Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
“Lựa chọn đã rõ ràng, Zcash hay chủ nghĩa cộng sản”: Cảnh báo về *AI*, *giám sát* và *tiền mã hóa riêng tư*
Theo CoinDesk đưa tin ngày 18 (giờ địa phương), nhà đầu tư nổi tiếng Balaji Srinivasan một lần nữa đẩy tranh luận về *quyền riêng tư* lên cao trào, khi trực tiếp liên hệ giữa *AI*, *xã hội giám sát* và nguy cơ *tái phân phối – tịch thu tài sản*. Ông cho rằng trong bối cảnh *AI* có thể biến mọi dữ liệu số thành công cụ theo dõi, lựa chọn của cá nhân trở nên cực đoan đến mức “*Zcash(ZEC) hoặc chủ nghĩa cộng sản*”. Theo lập luận của ông, nếu thiếu *mã hóa* và *tiền mã hóa riêng tư*, rất khó bảo vệ *quyền sở hữu tài sản* và *tự do cá nhân*.
Trong một video đăng trên X (Twitter cũ) ngày 18, Srinivasan nhận định *AI* đã biến *giám sát* từ các dự án tập trung, quy mô quốc gia thành dịch vụ “gần như theo yêu cầu”. Chỉ cần có quyền truy cập *mô hình AI* và đủ dữ liệu, bất cứ nhà nước, tổ chức hay thậm chí “kẻ bám đuôi” nào cũng có thể tổng hợp toàn bộ dấu vết trực tuyến của một người để xây dựng “hồ sơ hoàn hảo” ở mức độ mà “Liên Xô cũ cũng không dám mơ tới”.
Ông cảnh báo: “Không có viên đạn bạc. Nhưng *mọi thứ không được mã hóa* cuối cùng sẽ trở thành vũ khí quay ngược lại bạn”.
*Bình luận*: Với năng lực thu thập và phân tích dữ liệu theo thời gian thực, *AI* khiến bài toán *giám sát* không còn là câu chuyện của vài cơ quan mật vụ, mà là rủi ro phổ quát cho bất kỳ ai có hiện diện số.
Srinivasan liên hệ trực tiếp chủ nghĩa cộng sản với nhu cầu *giám sát và lập danh sách*. Ông nhắc lại trường hợp cách mạng Bolshevik năm 1918, khi Vladimir Lenin ra lệnh xử bắn 100 “kulak” (phú nông) ở một vùng lân cận. Để thi hành mệnh lệnh đó, nhà nước cần có danh sách tên, địa chỉ và một nhóm dân cư tương đối khó di chuyển – nói cách khác là một hệ thống *giám sát và quản lý thông tin* đủ dày.
Theo ông, sự xuất hiện của *internet* và *mã hóa* có thể đảo ngược cấu trúc bất đối xứng này. “Một hình thái *tân cộng sản* đang ngóc đầu trở lại. Nhưng internet thay đổi luật chơi: nếu chúng ta *mã hóa*, sẽ không còn ‘danh sách hoàn hảo’ cũng như vị trí cố định. Bạn không thể tấn công chính xác một mục tiêu mà bạn không thể nhìn thấy”.
*Bình luận*: Lập luận cốt lõi của Srinivasan là: nhà nước tập trung quyền lực cần dữ liệu tập trung để kiểm soát – trong khi *mã hóa phi tập trung* có thể bẻ gãy năng lực đó, ít nhất ở cấp độ tài sản số và tương tác trực tuyến.
Từ *quyền riêng tư* đến *tự do hành động* trong kỷ nguyên AI
Trả lời trong podcast “Never Say”, Srinivasan cho rằng *quyền riêng tư* không chỉ là “ẩn danh” mà là điều kiện tiên quyết cho *tự do hành động*. “Khi bạn bị giám sát, bạn đánh mất chủ quyền. Nếu mọi chuyển động của bạn đều bị theo dõi, yếu tố ‘bất ngờ’ biến mất. Bạn không thể khởi sự điều mới, cũng không thể bàn bạc kín đáo”, ông nói.
Cùng chương trình, nhà nghiên cứu 19 tuổi của *Zcash(ZEC)* là Arjun Khemani cũng nhấn mạnh từ góc nhìn người dùng trong thời đại *AI*. Theo Khemani, trong một thế giới mà *AI* có thể nhận diện chính xác vị trí và hành vi của bạn, “*không có quyền riêng tư thì không có tự do*”. Môi trường mà mọi giao dịch và tín hiệu ngữ cảnh đều được phơi bày là “một thế giới tôi không muốn sống trong”.
*Bình luận*: Ở đây, *AI* được xem như “bộ khuếch đại” của *giám sát*: mọi hành động nhỏ lẻ trên chuỗi, mạng xã hội, thiết bị IoT… đều có thể bị hợp nhất thành bức tranh chi tiết về đời sống cá nhân, khiến *tiền mã hóa riêng tư* trở thành một tầng phòng thủ chứ không chỉ là công cụ ẩn danh giao dịch.
Zcash: Từ *coin riêng tư* đến “canh bạc mở rộng quy mô”
Bàn về *Zcash(ZEC)*, Srinivasan không chỉ nói đến lý tưởng *quyền riêng tư* mà còn coi đây là một “*canh bạc kỹ thuật*” phù hợp hướng đi của thị trường về *mở rộng on-chain*. Theo ông, cuộc chơi đã ngả về phía “ai xử lý được nhiều trên chuỗi hơn sẽ thắng”, trong khi các mô hình *routing phức tạp* hay *giải pháp lớp 2* đang dần thất thế trong thực tế sử dụng.
