Bitcoin(BTC) tiến gần kỷ nguyên hậu lượng tử với đề xuất OP_SHRINCSVERIFY và chữ ký SHRINCS 324 byte

*비트코in(BTC)* gần đây tiếp tục trở thành tâm điểm tranh luận quanh vấn đề *từ bảo mật hậu lượng tử (Post-Quantum – PQC)*, sau khi một số ý kiến cho rằng “không ai thực sự chuẩn bị nghiêm túc” cho kịch bản máy tính lượng tử đe dọa an toàn mạng lưới. Trước luồng *từ FUD* này, nhà phát triển Bitcoin Core Matt Corallo đã công khai phản bác, nhấn mạnh cộng đồng kỹ thuật Bitcoin không hề “bỏ mặc” chủ đề hậu lượng tử. Theo giới thiệu của Blockstream ngày 16 tháng 4 năm 2026 (giờ địa phương), sự kiện OPNEXT 2026 sẽ là nơi công bố chi tiết về *từ OP_SHRINCSVERIFY* – đề xuất mã lệnh (OP code) mới liên quan trực tiếp đến giải pháp chữ ký hậu lượng tử cho Bitcoin.

Theo Blockstream, OP_SHRINCSVERIFY là một mã lệnh mới giúp triển khai *từ SHRINCS* – thiết kế chữ ký hậu lượng tử dạng “có trạng thái (stateful)” với kích thước khoảng 324 byte, đồng thời hỗ trợ cơ chế “sao lưu tĩnh (static backups)”. Corallo cho biết việc giới thiệu OP_SHRINCSVERIFY không phải là “ý tưởng bộc phát”, mà là bước tiếp nối trên nền tảng các nghiên cứu đã được công bố và tranh luận công khai trong cộng đồng kỹ thuật Bitcoin nhiều năm qua. Do đó, luận điệu rằng “Bitcoin không có ai nghiên cứu PQC” theo ông là không đúng thực tế.

Ở góc độ chương trình hội thảo, OPNEXT 2026 cũng cho thấy vấn đề *từ bảo mật hậu lượng tử* không chỉ xuất hiện trong một phiên lẻ tẻ. Trên sân khấu chính, Alex Pruden của Project 11 sẽ trình bày tham luận về “Quantum Bitcoin”. Sau đó là phiên “Quantum/Investor fireside” với sự tham gia của Robert Mitchnick (BlackRock) và David Duong (Coinbase), nơi rủi ro lượng tử được bàn luận từ góc độ định chế tài chính và nhà đầu tư tổ chức. Điều này cho thấy chủ đề “rủi ro lượng tử” đang được lặp đi lặp lại ở cả hai cánh – kỹ thuật và thị trường – chứ không chỉ là tranh luận mang tính lý thuyết.

Theo Corallo, dù mỗi người có thể khác nhau về “lộ trình” ứng phó máy tính lượng tử cho *từ Bitcoin(BTC)*, nhưng lập luận rằng “vấn đề đang bị bỏ mặc” ngày càng khó giữ được sức thuyết phục, nhất là khi các đề xuất cụ thể như OP_SHRINCSVERIFY lần lượt xuất hiện.

Trong bài viết đăng trên Delving Bitcoin hồi tháng 12 năm trước, Jonas Nick đã giới thiệu *từ SHRINCS* như một thiết kế chữ ký lai (hash-based hybrid). Ý tưởng cốt lõi là kết hợp cơ chế chữ ký “không trạng thái (stateless)” kiểu SPHINCS+ với cơ chế “có trạng thái (stateful)” dựa trên unbalanced XMSS. Khi *trạng thái ví (wallet state)* được duy trì đầy đủ, người dùng hưởng lợi từ hiệu năng của chữ ký có trạng thái. Nếu trạng thái bị mất hoặc cần khôi phục từ bản sao lưu, hệ thống sẽ chuyển sang “lối thoát” bằng chữ ký không trạng thái, đổi chi phí tính toán lấy tính an toàn.

