Mỹ tăng tốc “điều lệnh bằng giọng nói” cho đàn drone, AI quốc phòng có thể tác động gì tới *tiền mã hóa*?
Theo Bloomberg đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Bộ Quốc phòng Mỹ đã khởi động cuộc đua phát triển phần mềm “điều khiển đàn drone bằng giọng nói” quy mô tối đa 100 triệu USD. Cùng lúc, hai ông lớn AI là OpenAI và Anthropic đang trở thành tâm điểm: OpenAI bước vào mảng quốc phòng với vai trò giới hạn ở “phiên dịch lệnh chiến trường”, trong khi Anthropic vừa gọi vốn tới 300 tỷ USD, đẩy cuộc đua AI lên một nấc thang mới. Giới *tiền mã hóa* và *blockchain* đặc biệt chú ý vì tổ hợp “AI + quốc phòng + dòng tiền khổng lồ” rất có thể sẽ lan sang mảng phân tích on-chain, giao dịch tự động và hạ tầng tuân thủ quy định.
Theo Bloomberg, chương trình phát triển đàn drone này do Đơn vị Đổi mới Quốc phòng Mỹ (DIU) phối hợp với Nhóm Tác chiến Tự động hóa Quốc phòng (AIW) thuộc Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt (SOCOM) khởi động từ tháng 1. Mục tiêu là xây dựng nguyên mẫu hệ thống giúp con người chỉ cần ra lệnh bằng giọng nói, còn nhiều thiết bị bay không người lái tự động hiểu, phân công nhiệm vụ và thực thi. OpenAI không trực tiếp đứng tên dự thầu mà hợp tác với hai doanh nghiệp công nghệ quốc phòng được Lầu Năm Góc lựa chọn, cung cấp lớp công nghệ chuyển “giọng nói → mệnh lệnh số hóa”.
Vai trò của OpenAI trong dự án này được mô tả là thuần túy mang tính “phiên dịch”. Lệnh miệng của chỉ huy trên chiến trường sẽ được hệ thống AI của OpenAI chuyển thành cấu trúc lệnh số mà các nền tảng tự động có thể hiểu. Theo các nguồn thạo tin nội bộ, công nghệ của OpenAI không trực tiếp điều khiển drone, không tích hợp sâu vào hệ thống vũ khí, cũng không có quyền tự quyết trong khâu chọn mục tiêu. OpenAI nhấn mạnh họ chỉ tham gia giới hạn, thông qua phiên bản mã nguồn mở của mô hình, và không chủ động đứng ra nộp hồ sơ như một nhà thầu độc lập.
Cuộc thi phát triển đàn drone sẽ kéo dài khoảng 6 tháng, chia thành nhiều giai đoạn. Thời gian đầu tập trung hoàn toàn vào phát triển phần mềm. Ở các giai đoạn sau, chương trình mở rộng sang thử nghiệm bay thực tế, kiểm tra vận hành và khả năng phối hợp trong môi trường phức tạp. Khi tiến vào giai đoạn cuối, hệ thống được yêu cầu phải phối hợp đa miền – cả trên không, trên biển – đồng thời tự lập kế hoạch nhiệm vụ, phân bổ vai trò trong đàn và thực thi với mức độ tự chủ cao hơn. Bộ Quốc phòng Mỹ dự kiến đánh giá mức “tăng/giảm độ sát thương” (lethality) và hiệu quả tác chiến để quyết định hướng phát triển tiếp theo.
Song song với dự án drone, OpenAI đang mở rộng dấu ấn trong hệ sinh thái quốc phòng Mỹ. Cùng tuần đó, Bộ Quốc phòng Mỹ công bố hợp đồng riêng cho phép khoảng 3 triệu nhân sự trong hệ thống được sử dụng ChatGPT trong các tác vụ hành chính, phân tích thông tin, đào tạo và huấn luyện – tức là ưu tiên trọng dụng AI ở mảng phi tác chiến. Tổng giám đốc OpenAI Sam An-tman (Sam Altman) trước đây nhiều lần khẳng định chưa có kế hoạch sớm phát triển nền tảng AI dùng cho mục đích vũ khí, nhưng vẫn để ngỏ khả năng này về lâu dài.
Trong khi OpenAI đang “nhúng chân” vào quốc phòng với vai trò giới hạn, đối thủ Anthropic lại gây chấn động thị trường vốn. Công ty nghiên cứu AI do nhóm cựu nhân sự nòng cốt của OpenAI sáng lập vừa hoàn tất vòng gọi vốn series G trị giá 300 tỷ USD, qua đó được định giá hậu đầu tư khoảng 380 tỷ USD. So với cách đây 5 tháng – khi Anthropic huy động 130 tỷ USD với mức định giá khoảng 183 tỷ USD – giá trị doanh nghiệp đã tăng hơn gấp đôi, cho thấy các nhà đầu tư đặt cược cực mạnh vào nhóm dẫn đầu “AI biên giới”.
