Malaysia điều tra khả năng tái xuất chip AI của Megaspeed; Mỹ bác tin hai bộ trưởng bất đồng

Malaysia đang điều tra liệu chip AI hiệu năng cao có nguồn gốc từ Mỹ do công ty con Speedmatrix của Megaspeed nhập khẩu có bị đưa ra khỏi nước này hay không. Tại Mỹ, Bộ Thương mại bác thông tin cho rằng hai bộ trưởng bất đồng về việc Megaspeed không có tên trong Danh sách thực thể.

Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia (MITI) cho biết trong tuyên bố ngày 13 rằng cơ quan này chưa từng cấp phép cho Megaspeed hay Speedmatrix. MITI phối hợp với cơ quan hải quan xác minh liệu chip đã được đưa ra khỏi Malaysia và các công ty có tuân thủ luật trong nước hay không.

MITI cho biết Speedmatrix thuê chỗ tại một trung tâm dữ liệu ở Malaysia, trực tiếp nhập khẩu máy chủ và chip AI rồi vận hành. Việc nhập chip và vận hành trung tâm dữ liệu cần được xem xét riêng với việc có cần giấy phép tái xuất khẩu hay không.

Không cần giấy phép để đưa chip AI hiệu năng cao có nguồn gốc từ Mỹ vào Malaysia. Tuy nhiên, kể từ tháng 7/2025, việc xuất khẩu, tái xuất khẩu, chuyển tải hoặc quá cảnh những chip này từ Malaysia phải được cấp phép theo Đạo luật Thương mại Chiến lược.

MITI cho biết cuộc kiểm tra tại trung tâm dữ liệu là hoạt động kiểm tra định kỳ trong ngành. Theo cơ quan này, không nên diễn giải việc kiểm tra là sự chấp thuận dành cho Speedmatrix.

Trong tuyên bố đăng trên trang web ngày 12, Megaspeed cho biết đã hợp tác với đợt kiểm tra của Cục Công nghiệp và An ninh thuộc Bộ Thương mại Mỹ (BIS). Công ty cho biết đã thuê một hãng luật Mỹ để kiểm kê toàn bộ bộ xử lý đồ họa (GPU) đang sở hữu, đồng thời tiến hành rà soát độc lập các quy trình tuân thủ kiểm soát xuất khẩu.

Axios dẫn các nguồn tin ẩn danh đưa tin Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã hỏi Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick vì sao Megaspeed không bị đưa vào Danh sách thực thể. Bài báo cho rằng hai bộ trưởng bất đồng về việc công ty không có tên trong danh sách.

Người phát ngôn Bộ Thương mại Mỹ phủ nhận hai bộ trưởng từng có cuộc trao đổi như vậy. Thông tin ông Bessent bày tỏ thất vọng về việc chip tiên tiến bị tuồn ra ngoài cũng dựa trên các nguồn tin ẩn danh, chưa được xác nhận qua phát biểu công khai hay bản ghi cuộc trao đổi.

Danh sách thực thể là danh sách do BIS quản lý, áp dụng yêu cầu cấp phép bổ sung đối với việc xuất khẩu hoặc tái xuất khẩu một số mặt hàng tới các công ty hoặc địa chỉ cụ thể. Việc có tên trong danh sách không đồng nghĩa mọi giao dịch đều tự động bị cấm. Tính đến ngày 13, Megaspeed không có tên trong danh sách công khai.

Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi về cách phân biệt giữa việc vận chuyển chip vật lý sang quốc gia khác và việc truy cập qua mạng vào năng lực tính toán tại trung tâm dữ liệu ở nước ngoài. Với hình thức truy cập từ xa, người dùng thuê năng lực xử lý mà không cần đến nơi lắp đặt chip.

Ngày 12/1/2026, Hạ viện Mỹ thông qua Đạo luật An ninh Truy cập Từ xa (Remote Access Security Act, H.R.2683) với 369 phiếu thuận và 22 phiếu chống. Ngày hôm sau, dự luật được chuyển tới Ủy ban Ngân hàng, Nhà ở và Đô thị của Thượng viện.

Hồ sơ dự luật được kiểm tra không cho thấy H.R.2683 đã được ban hành thành luật. Theo hồ sơ hiện có, dự luật vẫn ở giai đoạn ủy ban Thượng viện.

Ngày 11, Thượng nghị sĩ bang Colorado Michael Bennet gửi câu hỏi tới Bộ Thương mại, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao và Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia về tiến độ điều tra Megaspeed, việc phối hợp với các nước Đông Nam Á và khả năng xem xét các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Ông Bennet đề nghị các cơ quan hồi âm trước ngày 24/11.