Mỹ, Israel đàm phán để Israel tự trả tiền mua vũ khí Mỹ

Mỹ và Israel đang đàm phán phương án chấm dứt hỗ trợ tài chính của Mỹ cho việc mua vũ khí, để Israel dùng ngân sách riêng mua vũ khí Mỹ. Theo phương án này, hoạt động bán vũ khí vẫn tiếp tục.

Ngày 9, sau cuộc họp ngoại trưởng G7 tại Paris, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói tại họp báo rằng Israel đã đủ thịnh vượng và giàu có để tự mua vũ khí Mỹ, nên Mỹ không cần tiếp tục cấp tiền mua sắm. Trong biên bản họp báo, Rubio cho biết phía Israel là bên đề xuất chuyển đổi trước.

Rubio nói Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu muốn chuyển từ hình thức nhận hỗ trợ Tài chính Quân sự Nước ngoài (FMF) sang hình thức Bán hàng Quân sự Nước ngoài (FMS). Theo đó, Israel sẽ trực tiếp mua vũ khí Mỹ mà không nhận khoản hỗ trợ tài chính mua sắm.

Hiện nay, tiền FMF được dùng để mua vũ khí Mỹ. Nếu chuyển đổi, Israel sẽ tự thanh toán bằng nguồn vốn của mình, trong khi việc bán vũ khí có thể tiếp tục.

Ngày 3, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói hai bên đã nhất trí chấm dứt hỗ trợ tài chính cho Israel vào cuối năm nay. Ông nêu mức hỗ trợ hằng năm là 4 tỷ USD (khoảng 5,38 nghìn tỷ won) và cho biết Israel vẫn có thể mua vũ khí Mỹ sau khi viện trợ kết thúc.

Mỹ và Israel ký biên bản ghi nhớ hỗ trợ quân sự có thời hạn 10 năm vào năm 2016. Thỏa thuận áp dụng cho các năm tài khóa 2019–2028, với tổng hỗ trợ 38 tỷ USD (khoảng 51,11 nghìn tỷ won), tương đương 3,8 tỷ USD (khoảng 5,11 nghìn tỷ won) mỗi năm. Con số 4 tỷ USD mỗi năm mà Trump nêu khác với mức hằng năm trong thỏa thuận hiện hành.

Tài liệu giải thích biên bản ghi nhớ năm 2016 của Nhà Trắng cho biết trong khoản hỗ trợ hằng năm, 3,3 tỷ USD (khoảng 4,4385 nghìn tỷ won) dành cho FMF và 500 triệu USD (khoảng 672,5 tỷ won) dành cho phòng thủ tên lửa. Vì vậy, không phải toàn bộ khoản hỗ trợ hằng năm đều là tiền mua vũ khí.

Rubio cho biết hai nước đang đàm phán một biên bản ghi nhớ mới. Trump muốn chấm dứt hỗ trợ tài chính mua sắm sớm nhất có thể, nhưng thời điểm kết thúc sẽ được xác định trong thỏa thuận mới.

Khi được hỏi liệu Israel có thể tự dùng tiền mua vũ khí từ năm 2027 hay không, Rubio trả lời là có, đồng thời nói lịch trình chuyển đổi cụ thể vẫn cần được đàm phán.

Rubio cho biết biên bản ghi nhớ mới có thể bao gồm việc cùng sản xuất một số loại vũ khí. Ông nói thêm Israel cũng sản xuất vũ khí.

Rubio nói Quốc hội Mỹ có vai trò trong việc cấp ngân sách và giám sát chính sách đối ngoại. Theo ông, chính quyền hành pháp dẫn dắt chính sách đối ngoại, còn Quốc hội tham gia vào việc cấp kinh phí và giám sát.

Lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Golan nói việc Mỹ ngừng viện trợ quân sự sẽ “giáng đòn nghiêm trọng vào an ninh Israel”. Ông cũng cho rằng gánh nặng quốc phòng sẽ chuyển sang người dân Israel.

Chính khách đối lập Israel Gadi Eisenkot chỉ trích rằng “các cơ quan quốc phòng cùng người dân thường biết về sự thay đổi trong quan hệ chiến lược qua truyền thông”. AP cũng đưa tin phe đối lập Israel lo ngại về gánh nặng chi phí và chỉ trích cách thức thay đổi chương trình hỗ trợ.

Hai nước dự kiến tiếp tục đàm phán về thời điểm chấm dứt hỗ trợ tài chính và lộ trình để Israel tự chi trả khi mua vũ khí Mỹ.