Về quy mô, đây là khoản đầu tư mạo hiểm lớn thứ hai trong lịch sử, chỉ sau vòng 40 tỷ USD mà OpenAI nhận được trong năm 2025. Vòng vốn mới của Anthropic do Quỹ đầu tư quốc gia Singapore GIC và Coatue đồng dẫn dắt, với sự góp mặt của hàng loạt tên tuổi như D.E. Shaw Ventures, Dragoneer, Founders Fund, Iconiq, MGX… Dòng vốn đang dồn mạnh vào số ít doanh nghiệp AI nằm ở top đầu, làm đậm nét hơn xu hướng “kẻ thắng ăn cả” trong ngành.
Anthropic đồng thời công bố tốc độ tăng trưởng doanh thu ấn tượng. Doanh thu hằng năm quy đổi hiện đạt khoảng 14 tỷ USD, với mức tăng trưởng trên 100% mỗi năm trong ba năm gần nhất. Sản phẩm “trợ lý lập trình” Claude đóng vai trò trụ cột, mang về khoảng 2,5 tỷ USD doanh thu mỗi năm và đã tăng gấp đôi kể từ đầu năm 2026. Điều này phản ánh vị thế trung tâm của Claude trong mảng công cụ cho lập trình viên – phân khúc vốn là “miếng bánh” giàu biên lợi nhuận.
Khoản 300 tỷ USD mới huy động sẽ được Anthropic dùng cho nghiên cứu các mô hình thế hệ tiếp theo, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng hạ tầng trung tâm dữ liệu, GPU và mạng lưới điện – yếu tố được xem là “vũ khí hạng nặng” trong cuộc đua AI quy mô lớn. Anthropic hiện được xếp cùng nhóm tuyến đầu với OpenAI và Google DeepMind trong mảng “AI biên giới” (frontier AI), nơi yêu cầu năng lực tính toán và vốn đầu tư khổng lồ.
Điểm Anthropic nêu bật để khác biệt là bộ nguyên tắc an toàn nghiêm ngặt. Công ty nhấn mạnh vào AI có thể giải thích, khung quản trị trách nhiệm rõ ràng, từ đó hút được nhu cầu từ các ngành chịu điều tiết nặng như tài chính, pháp lý, cũng như các cơ quan chính phủ. Mẫu Claude Opus 4.6 mới ra mắt được thiết kế chuyên cho các tác vụ đòi hỏi độ tin cậy cao như viết báo cáo tài chính, rà soát hợp đồng, và hiện đã phủ rộng trên nhiều nền tảng điện toán đám mây lớn.
Hướng đi song song của OpenAI và Anthropic đang vẽ ra hai trục chính cho tương lai AI: một bên là sự kết hợp với quốc phòng và an ninh, một bên là dịch vụ thương mại “chuẩn hóa theo quy định và an toàn”. Ở trục thứ nhất, OpenAI hợp tác với Bộ Quốc phòng Mỹ trong những dự án như đàn drone điều khiển bằng giọng nói dưới dạng vai trò hỗ trợ. Ở trục thứ hai, Anthropic tập trung xây dựng thương hiệu gắn với “an toàn và tuân thủ”, thu hút lượng vốn khổng lồ để cắm rễ sâu vào thị trường dân sự và khu vực công.
Trong lĩnh vực *tiền mã hóa* và *blockchain*, giới chuyên môn đang quan sát kỹ sự đan xen giữa “AI quy mô lớn – dòng vốn khủng – nhu cầu từ quốc phòng và chính phủ”. Kịch bản được nhắc đến nhiều là AI sẽ được dùng để phân tích dữ liệu on-chain ở độ sâu chưa từng có, tối ưu hóa bot giao dịch tự động, thiết kế công cụ quản trị rủi ro cho DeFi, và xây dựng bộ giải pháp tuân thủ quy định cho các tổ chức tài chính tham gia thị trường *tiền mã hóa*. *Bình luận*: nếu các mô hình AI biên giới – vốn được đào tạo, tối ưu nhờ nguồn tiền từ quốc phòng và các quỹ lớn – được triển khai thương mại trong mảng crypto, lợi thế cạnh tranh sẽ nghiêng mạnh về những sàn giao dịch, quỹ và dự án đủ vốn truy cập các công cụ này.
Tuy vậy, mặt trái cũng ngày càng rõ rệt. Ứng dụng AI trong quân sự, quyền kiểm soát dữ liệu và khả năng giám sát ở cấp nhà nước là những vấn đề gây tranh cãi lớn. Các chuyên gia nhận định khung quy định và chuẩn mực đạo đức đối với “AI + quốc phòng” sẽ có tác động lan tỏa tới *tiền mã hóa*: từ cách các giao thức DeFi xử lý dữ liệu người dùng, cho tới yêu cầu minh bạch on-chain để đáp ứng tiêu chuẩn chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Tùy vào việc các quy định này được thiết kế cởi mở hay siết chặt, thị trường *tiền mã hóa* có thể trở thành bên hưởng lợi nhờ niềm tin và dòng vốn tổ chức tăng lên, hoặc ngược lại phải gánh thêm một lớp chi phí tuân thủ và rào cản pháp lý mới.
Bình luận 0