Anh được kêu gọi tạm thời đóng băng quyên góp bằng tiền mã hóa cho các đảng phái chính trị

Chủ tịch Ủy ban Hỗn hợp Chiến lược An ninh Quốc gia của Quốc hội Anh, ông Matt Western, vừa kêu gọi chính phủ áp dụng *“tạm thời đóng băng”* quyên góp bằng *tiền mã hóa* cho các đảng phái chính trị. Lý do được đưa ra là đặc tính khó truy vết của *tài sản số* có thể bị lợi dụng để các chính phủ nước ngoài “nguỵ trang” thành nhà tài trợ, âm thầm gây ảnh hưởng lên chính trường Anh.

Theo tờ Guardian đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), ông Western đã gửi thư tới Bộ trưởng Nhà ở Steve Reed, nhấn mạnh cần hành động *trước khi vấn đề phình to*. Ông cảnh báo rằng khi cuộc tổng tuyển cử tiếp theo đến gần, nguy cơ các thế lực nước ngoài tìm cách can thiệp bằng kênh tài trợ chính trị sẽ gia tăng. Western cho rằng, vai trò quân sự ngày càng lớn của Anh tại châu Âu, cùng tầm quan trọng của các hồ sơ đối ngoại – an ninh như chiến sự Ukraina, quan hệ với Mỹ và Liên minh châu Âu(EU) – đang làm tăng *“động cơ can thiệp”* của các tác nhân bên ngoài thông qua dòng tiền chính trị.

Cấu trúc giám sát hiện tại của Anh cũng là tâm điểm chỉ trích. Ông Western chỉ ra rằng việc giám sát *tài trợ chính trị* và đối phó với can thiệp từ nước ngoài đang bị chia nhỏ cho tới 6 cơ quan khác nhau: Ủy ban Bầu cử(Electoral Commission), Cảnh sát Đô thị London, lực lượng Chống khủng bố(Counter Terror Policing), Cơ quan Tội phạm Quốc gia(National Crime Agency), Cơ quan An ninh Nội địa(MI5) và lực lượng cảnh sát địa phương.

Vấn đề nằm ở chỗ không có một “*đầu mối chỉ huy*” chịu trách nhiệm tổng thể. Cấu trúc phân tán này tạo ra khoảng trống điều phối, dễ bị các chiến dịch gây ảnh hưởng từ nước ngoài khai thác. Western đề xuất về trung – dài hạn nên thành lập một đơn vị cảnh sát cấp quốc gia, chuyên trách giám sát *tài trợ chính trị* và rủi ro can thiệp từ bên ngoài, nhằm vá lại “*điểm yếu cấu trúc*” của hệ thống hiện nay.

bình luận: Với đặc tính xuyên biên giới và khó truy vết của *tiền mã hóa*, việc thiếu một cơ quan đầu mối có thể khiến các lỗ hổng giám sát bị phóng đại, đặc biệt trong giai đoạn bầu cử.

Đáng chú ý, đề xuất của Western không phải là *cấm vĩnh viễn* mà là *“đóng băng tạm thời”*. Cụ thể, ông kêu gọi tạm ngừng cho phép các đảng phái nhận *quyên góp bằng tiền mã hóa* cho đến khi Ủy ban Bầu cử ban hành hướng dẫn mang tính pháp lý(Statutory guidance) về cách thức xử lý loại quyên góp này. Khi *bộ hướng dẫn* được công bố, lệnh tạm dừng sẽ được gỡ bỏ, nhưng các khoản quyên góp bằng *tài sản số* sẽ phải đáp ứng những hàng rào an toàn nghiêm ngặt.

Trong số các biện pháp kỹ thuật được Western nêu ra, đáng chú ý là đề xuất yêu cầu các đảng chỉ được sử dụng nền tảng đã đăng ký với Cơ quan Quản lý Hành vi Tài chính(Financial Conduct Authority, FCA) nếu muốn tiếp nhận *tiền mã hóa*. Các khoản quyên góp xuất phát từ dịch vụ “trộn” giao dịch(mixing service) – công cụ được dùng để xáo trộn dòng tiền nhằm che giấu nguồn gốc – sẽ bị cấm hoàn toàn. Ngoài ra, ông cũng đề nghị mọi khoản *quyên góp bằng tiền mã hóa* phải được chuyển đổi sang tiền pháp định trong vòng 48 giờ, nhằm giảm rủi ro biến động giá và giúp việc truy vết dòng tiền trở nên rõ ràng hơn.

bình luận: Việc giới hạn nền tảng được phép sử dụng và áp thời hạn chuyển đổi ngắn là cách “kéo” *tiền mã hóa* trở lại gần hơn với khuôn khổ giám sát tài chính hiện hành.

Western đồng thời kêu gọi siết chặt giám sát với *tài trợ chính trị* nói chung, không chỉ dừng lại ở *tài sản số*. Ông đề nghị tăng cường kiểm tra “*nguồn gốc tài sản*” và nguồn tiền của nhà tài trợ, đồng thời nâng mức xử phạt với các hành vi vi phạm luật tài trợ bầu cử. Một đề xuất khác là mở rộng thẩm quyền cho Ủy ban Bầu cử, cho phép cơ quan này yêu cầu ngân hàng và các tổ chức tài chính cung cấp thông tin chi tiết về xuất xứ các khoản quyên góp.

Giới quan sát nhận định, động thái của Western có thể trở thành bước khởi đầu cho một cuộc tranh luận sâu rộng hơn trong chính trường Anh về cách *quy định quyên góp bằng tiền mã hóa*. Khả năng chuyển tiền gần như ẩn danh, xuyên biên giới của loại tài sản này giúp việc quyên góp trở nên thuận tiện, nhưng đồng thời làm dấy lên lo ngại về “*dòng tiền ngoại quốc*” và rủi ro *rửa tiền*.

Trong thời gian tới, tâm điểm chú ý sẽ là việc Ủy ban Bầu cử xây dựng tiêu chuẩn ra sao cho quy trình *tiếp nhận, thẩm định và báo cáo* các khoản quyên góp liên quan đến *tiền mã hóa*, cũng như cách chính phủ Anh thu gọn – hoặc tái cấu trúc – mạng lưới giám sát hiện phân tán để đảm bảo hiệu quả thực thi.

bình luận: Nếu Anh thiết lập được khung hướng dẫn rõ ràng cho *quyên góp bằng tiền mã hóa*, đây có thể trở thành mô hình tham chiếu cho nhiều nước đang đối mặt với cùng một bài toán: cân bằng giữa đổi mới tài chính và an ninh chính trị.