Mỹ đang bước vào giai đoạn mới trong cuộc đua *trí tuệ nhân tạo (AI)*, khi các tập đoàn công nghệ lớn và các “kỳ lân” AI liên tục tung ra những bước đi gây tranh cãi. Theo New York Times đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Meta, OpenAI và Anthropic đang đồng loạt mở rộng hoạt động sang ba mảng nhạy cảm: *quyền riêng tư*, *ứng dụng quân sự* và *thị trường vốn*. Diễn biến này cho thấy cán cân quyền lực trong lĩnh vực *AI* đang dịch chuyển mạnh mẽ, với ranh giới đạo đức và pháp lý ngày càng bị thử thách.
Meta thử nghiệm kính thông minh nhận diện khuôn mặt, khơi lại tranh cãi dữ liệu sinh trắc học
Theo New York Times đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Meta đang nghiên cứu tích hợp tính năng nhận diện khuôn mặt vào dòng kính thông minh hợp tác với Ray-Ban và Oakley. Tính năng này, nội bộ gọi là “Name Tag”, cho phép trợ lý *AI* do Meta phát triển nhận diện người xuất hiện trong tầm nhìn của người đeo kính và hiển thị tên tương ứng.
Kịch bản ban đầu được Meta xem xét là giới thiệu tính năng cho cộng đồng người khiếm thị tại một hội nghị chuyên biệt, sau đó mới mở rộng sang người dùng phổ thông. Tuy nhiên kế hoạch này chưa được thực hiện. Hiện nay, công ty được cho là đang hướng tới việc triển khai rộng rãi trên toàn bộ dòng kính thông minh Ray-Ban và Oakley, sớm nhất ngay trong năm nay.
Dù vậy, hệ thống không được thiết kế để “quét” và định danh mọi khuôn mặt một cách vô hạn. Theo nguồn tin của New York Times, Meta nhiều khả năng sẽ giới hạn khả năng nhận diện ở những người dùng đã kết nối trong hệ sinh thái Meta, hoặc các tài khoản có hồ sơ công khai trên Instagram và các nền tảng liên quan. Nói cách khác, đây là phép thử cho mô hình “nhận diện khuôn mặt dựa trên đồ thị mạng xã hội” hơn là cơ chế giám sát đại trà.
Meta từng đối mặt với áp lực rất lớn từ cơ quan quản lý khi áp dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt trong tính năng gắn thẻ ảnh trên Facebook. Năm 2021, tập đoàn tuyên bố dừng hệ thống đó và xóa kho dữ liệu khuôn mặt đã tích lũy. Việc nay quay lại thử nghiệm “nhận diện không gian thực” thông qua thiết bị đeo thông minh cho thấy Meta vẫn chưa từ bỏ tham vọng *AI* trong đời sống thường nhật, dù nguy cơ bùng phát trở lại các tranh luận về *bảo vệ dữ liệu cá nhân* là rất rõ.
"bình luận": Với cơ chế gắn vào mạng xã hội, kính của Meta có thể biến mọi tương tác ngoài đời thực thành phần mở rộng của hồ sơ trực tuyến, làm mờ ranh giới giữa đời sống riêng tư và nền kinh tế dữ liệu.
OpenAI tham gia dự án “bầy đàn” drone 100 triệu USD của Bộ Quốc phòng Mỹ
Theo Bloomberg đưa tin ngày 20 (giờ địa phương), OpenAI đã tham gia một liên danh cùng hai doanh nghiệp công nghệ quốc phòng để dự thầu chương trình phát triển phần mềm điều khiển “đàn” máy bay không người lái (drone swarm) trị giá 100 triệu USD do Bộ Quốc phòng Mỹ tài trợ. Mục tiêu của dự án là xây dựng hệ thống nguyên mẫu cho phép điều khiển số lượng lớn drone tự hành chỉ bằng khẩu lệnh.
Thử thách này được khởi động từ tháng 1 năm nay bởi Đơn vị Đổi mới Quốc phòng (Defense Innovation Unit) phối hợp với nhóm “Defense Autonomous Warfare Group” thuộc Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt. Trong vòng 6 tháng, các bên tham gia phải phát triển phần mềm qua nhiều giai đoạn, trước khi đưa vào thử nghiệm điều khiển “bầy đàn” drone trong môi trường thực tế.
Vai trò của OpenAI, theo các nguồn tin ẩn danh, được giới hạn ở mảng “phi sát thương”: chuyển đổi mệnh lệnh bằng giọng nói của binh sĩ trên chiến trường thành lệnh kỹ thuật số gửi tới hệ thống điều khiển không người lái. OpenAI nhấn mạnh họ không trực tiếp điều khiển drone, không kết nối với hệ thống vũ khí và không tham gia vào khâu lựa chọn mục tiêu tấn công.
Công ty cũng không nộp hồ sơ dự thầu độc lập, mà chỉ cung cấp phiên bản “mã nguồn mở” của mô hình *AI* trong khuôn khổ liên danh. Dù vậy, các giai đoạn sau của dự án được thiết kế cho “tác chiến đa miền” – phối hợp đồng thời drone trên không và các nền tảng không người lái trên biển. Điều này khiến nhiều chuyên gia lo ngại công nghệ “phi sát thương” hiện tại có thể nhanh chóng được nâng cấp, tác động trực tiếp đến năng lực sát thương và hiệu suất vận hành tác chiến.
