Ý siết chặt quản lý finfluencer quảng bá tiền mã hóa

Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Cơ quan giám sát thị trường tài chính Ý (CONSOB) đã phát đi cảnh báo mạnh mẽ nhắm vào các "finfluencer" – những người ảnh hưởng chuyên chia sẻ nội dung tài chính trên mạng xã hội, đặc biệt là liên quan đến tiền mã hóa. Cảnh báo này dựa trên báo cáo của Cơ quan Giám sát Chứng khoán châu Âu (ESMA), nhấn mạnh rằng những nội dung kêu gọi đầu tư, dù dưới dạng truyền thông xã hội, vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Liên minh châu Âu (EU) về quảng bá và tư vấn đầu tư.

Theo ESMA, ngay cả khi không phải là chuyên gia tài chính, các finfluencer vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm pháp lý nếu vi phạm quy định về khuyến nghị đầu tư, đặc biệt khi quảng bá các sản phẩm rủi ro cao như hợp đồng chênh lệch (CFD), ngoại hối, hàng hóa phái sinh hoặc các loại tiền mã hóa có biến động lớn. Các nội dung này cần lưu ý rõ ràng nguy cơ “mất toàn bộ vốn đầu tư”, đồng thời bắt buộc phải dán nhãn là “quảng cáo” nếu có tài trợ hoặc hợp tác thương mại.

Bình luận: Đây là dấu hiệu cho thấy các nhà chức trách châu Âu đang nghiêm túc siết chặt quản lý hoạt động quảng bá tiền mã hóa, vốn từng được xem là “vùng xám” pháp lý trong lĩnh vực tiếp thị trên nền tảng số.

Đặc biệt, ESMA cho biết cụm từ “không phải lời khuyên đầu tư” – thường thấy trong các nội dung quảng bá – không đủ để miễn trừ trách nhiệm pháp lý. Việc đưa ra lời khuyên đầu tư mang tính cá nhân hóa khi không có giấy phép hành nghề có thể bị xem là hành vi tư vấn bất hợp pháp.

Trong văn bản thông báo, CONSOB cũng khuyến nghị finfluencer cần kiểm tra kỹ tư cách pháp lý của các đối tác hợp tác – chẳng hạn sàn giao dịch hay dự án tài chính – nhằm tránh trở thành kênh phát tán cho mô hình lừa đảo tiền mã hóa.

Bối cảnh siết chặt này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của EU nhằm tăng cường quản lý không gian đầu tư tài chính kỹ thuật số. Từ tháng 10 năm 2021, ESMA đã nhiều lần nhấn mạnh các hành vi quảng bá mập mờ, thiếu minh bạch hoặc xung đột lợi ích trên mạng xã hội có thể bị xử lý theo Quy trình quy định lạm dụng thị trường (Market Abuse Regulation).

Hình phạt cho hành vi vi phạm không nhẹ nhàng. ESMA cho biết cá nhân có thể bị phạt hành chính lên tới 5 triệu euro (tương đương khoảng 73,7 tỷ đồng). Một số nước, như Pháp và Anh, đã sớm áp dụng hành động cụ thể, xây dựng chương trình đào tạo chuyên biệt cho giới finfluencer.

Năm 2023, Pháp đã triển khai chương trình “chứng chỉ ảnh hưởng có trách nhiệm” do Cơ quan giám sát thị trường tài chính (AMF) và Cơ quan tiêu chuẩn quảng cáo (ARPP) khởi xướng. Chương trình này yêu cầu các influencer muốn quảng bá sản phẩm tài chính, bao gồm tiền mã hóa, phải trải qua khóa đào tạo và đạt tiêu chuẩn được chứng nhận. Tại Anh, một hướng dẫn về quảng bá tài chính qua mạng xã hội đang được triển khai hoàn thiện, đi kèm chiến dịch tuyên truyền do người nổi tiếng dẫn đầu, nhằm cảnh báo về hành vi quảng bá trái phép.

Bên cạnh các cá nhân trên mạng xã hội, các nhà chức trách cũng đang siết quy định với người nổi tiếng sau nhiều vụ bê bối lớn. Đơn cử, năm 2022, Ủy ban Giao dịch Chứng khoán Mỹ (SEC) đã phạt Kim Kardashian 1,26 triệu USD vì quảng bá đồng EthereumMax(EMAX) trên Instagram nhưng không công bố việc nhận tiền quảng cáo. Trường hợp này dấy lên tranh cãi về tính minh bạch và trách nhiệm của những người có ảnh hưởng.

Hệ lụy không dừng lại ở đó. Vụ sập sàn FTX vào năm ngoái tiếp tục là bài học đắt giá, khi hàng loạt YouTuber bị kiện tập thể với tổng giá trị hơn 1 tỷ USD vì quảng bá dự án liên quan. Những vụ việc như vậy khiến giới chức EU lo ngại về ảnh hưởng của finfluencer đối với nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là giới trẻ.

Bình luận: Trong bối cảnh Liên minh châu Âu bắt đầu đưa vào thực thi quy định về Thị trường tài sản mã hóa (MiCA), việc siết chặt kiểm soát hoạt động quảng bá và truyền thông của các finfluencer đang trở thành bước không thể thiếu để bảo vệ nhà đầu tư và nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Tóm lại, việc ESMA và CONSOB đồng loạt ra tay cho thấy một xu hướng quản lý mới với finfluencer trong lĩnh vực tiền mã hóa. Các nhà chức trách không còn xem đây là hoạt động truyền thông đơn thuần, mà là phần quan trọng của hệ sinh thái tài chính số cần được giám sát chặt chẽ. Sự xuất hiện ngày càng dày đặc của các nội dung quảng bá tiền mã hóa trên mạng xã hội, cùng độ phủ sóng lớn của finfluencer, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh để tránh rủi ro cho cộng đồng và hướng tới một hệ sinh thái đầu tư minh bạch, an toàn.