Cardano tách biệt phê duyệt và giải ngân ngân quỹ; Hoskinson nói không có quyền như CEO

Chi tiêu từ ngân quỹ Cardano cần được đại diện ủy quyền phê duyệt và Ủy ban Hiến pháp xem xét mức độ phù hợp; bên nhận và quản lý vốn chịu trách nhiệm thực hiện dự án, công bố chi tiêu và kết quả. Nhà sáng lập Cardano Charles Hoskinson cho biết ông không có quyền hành xử như CEO trong hệ sinh thái này.

Trong buổi hỏi đáp trực tuyến AMA ngày 7 tháng 11, Hoskinson nói: “Tôi không có quyền hành xử như CEO trong hệ sinh thái này”. Ông cho biết mình không kiểm soát ngân quỹ hay hoạt động đồng thuận của blockchain, đồng thời không thể đàm phán thay cho tất cả người nắm giữ ADA.

Đại diện ủy quyền (DRep) bỏ phiếu về các đề xuất quản trị thay cho những người nắm giữ ADA đã ủy quyền biểu quyết cho họ. Việc công khai dự án nào được cấp vốn và lý do đưa ra quyết định là một cách để đánh giá trách nhiệm của đại diện.

Hướng dẫn quản trị chính thức của Cardano phân định trách nhiệm giữa DRep và Ủy ban Hiến pháp. Ủy ban xem xét đề xuất quản trị có phù hợp với Hiến pháp Cardano hay không; cơ quan này không đánh giá khả năng sinh lời hay tăng trưởng của dự án. Ủy ban cũng phải công khai quyết định và căn cứ của mình.

Theo hướng dẫn ngân quỹ chính thức của Cardano, đề xuất rút vốn cần được DRep và Ủy ban Hiến pháp phê duyệt, đồng thời phải tuân thủ hiến pháp và giới hạn thay đổi ròng (Net Change Limit, NCL). NCL là mức trần ADA có thể rời khỏi ngân quỹ trong một khoảng thời gian nhất định. Việc phê duyệt cho phép cấp vốn, còn khoản tiền thực chi và kết quả dự án được báo cáo riêng.

Người xin vốn phải nêu mục tiêu, thời hạn, chi phí và điều kiện hoàn trả trong đề xuất, đồng thời công khai lịch sử nhận hỗ trợ từ ngân quỹ trong 24 tháng gần nhất. Đề xuất cần theo định dạng chuẩn để mọi người có thể xem xét.

Các quy định yêu cầu dành ngân sách cho kiểm toán độc lập và chỉ định người quản lý theo dõi chi tiêu cũng như việc bàn giao kết quả. Bên nhận vốn phải công khai tiến độ theo từng cột mốc, các khoản chi và thực hiện công việc đã đề xuất; khi áp dụng, phần vốn chưa sử dụng phải được hoàn trả.

Hồ sơ cột mốc công khai cho thấy việc phê duyệt và triển khai là hai giai đoạn riêng. Trong bản cập nhật hằng tuần ngày 6 tháng 11, Intersect cho biết cột mốc bảo trì tháng 10 của trình khám phá Cardano AdaStat được phê duyệt vào ngày 2 tháng 11. Công việc gồm bảo mật hạ tầng, xử lý lỗi, khôi phục dữ liệu và cải thiện chức năng tìm kiếm.

Dự án mở rộng Leios cũng cần phân biệt tình trạng phát triển và thử nghiệm với việc triển khai lên mạng chính. Cùng bản cập nhật cho biết phiên bản thử nghiệm trên mạng Musashi có đầy đủ tính năng Linear Leios, trong khi Node 11.2 dành cho mạng chính không có các tính năng này. Đây là thông tin về giai đoạn phát triển, không xác nhận Leios đã triển khai lên mạng chính hay số người dùng tăng.

Các nhóm phát triển cũng đang được tổ chức lại. Ngày 5 tháng 11, Input Output thông báo chuyển nhóm kỹ thuật đồng thuận sang Serokell và nhóm trải nghiệm nhà phát triển (DevX) sang AlwaysTrue. Việc chuyển giao theo lịch trình riêng của từng nhóm, dự kiến kéo dài đến đầu năm 2027. Công việc sẽ tiếp tục và được điều phối công khai thông qua Intersect.

Intersect đề xuất quy trình ngân sách hệ sinh thái Cardano (CEBP) cho năm 2027, chia ngân sách thành bảy lĩnh vực và liên kết mục tiêu hằng năm với kế hoạch của từng lĩnh vực. Một nội dung chính là chỉ định người phụ trách lĩnh vực (Steward) để điều phối kế hoạch và quy trình tiếp nhận đề xuất.

Cardano Foundation được đề xuất làm người phụ trách lĩnh vực “Chấp nhận và tăng trưởng hệ sinh thái”. Người phụ trách sẽ điều phối kế hoạch và quy trình đề xuất của lĩnh vực; việc được chỉ định không đồng nghĩa với quyền nhận ngân sách của lĩnh vực đó.

Quy trình này chưa được chốt. Theo đề xuất, DRep vẫn có quyền quyết định mục tiêu hằng năm, phân bổ ngân sách theo lĩnh vực, chỉ định người phụ trách và phê duyệt từng khoản rút vốn. Đây là chương trình thử nghiệm một năm dựa trên sự ủng hộ của DRep, không phải quy tắc được thực thi trên chuỗi.

Intersect đặt mục tiêu gửi đề xuất thông tin đầu tiên vào ngày 10 tháng 11, nhưng chưa xác nhận việc này đã diễn ra. Tài liệu đề xuất nêu các bước tiếp theo từ tháng 12 năm 2026 đến tháng 1 năm 2027, gồm xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng lĩnh vực và xem xét đề xuất NCL năm 2027. Theo Intersect, mỗi giai đoạn dự kiến đều cần được DRep bỏ phiếu.

Trong cuộc thảo luận công khai trên DRepTalk, Everstake ủng hộ mục tiêu của đề xuất nhưng đề nghị lập danh sách công khai để người dùng có thể xem nhanh số tiền và phạm vi của các dự án đang được hỗ trợ. Một DRep khác cho rằng cơ cấu người phụ trách có thể làm tăng thủ tục hành chính, đồng thời khiến việc so sánh và giám sát đề xuất phức tạp hơn.

Cardano Foundation trả lời trong cuộc thảo luận rằng người phụ trách không quyết định chi tiêu và mọi khoản rút vốn đều phải được DRep phê duyệt. Các ý kiến trên DRepTalk tập trung vào nhu cầu có danh sách công khai và phạm vi quyền hạn của người phụ trách.