Song song đó, Bộ Quốc phòng Mỹ gần đây công bố kế hoạch triển khai *ChatGPT* cho khoảng 3 triệu nhân sự trong toàn bộ hệ thống quốc phòng. Đây là một trong những thử nghiệm lớn đầu tiên về ứng dụng *AI sinh tạo* trong một bộ máy quân sự quy mô lớn. Tổng giám đốc OpenAI Sam Altman (Sam Altman) tuy cho biết chưa có kế hoạch phát triển “nền tảng vũ khí *AI*” trong tương lai gần, nhưng cũng tránh cam kết loại trừ hoàn toàn khả năng này về dài hạn.
"bình luận": Giới hạn kỹ thuật mà OpenAI đặt ra hiện tại phần nhiều mang tính chính sách nội bộ. Khi hạ tầng *AI* đã nằm trong chuỗi cung ứng quốc phòng, ranh giới giữa hỗ trợ “hành chính” và hỗ trợ “tác chiến” có thể bị xóa nhòa rất nhanh.
Anthropic lập kỷ lục gọi vốn, nâng định giá lên 380 tỷ USD
Anthropic – công ty nghiên cứu *AI* do các cựu nhân sự OpenAI sáng lập – vừa hoàn tất vòng gọi vốn Series G với tổng giá trị 30 tỷ USD, qua đó nâng định giá doanh nghiệp lên 380 tỷ USD. Theo dữ liệu thị trường được tổng hợp đến ngày 20 tháng 12 (giờ địa phương), con số này cao hơn gấp đôi mức 183 tỷ USD được xác lập chỉ 5 tháng trước, khi Anthropic huy động 13 tỷ USD.
Thương vụ mới được ghi nhận là khoản đầu tư mạo hiểm lớn thứ hai trong lịch sử, chỉ đứng sau vòng 40 tỷ USD mà OpenAI thực hiện năm 2025. Quỹ đầu tư quốc gia GIC của Singapore cùng Coatue đóng vai trò dẫn dắt, với sự tham gia của D.E. Shaw Ventures, Dragoneer, Founders Fund, ICONIQ, MGX và một số nhà đầu tư tổ chức khác.
Anthropic cho biết doanh thu năm nay, tính theo tỷ lệ thường niên, đạt khoảng 14 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng ba chữ số liên tiếp trong ba năm gần nhất. Riêng bộ trợ lý lập trình và làm việc “Claude” được ước tính mang về khoảng 2,5 tỷ USD doanh thu mỗi năm, tăng hơn gấp đôi so với đầu năm 2026.
Khoản vốn khổng lồ mới huy động sẽ được dùng để tuyển thêm nhà nghiên cứu, phát triển mô hình thế hệ mới và xây dựng hạ tầng tính toán quy mô lớn. Anthropic hiện được xem là một trong ba trụ cột của cuộc đua “*frontier AI*” bên cạnh OpenAI và Google DeepMind(GOOGL), với chiến lược nhấn mạnh vào an toàn, đạo đức và tính tuân thủ quy định.
Dòng sản phẩm Claude đã được tích hợp vào nhiều nền tảng điện toán đám mây lớn. Phiên bản mới Claude Opus 4.6 được thiết kế hướng thẳng tới các ngành có yêu cầu cao về tuân thủ và trách nhiệm pháp lý như tài chính và pháp lý. Các tiêu chuẩn an toàn cao cùng kiến trúc thân thiện với nhà quản lý giúp Anthropic thu hút mạnh khách hàng là tổ chức và cơ quan nhà nước, qua đó củng cố vị thế trong phân khúc *AI sinh tạo* cho doanh nghiệp.
"bình luận": Định giá 380 tỷ USD đặt Anthropic ngang hàng với nhiều tập đoàn công nghệ niêm yết lâu năm, phản ánh kỳ vọng rằng *AI* “*frontier*” sẽ trở thành hạ tầng thiết yếu, tương tự điện toán đám mây cách đây một thập kỷ.
AI bước sâu vào thực tế: từ đời sống, chiến trường tới thị trường tài chính
Ba diễn biến: kính thông minh nhận diện khuôn mặt của Meta, sự tham gia mở rộng của OpenAI vào các dự án quốc phòng và thương vụ gọi vốn kỷ lục của Anthropic đang cùng vẽ nên một bức tranh chung: *AI* không còn là công nghệ “thử nghiệm” mà đã gắn chặt với các trụ cột *quyền riêng tư*, *an ninh – quốc phòng* và *thị trường vốn*.
Ở một phía, tranh luận về *bảo vệ dữ liệu cá nhân* và nguy cơ quân sự hóa *AI* chắc chắn sẽ ngày càng gay gắt khi công nghệ len sâu hơn vào không gian đời sống và chiến tranh. Ở phía còn lại, dòng vốn khổng lồ cùng dữ liệu mà các tập đoàn công nghệ lớn và các kỳ lân như Anthropic kiểm soát đang thúc đẩy hình thành một cuộc chạy đua “*AI* bá quyền” có quy mô toàn cầu.
"bình luận": Nếu không có khung pháp lý và chuẩn đạo đức tương xứng, tốc độ phát triển hiện tại của *trí tuệ nhân tạo (AI)* rất dễ khiến xã hội rơi vào thế “chạy theo công nghệ”, thay vì chủ động định hình cách *AI* phục vụ con người.
Bình luận 0