Trump nâng thuế cơ bản toàn cầu lên 15%, thắt chặt khung pháp lý thương mại và làm dấy lên lo ngại xung đột kinh tế

Tổng thống Trump vừa nâng mức *từ*thuế quan cơ bản toàn cầu*từ* từ 10% lên 15% với hiệu lực gần như ngay lập tức, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gia tăng xung đột thương mại quốc tế và biến động kinh tế toàn cầu. Động thái này được xem là nỗ lực củng cố *từ*cơ sở pháp lý*từ* cho chính sách thuế quan sau khi tòa án liên bang hạn chế một phần thẩm quyền áp thuế dựa trên luật khẩn cấp.

Theo truyền thông Mỹ đưa tin ngày 22 (giờ địa phương), Trump thông báo trên nền tảng Truth Social rằng hầu hết các mặt hàng nhập khẩu vào Mỹ sẽ chịu mức *từ*thuế cơ bản mới 15%*từ*, tăng 5 điểm phần trăm so với trước. Trump khẳng định đây là hành động nằm trong “thẩm quyền hợp pháp” của mình và nhấn mạnh sẽ sớm trình thêm các gói *từ*thuế quan bổ sung*từ* nhằm thúc đẩy chương trình nghị sự về thương mại.

Động thái tăng thuế diễn ra ngay sau khi tòa án liên bang ra phán quyết vô hiệu một phần các mức thuế mà Trump từng áp dụng dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Đáp lại, Nhà Trắng nhanh chóng chuyển *từ*khung pháp lý*từ* sang Điều 122 của Đạo luật Thương mại (Trade Act), điều khoản cho phép Tổng thống áp dụng các khoản phụ thu nhập khẩu “mang tính tạm thời”. Cách tiếp cận này được hiểu là nhằm giảm nguy cơ bị tòa án tiếp tục bác bỏ trong các vụ kiện kế tiếp.

Trump nhấn mạnh rằng quyết định tăng thuế “có hiệu lực ngay lập tức” và toàn bộ *từ*thuế quan vì lý do an ninh quốc gia*từ* vẫn giữ nguyên, tiếp tục được thi hành đầy đủ bất chấp các phán quyết bất lợi trước đó của tòa. Sau phán quyết 6–3 của Tòa án Tối cao, Trump nhiều lần khẳng định những mức thuế gắn với an ninh và thực thi thương mại vẫn là “vùng cấm” khó bị động đến, và việc nâng trực tiếp *từ*thuế cơ bản lên 15%*từ* được xem là lời khẳng định lập trường cứng rắn này.

Nhà Trắng thời gian qua sử dụng *từ*thuế nhập khẩu*từ* như một công cụ trung tâm để “bảo vệ sản xuất Mỹ”. Các mức thuế đã áp lên thép, nhôm, ô tô và đồng vẫn được duy trì, trong khi một số mặt hàng năng lượng và dược phẩm được cho là nằm ngoài phạm vi áp dụng rộng rãi lần này. Giới phân tích lưu ý việc nâng *từ*thuế toàn cầu*từ* có thể đẩy chi phí nguyên liệu và bán thành phẩm tăng lên, từ đó truyền dẫn vào lạm phát, làm khó thêm nỗ lực kiểm soát giá cả của Cục Dự trữ Liên bang.

Kể từ khi nhậm chức vào tháng 1 năm 2025, Trump theo đuổi đường lối thương mại cứng rắn với hàng hóa xuất xứ từ Trung Quốc, Canada và Mexico. Chính quyền Trump lập luận rằng chiến lược *từ*tăng thuế nhập khẩu*từ* có thể giúp thu hẹp thâm hụt thương mại, tăng thu ngân sách và hỗ trợ việc làm trong nước. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo nếu các đối tác đáp trả bằng *từ*biện pháp trả đũa thương mại*từ*, thương mại song phương có thể suy giảm, làm gia tăng rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và kéo theo bất ổn trên thị trường tài chính.

Bên cạnh việc nâng *từ*thuế cơ bản*từ*, Nhà Trắng còn khởi động nhiều cuộc điều tra nhằm vào những gì họ gọi là “thực tiễn thương mại không công bằng” của một số đối tác chủ chốt. Đây được xem là tín hiệu cho thấy vòng *từ*siết chặt thuế quan*từ* tiếp theo có thể mở rộng thêm cả về phạm vi quốc gia lẫn danh mục mặt hàng. Trong bối cảnh các vụ kiện về tính hợp hiến của chính sách thương mại vẫn tiếp diễn, giới đầu tư dự đoán biến động trên thị trường toàn cầu sẽ còn lớn, khi cả *từ*rủi ro pháp lý*từ* lẫn mức độ thực thi trên thực tế cùng lúc được phản ánh vào giá tài sản.

bình luận: Việc nâng *từ*thuế cơ bản toàn cầu lên 15%*từ* có thể trở thành một trong những điểm xoay lớn của hệ thống thương mại quốc tế, buộc các nền kinh tế – đặc biệt là các nước có thặng dư xuất khẩu sang Mỹ – phải tính lại chiến lược sản xuất, đầu tư và đa dạng hóa thị trường trong thời gian tới.