Ethereum tăng tốc chuẩn bị cho kỷ nguyên máy tính lượng tử: Vitalik Buterin đề xuất thử nghiệm “Walkaway Test”
Ethereum(ETH) đang hướng đến một giai đoạn phát triển hoàn toàn khác khi đồng sáng lập Vitalik Buterin nhấn mạnh rằng mạng lưới này cần trở thành một công cụ “ổn định như chiếc búa” – tức không cần cập nhật vẫn có thể sử dụng an toàn trong dài hạn. Trong một bài đăng gần đây trên blog cá nhân, Buterin đã nêu ra những rủi ro liên quan đến máy tính lượng tử, đồng thời giới thiệu khái niệm “Walkaway Test” như một tiêu chuẩn mới để đánh giá khả năng kháng lỗi và tự duy trì của Ethereum trong tương lai không có những nhà phát triển chính.
Theo bài viết được công bố trên blog của Buterin ngày 24 (giờ địa phương), ông cho rằng Ethereum nên đạt được trạng thái “ossification” – tức hệ thống có thể duy trì hoạt động an toàn mà không cần bổ sung tính năng mới. “Ethereum không nên được xem là một ‘dịch vụ cần bảo trì’ mà phải trở thành một công cụ có thể sử dụng bất kỳ lúc nào, giống như cái búa,” ông viết. Khái niệm này nhấn mạnh tính “tự thân vận hành” – yếu tố then chốt cho tính *phi tập trung* và khả năng duy trì niềm tin dài hạn trong cộng đồng.
Tại sao rủi ro lượng tử lại đáng lo?
Một trong những yếu tố quan trọng trong *chiến lược kháng lượng tử* của Ethereum là đối phó với các mối đe dọa từ máy tính lượng tử có thể phá vỡ các thuật toán mã hóa công khai hiện nay. Theo Buterin, “chúng ta cần triển khai kế hoạch theo từng giai đoạn để giảm rủi ro khi các máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện.”
Bình luận: Dù thời điểm máy tính lượng tử đủ sức phá vỡ hệ thống mã hóa hiện vẫn chưa xác định rõ, các chuyên gia cảnh báo nếu không chuẩn bị từ bây giờ thì sẽ quá muộn. Theo Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST), quá trình chuyển đổi thuật toán mã hóa thường kéo dài từ 10 đến 20 năm để tích hợp vào cơ sở hạ tầng đang vận hành.
Chính vì vậy, NIST đã công bố tiêu chuẩn mã hóa kháng lượng tử đầu tiên trong năm 2024, còn Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Anh (NCSC) đặt mục tiêu hoàn tất chuyển đổi trước năm 2035. Đặc biệt, một nguy cơ lớn là chiến lược “lưu trữ trước, giải mã sau”: dữ liệu hiện tại tuy còn an toàn, nhưng khi máy tính lượng tử phổ biến, thông tin có thể bị giải mã hàng loạt mà không có biện pháp bảo vệ.
Thử nghiệm hạ tầng: Đi từ tài khoản trừu tượng đến chữ ký lượng tử
Để đáp ứng khả năng *kháng lượng tử*, Ethereum đang từng bước cải tổ kiến trúc tài khoản. Thay vì phụ thuộc vào thuật toán ký số ECDSA vốn dễ tổn thương bởi máy tính lượng tử trong tương lai, mạng lưới đang đẩy mạnh triển khai “tài khoản trừu tượng (account abstraction)”.
Cụ thể, từ tháng 3 năm 2023, Ethereum đã tích hợp EIP-4337 vào mạng chính – cho phép người dùng tạo các ví thông minh tùy chỉnh. Theo thống kê đến năm 2025, đã có hơn 26 triệu ví thông minh và 170 triệu giao dịch thông qua cơ chế tài khoản trừu tượng này. Điều này mở đường cho việc thử nghiệm thuật toán ký số *Falcon* – một đại diện của họ thuật toán có khả năng kháng lượng tử tốt.
Tuy nhiên, Buterin cho biết các thuật toán kháng lượng tử vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và chưa chính thức được áp dụng trong lộ trình chính, dù đã nằm trong giai đoạn cải tiến thứ sáu Splurge.
Người dùng và trình xác thực: tất cả đều cần nâng cấp
Mạng lưới Ethereum hiện sử dụng hai hệ thống chữ ký khác nhau. Người dùng phổ thông dùng hệ ECDSA, trong khi trình xác thực sử dụng chữ ký BLS12-381 cho cơ chế *bằng chứng cổ phần (PoS)*. Do đó, việc chuyển đổi toàn mạng sang mã hóa kháng lượng tử đòi hỏi nâng cấp đồng bộ từ tầng người dùng đến tầng hạ tầng xác thực.
Bình luận: Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là bài toán thiết kế chuyển đổi sao cho người dùng không bị gián đoạn trải nghiệm, đồng thời đảm bảo các thao tác như thay khóa và xác thực vẫn diễn ra an toàn. Tài khoản trừu tượng một lần nữa giữ vai trò trung tâm vì cho phép linh hoạt hóa bộ luật xác thực trong từng ví riêng biệt, hạn chế ảnh hưởng đến toàn mạng lưới khi cần nâng cấp.
Walkaway Test và tương lai của một Ethereum “tự vận hành”
Khái niệm nổi bật nhất mà Buterin đưa ra là “Walkaway Test” – mạng lưới Ethereum phải duy trì khả năng vận hành, thậm chí khi không còn đội ngũ phát triển cốt lõi. Ông nhấn mạnh: “Ethereum phải đủ hoàn thiện và giá trị để tiếp tục phát triển ngay cả khi không có lời hứa về bất kỳ tính năng mới nào.”
Mục tiêu cuối cùng là đưa Ethereum đến trạng thái “đáng tin cậy mà không cần ai cứu”. Một hệ thống phi tập trung đích thực không thể phụ thuộc vào phản ứng của một nhóm nhỏ khi xảy ra khủng hoảng kỹ thuật. Do đó, *chiến lược kháng lượng tử* không chỉ là bài toán công nghệ mà còn là thử nghiệm triết lý “minh bạch”, “bền vững”, và “tối giản niềm tin” trong kiến trúc của Ethereum.
Từ nay, *Ethereum(ETH)* không chỉ chạy đua với hiệu suất của các hệ blockchain khác, mà còn chuẩn bị ứng phó với những mối đe dọa sâu xa hơn – đặc biệt là từ cuộc cách mạng máy tính lượng tử đang từng bước hiện diện. Trong bối cảnh đó, hướng đi “không cần cập nhật vẫn sống sót” có thể sẽ trở thành chuẩn mực mới của công nghệ chuỗi khối hiện đại.
Bình luận 0