Stablecoin đe dọa rút 500 tỷ USD khỏi hệ thống ngân hàng toàn cầu

Sự tăng trưởng nhanh chóng của thị trường tiền ổn định (*stablecoin*) đang đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với hệ thống ngân hàng toàn cầu. Theo báo cáo mới nhất từ Ngân hàng Standard Chartered (Standard Chartered), nếu xu hướng này tiếp diễn, có thể xảy ra hiện tượng rút vốn lên đến 500 tỷ USD (tương đương khoảng "725 nghìn tỷ đồng") khỏi hệ thống ngân hàng thế giới vào năm 2028.

Theo Bloomberg đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), sự chuyển dịch khỏi hệ thống truyền thống được thúc đẩy bởi "từ" stablecoin – một loại tiền mã hóa có giá trị được neo với tài sản ổn định như USD, thường được sử dụng như phương tiện thanh toán nhanh và tiết kiệm chi phí hơn so với ngân hàng.

Stablecoin mở rộng nhanh, tạo áp lực lên hệ thống tài chính

Báo cáo của Standard Chartered cho biết, chỉ trong năm qua, tổng giá trị vốn hóa thị trường của "từ" stablecoin đã tăng khoảng 40%, vượt mốc 300 tỷ USD (435 nghìn tỷ đồng). Geoff Kendrick – Trưởng bộ phận Nghiên cứu tiền mã hóa toàn cầu của ngân hàng này – nhấn mạnh rằng nếu Quốc hội Mỹ thông qua Dự luật Rõ ràng (*Clarity Act*) được đề xuất gần đây, tiềm năng tăng trưởng của stablecoin sẽ còn lớn hơn nữa. “Nếu các hệ thống thanh toán và dịch vụ tài chính cốt lõi chuyển sang dựa trên stablecoin, các ngân hàng Mỹ sẽ đối mặt khủng hoảng cơ cấu”, ông Kendrick "bình luận" trong báo cáo.

Dự luật Clarity Act hiện đang được Quốc hội Mỹ nghiên cứu, hy vọng sẽ đem đến khung pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động của tài sản kỹ thuật số. Kendrick ước tính khoảng 1/3 nguồn vốn di chuyển sang stablecoin sẽ tới từ hệ thống ngân hàng Mỹ – tương đương 165 tỷ USD, đặt gánh nặng lớn lên nền tài chính nội địa.

Stablecoin trả lãi cao: Vũ khí cạnh tranh với ngân hàng

Một nhân tố khác góp phần thúc đẩy xu hướng này là lợi suất hấp dẫn mà stablecoin mang lại. Điển hình, sàn Coinbase hiện cung cấp mức hoàn lãi 3,5% hàng năm với khách hàng gửi stablecoin USD Coin(USDC) do Circle phát hành. Trong khi đó, lãi suất gửi ngân hàng tại Mỹ đang có chiều hướng giảm khi Cục Dự trữ Liên bang (FED) phát tín hiệu nới lỏng chính sách tiền tệ.

Các hiệp hội ngân hàng phản đối mạnh mẽ điều này, cho rằng “trả lãi suất cho stablecoin” là hành vi cạnh tranh không lành mạnh và có thể đẩy nhanh dòng tiền rút khỏi ngân hàng. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành Coinbase – ông Brian Armstrong – đã lên tiếng phản bác tại Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) ở Davos. “Các nhóm vận động hành lang ngân hàng đang muốn loại bỏ sự cạnh tranh. Điều này phi dân chủ và gây bất lợi cho người tiêu dùng Mỹ”, ông Armstrong "bình luận".

Theo Kendrick, mặc cho tranh cãi, khả năng Quốc hội Mỹ thông qua dự luật quan trọng về cấu trúc thị trường tiền mã hóa trong quý đầu năm 2024 là rất cao.

Ngân hàng địa phương đối mặt rủi ro lớn nhất

Dựa trên tỷ lệ thu nhập từ chênh lệch lãi suất (NIM), báo cáo đã xây dựng chỉ số rủi ro để đánh giá nguy cơ "từ" tiền rút khỏi ngân hàng do stablecoin gây ra. Kết quả cho thấy, các tổ chức tài chính quy mô nhỏ ở Mỹ như Huntington Bancshares, M&T Bank, Truist Financial, Citizens Financial Group đang đặc biệt dễ tổn thương. Những ngân hàng này phụ thuộc nhiều vào hoạt động tín dụng truyền thống và ít đa dạng hóa hơn so với các tập đoàn tài chính lớn.

Mặc dù vậy, ngắn hạn vẫn tồn tại những yếu tố hỗ trợ. Chỉ số ngân hàng khu vực KBW đã tăng khoảng 6% vào tháng 1 – vượt xa mức tăng trung bình của toàn thị trường (khoảng 1%). Sự kỳ vọng FED hạ lãi suất và các gói kích thích kinh tế có thể thúc đẩy nhu cầu vay vốn, phần nào bù đắp áp lực từ "từ" stablecoin.

Dù vậy, Kendrick cảnh báo: “Về dài hạn, xu hướng chuyển đổi từ tiền gửi sang stablecoin là điều khó tránh. Mức độ ảnh hưởng đến chênh lệch lãi suất (NIM) sẽ phụ thuộc vào cách mỗi ngân hàng phản ứng và thích nghi”.

Stablecoin đang hình thành hệ thống tài chính riêng?

Báo cáo cho biết, hiện tại phần lớn lượng dự trữ của Tether và Circle – hai nhà phát hành stablecoin lớn nhất thế giới – đang nằm ngoài hệ thống ngân hàng. Trong đó, Tether chỉ giữ 0,02% dự trữ tại ngân hàng, còn Circle là 14,5%. Điều này cho thấy “dòng tiền đưa trở lại ngân hàng là rất nhỏ” và stablecoin đang ngày càng hình thành hệ sinh thái tài chính độc lập, không phụ thuộc hạ tầng ngân hàng truyền thống.

Kết luận

Với khả năng sinh lời cao, tính thanh khoản linh hoạt và tiềm năng được pháp lý hóa tại Mỹ, "từ" stablecoin đang từng bước tái định hình lại dòng tiền toàn cầu. Sự phổ biến của stablecoin có thể khiến hệ thống ngân hàng truyền thống, đặc biệt tại Mỹ, đối mặt với áp lực cạnh tranh chưa từng có. Nếu không có chiến lược điều chỉnh kịp thời, nguy cơ mất hàng trăm tỷ USD tiền gửi là điều khó tránh khỏi.