Trả lời câu hỏi vì sao “*mở rộng Zcash*” lại trở thành một mệnh đề mang tính đạo đức, Srinivasan trước hết chỉ ra vấn đề của *Bitcoin(BTC)*. Người dùng nghĩ rằng họ đang mua sự *phi tập trung*, nhưng thực tế, phần lớn hạ tầng Bitcoin ngày nay dựa vào *sàn giao dịch, tổ chức lưu ký và cơ sở dữ liệu tập trung*.
Ông chỉ trích *Lightning Network* – giải pháp lớp 2 của Bitcoin – đã “10 năm nay luôn ở trạng thái ‘sắp sẵn sàng’”, nhưng triển khai trong thực tế phần lớn mang cấu trúc “hub-and-spoke” (trung tâm – vệ tinh), không khác nhiều mạng lưới ngân hàng truyền thống. “Chuyển tiền trong nội bộ một ngân hàng thì nhanh, nhưng thanh toán giữa các ngân hàng lại phải qua khâu quyết toán riêng. Mô hình này đang được lặp lại trong nhiều triển khai Lightning”, ông nói.
Từ đó, Srinivasan cho rằng thị trường *tiền mã hóa* đã thực chất bước vào giai đoạn “phân hóa theo lớp chức năng”:
- *Bitcoin(BTC)*: thương hiệu mạnh và tính bất biến cao, đóng vai trò “vàng số” và tài sản dự trữ.
- *Ethereum(ETH)*: nền tảng *lập trình tiền tệ* và *hợp đồng thông minh*.
- *Solana(SOL)*: ưu tiên xử lý *on-chain tốc độ cao* với trải nghiệm trực quan.
Trong bức tranh đó, cơ hội của *Zcash(ZEC)*, theo ông, là kết hợp “*khả năng mở rộng tương đương Solana*” với “*giao dịch riêng tư mặc định*”. Ông nhìn *bằng chứng không kiến thức (ZK)* không chỉ như công cụ che giấu thông tin, mà còn là một dạng “*công nghệ nén dữ liệu*” giúp xử lý khối lượng lớn với mật độ giao dịch cao. “Zcash có thể hiện thực hóa nhiều điều mà mọi người từng kỳ vọng ở Bitcoin”, Srinivasan nhận định.
*Bình luận*: Nếu *ZK* được dùng như lớp nén và tổng hợp dữ liệu, một chuỗi *riêng tư* như Zcash có thể vừa nâng thông lượng, vừa giảm chi phí lưu trữ, đồng thời hạn chế rò rỉ dữ liệu on-chain – điều mà nhiều người lo ngại trong bối cảnh *AI* có thể đọc và phân tích toàn bộ lịch sử giao dịch công khai.
“Bitcoin minh bạch, Zcash riêng tư”: kịch bản *đa chuỗi cùng tồn tại*
Srinivasan cũng nhấn mạnh rằng *quyền riêng tư* và *tính minh bạch* không phải hai cực loại trừ nhau mà là *bổ sung lẫn nhau*. *Sổ cái công khai* của *Bitcoin(BTC)* rất phù hợp với các câu chuyện như *bằng chứng dự trữ*, giám sát dòng vốn lớn hay tích lũy tài sản quốc gia. Trong khi đó, chuỗi mặc định *ẩn danh* như *Zcash(ZEC)* được thiết kế để đối phó với một mô hình đe dọa khác – cụ thể là *giám sát ở cấp độ cá nhân và giao dịch nhỏ lẻ*.
Kết luận của ông là kịch bản *đa chuỗi cùng tồn tại*: “Bitcoin và Zcash có thể cùng tồn tại. Bitcoin minh bạch, Zcash riêng tư. Đây có thể là thời điểm của Zcash”, Srinivasan nói.
Tại thời điểm được CoinDesk ghi nhận, *Zcash(ZEC)* giao dịch quanh mốc 259,18 USD (khoảng 374.900 đồng). Nhiều chuyên gia đánh giá, chiến lược kết hợp *quyền riêng tư* và *khả năng mở rộng* của Zcash chỉ có thể thuyết phục thị trường nếu đi kèm *tiến độ phát triển kỹ thuật* rõ rệt và *trường hợp sử dụng thực tế* đủ mạnh.
*Bình luận*: Trong bối cảnh lo ngại về “*siêu xã hội giám sát*” do *AI* dẫn dắt ngày càng gia tăng, *tiền mã hóa riêng tư* như *Zcash(ZEC)* đứng trước cơ hội định vị mình như hạ tầng bảo vệ *tự do tài chính cá nhân*. Tuy nhiên, thị trường đang dịch chuyển sang môi trường *đa chuỗi*, nơi vai trò của *Bitcoin(BTC)*, *Solana(SOL)* và các nền tảng khác đã tương đối phân hóa. Câu hỏi then chốt là liệu *Zcash* có chứng minh được nhu cầu riêng biệt của mình – đủ để người dùng chấp nhận đánh đổi thói quen sử dụng các chuỗi công khai hiện tại lấy một mức *quyền riêng tư* cao hơn – hay không.
Bình luận 0