong một dự án stablecoin cho thấy bước tiến mạnh từ giai đoạn thử nghiệm sang xây dựng *hạ tầng thanh toán* có quy mô khu vực.

Giám đốc điều hành Qivalis là ông Jan Sell – người từng phụ trách pháp nhân Coinbase Đức. Ông cho biết liên minh không chỉ nhắm tới các nền tảng tại châu Âu mà còn xem xét hợp tác với các sàn quốc tế. Ưu tiên số một của dự án, theo ông Sell, là cung cấp một “phương án thay thế nội khối, được quản lý chặt chẽ” cho các stablecoin dựa trên đồng đô la Mỹ. Mục tiêu trọng tâm là thanh toán doanh nghiệp theo thời gian thực xuyên biên giới (B2B cross-border) và thanh toán, quyết toán trong thương mại toàn cầu.

Nếu *stablecoin euro* của Qivalis được các cơ quan châu Âu chấp nhận trong khuôn khổ *quy định tài chính*, đồng tiền số này có thể trở thành một *phương tiện thanh toán trong hệ thống chính thức* (on-chain nhưng “trong vòng quản lý”). Điều đó không chỉ thách thức vị thế thống trị của stablecoin đô la trong mảng thanh toán xuyên biên giới, mà còn giúp các sàn giao dịch tăng đáng kể khả năng cung cấp thanh khoản bằng euro cho khách hàng tại Liên minh châu Âu.

"bình luận": *Cuộc đua quanh stablecoin euro không chỉ là câu chuyện kỹ thuật – đây là “mặt trận tiền tệ số” của châu Âu trước sự thống trị của đô la trong thế giới on-chain. Nếu Qivalis triển khai thành công, cuộc cạnh tranh giữa các hệ sinh thái thanh toán xuyên biên giới dựa trên *tiền mã hóa* sẽ ngày càng mang màu sắc địa chính trị và cạnh tranh tiền tệ.*

Trong bối cảnh khung pháp lý và hạ tầng thanh toán đang được tái định hình, môi trường bảo mật của thị trường *tiền mã hóa* cũng có một tín hiệu tích cực. Theo công ty an ninh blockchain PeckShield công bố ngày 1 (giờ địa phương), tổng thiệt hại do hack và lừa đảo trong tháng 2 chỉ vào khoảng 26,5 triệu USD (tương đương khoảng 392 tỷ đồng). Đây là mức thấp nhất theo tháng kể từ tháng 3/2025.

Tháng 2 ghi nhận 15 vụ tấn công và lừa đảo, nhưng phần lớn thiệt hại tập trung ở hai sự cố. Vụ lớn nhất là cuộc tấn công thao túng giá nhắm vào *pool cho vay* thuộc DAO của YieldBlox ngày 21/2, gây thiệt hại khoảng 10 triệu USD (khoảng 148 tỷ đồng). Cùng ngày, dự án IoTeX cũng bị tấn công dưới dạng khai thác *private key*, khiến 8,9 triệu USD (khoảng 132 tỷ đồng) bị đánh cắp.

PeckShield nhấn mạnh rằng tháng 2 không xuất hiện “vụ hack khổng lồ” gây chấn động thị trường như sự cố trị giá 1,5 tỷ USD tại sàn Bybit(Bybit) xảy ra hồi tháng 2/2025. Theo công ty bảo mật này, một phần nguyên nhân là biến động giá trên thị trường tăng mạnh, khiến nhiều chiến lược tấn công trở nên khó dự đoán và ít hấp dẫn hơn về mặt rủi ro – lợi nhuận đối với các nhóm hacker.

Chuyên gia phân tích Dominick John từ Kronos Research cho rằng việc các “trung tâm giao dịch và thanh khoản lớn” siết chặt quản trị rủi ro, nâng cao tiêu chuẩn đối tác giao dịch và cải thiện hệ thống giám sát thời gian thực cũng góp phần giảm thiểu thiệt hại. Ông lưu ý rằng nhiều tổ chức lớn giờ đây triển khai các hệ thống phát hiện bất thường trên on-chain lẫn off-chain, cho phép khóa dòng tiền nhanh hơn khi có sự cố.

"bình luận": *Mức thiệt hại thấp trong một tháng chưa đủ để khẳng định rủi ro bảo mật đã giảm bền vững trên toàn thị trường *tiền mã hóa*. Tuy vậy, việc vắng bóng các vụ “siêu hack” cùng với dữ liệu cho thấy các trung tâm thanh khoản lớn đang đầu tư nghiêm túc cho quản trị rủi ro cho thấy thị trường đang đi dần vào giai đoạn chuyên nghiệp hóa, ít nhất ở tầng hạ tầng đầu mối.*

Ba diễn biến – tranh luận chưa ngã ngũ về đạo luật *cấu trúc thị trường tài sản số* tại Mỹ, kế hoạch *stablecoin euro* do các ngân hàng lớn châu Âu hậu thuẫn, và đà giảm tạm thời của thiệt hại bảo mật – tưởng như rời rạc nhưng lại cùng chỉ về một xu hướng: thị trường *tiền mã hóa* đang bước sâu hơn vào giai đoạn *được thể chế hóa* và *cạnh tranh về hạ tầng*.

Trong giai đoạn tới, điểm bùng phát của thị trường rất có thể sẽ hình thành tại giao điểm của ba yếu tố: (1) tiến độ lập pháp và quy định (như dự luật *cấu trúc thị trường* ở Mỹ, khung MiCA tại châu Âu), (2) các quan hệ đối tác chiến lược giữa ngân hàng, sàn giao dịch và nhà cung cấp thanh khoản xoay quanh *stablecoin* và giải pháp thanh toán, và (3) mức độ trưởng thành của hạ tầng bảo mật, từ công nghệ giám sát đến tiêu chuẩn quản trị rủi ro. Nhà đầu tư tổ chức lẫn cá nhân tham gia *tiền mã hóa* sẽ cần theo dõi chặt chẽ sự giao thoa này, bởi đó mới là nơi quyết định hướng đi dài hạn của thị trường, hơn là các biến động giá ngắn hạn.