Nick mô tả SHRINCS là “cực kỳ hiệu quả” khi chỉ cần một số lượng nhỏ chữ ký, đồng thời có thể sao lưu bằng “hạt giống tĩnh (static seed)”. Bitcoin Optech thì tóm lược trade-off này theo cách dễ hiểu hơn: trong điều kiện bình thường, chi phí chữ ký được giữ thấp; khi có nghi ngờ về tính toàn vẹn trạng thái, người dùng chấp nhận gánh chi phí chữ ký nặng hơn để đổi lấy an toàn.

Yếu tố được cộng đồng *từ Bitcoin(BTC)* đặc biệt chú ý là kích thước chữ ký. Theo công thức Nick đưa ra, kích thước chữ ký SHRINCS trên “đường đi bình thường (normal path)” là min(292 + q·16, s_l) + 16, trong đó q là số lượng chữ ký đã tạo trên nhánh có trạng thái. Với q=1, ta có con số khoảng 324 byte – mức được đem ra so sánh nhiều trên thị trường. Nick khẳng định với điều kiện này, SHRINCS cho chữ ký “nhỏ hơn ít nhất 11 lần” so với phương án ML-DSA – ứng viên chuẩn hóa của NIST cho chữ ký hậu lượng tử.

Trong các nghiên cứu trước đó, Jonas Nick và Mikhail Kudinov lập luận rằng chữ ký dựa trên hàm băm là ứng viên hấp dẫn cho *từ bảo mật hậu lượng tử* trên Bitcoin vì hai lý do chính: (1) độ an toàn có thể quy về giả định về hàm băm (hash assumptions), vốn được nghiên cứu rất sâu; và (2) kích thước khóa công khai vẫn giữ được ở mức nhỏ, trong khi chi phí xác minh trên mỗi byte vẫn nằm trong biên có thể chấp nhận được với hệ thống thực tế như Bitcoin.

Tuy vậy, việc xuất hiện *từ OP_SHRINCSVERIFY* không có nghĩa “lộ trình PQC của Bitcoin đã chốt”. Ngay từ đầu, bài viết của Nick trên Delving Bitcoin là lời mời gọi phản hồi, và các thảo luận sau đó trên mailing list đã nêu ra hàng loạt câu hỏi mở: hiệu năng phần cứng, giới hạn số chữ ký, tác động đến thiết kế ví, cũng như việc có nên tiêu chuẩn hóa mô hình có trạng thái song song với mô hình không trạng thái hay không. Bitcoin Optech cũng nhấn mạnh SHRINCS hiện mới là một phần của quá trình thảo luận về thay đổi đồng thuận (consensus change), chứ chưa phải một nâng cấp đã được chấp thuận.

*bình luận* Từ góc độ kỹ thuật, SHRINCS và OP_SHRINCSVERIFY chưa phải “lời giải cuối cùng” cho *từ bảo mật hậu lượng tử* trên Bitcoin(BTC), nhưng chúng đánh dấu bước chuyển quan trọng: tranh luận không còn dừng ở mức trừu tượng “chúng ta sẽ làm gì nếu có máy tính lượng tử”, mà đã tiến xuống tầng thiết kế có thể triển khai, với những con số cụ thể về kích thước chữ ký, chi phí xác minh và mô hình ví. Điều này cũng làm suy yếu đáng kể luận điệu cho rằng cộng đồng phát triển Bitcoin “phớt lờ” rủi ro lượng tử.

Tại thời điểm đưa tin, *từ Bitcoin(BTC)* đang được giao dịch quanh mức 66.630 USD. Quy đổi theo tỷ giá 1 USD = 1.440,50 đồng, giá mỗi BTC tương đương khoảng 95.988.515 đồng, cho thấy thị trường vẫn duy trì định giá cao bất chấp những tranh cãi quanh lộ trình *từ bảo mật hậu lượng tử* và các đề xuất như OP_SHRINCSVERIFY.