Tòa án Tối cao Mỹ tạm đình chỉ lệnh ngăn xây tường biên giới Big Bend

Ngày 9 (giờ địa phương), Tòa án Tối cao Mỹ (U.S. Supreme Court) đã tạm đình chỉ hiệu lực lệnh của tòa cấp dưới ngăn chặn việc xây tường biên giới và đường tại khu vực Big Bend, bang Texas. Quyết định cho phép chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục thi công trong khi vụ kiện vẫn đang diễn ra.

Ngày 2 tháng 10, Tòa án Quận Liên bang Khu vực Tây Texas (U.S. District Court for the Western District of Texas) ban hành lệnh sơ bộ đình chỉ quyết định miễn trừ pháp lý của Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ (U.S. Department of Homeland Security) cùng các hoạt động thi công liên quan. Tòa cho rằng lập luận của nguyên đơn dựa trên học thuyết về những vấn đề trọng đại có khả năng được chấp nhận.

Ngày 21 tháng 10, chính quyền khẩn cấp đề nghị Tòa án Tối cao cho phép nối lại thi công. Quyết định lần này được đưa ra sau yêu cầu đó.

Lệnh tạm đình chỉ không phải phán quyết cuối cùng về tính hợp pháp của công trình. Khi xem xét yêu cầu này, Tòa án Tối cao nhận định chính phủ có khả năng rất cao thắng trong lập luận rằng tòa cấp dưới không có thẩm quyền xét xử.

Luật Cải cách Nhập cư Bất hợp pháp và Trách nhiệm của Người nhập cư (Illegal Immigration Reform and Immigrant Responsibility Act), được ban hành năm 1996, cho phép Bộ trưởng An ninh Nội địa miễn áp dụng các yêu cầu pháp lý nếu việc đó cần thiết để nhanh chóng xây tường biên giới và đường. Luật giới hạn việc xây tường ở những khu vực có nhiều trường hợp nhập cảnh trái phép.

Luật này cũng hạn chế việc khởi kiện các quyết định miễn trừ. Chỉ những vụ kiện cáo buộc vi phạm hiến pháp mới được đưa ra; tòa án không có thẩm quyền xem xét các khiếu kiện khác.

Nguyên đơn phản đối quyết định miễn trừ, viện dẫn học thuyết về những vấn đề trọng đại, theo đó cơ quan hành pháp cần có sự cho phép rõ ràng của Quốc hội khi thực thi quyền hạn quan trọng. Tòa án cấp dưới cho rằng lập luận này có khả năng được chấp nhận.

Tòa án Tối cao xem học thuyết về những vấn đề trọng đại là một quy tắc diễn giải luật. Lệnh của tòa viết: “Không tồn tại một khiếu kiện về ‘vấn đề trọng đại’ theo hiến pháp”. Điều này có nghĩa cáo buộc bộ trưởng vượt quá thẩm quyền theo luật không phải là khiếu kiện về vi phạm hiến pháp.

Từ tháng 2 đến tháng 7 năm 2026, Bộ trưởng An ninh Nội địa miễn áp dụng các luật về môi trường và bảo tồn để xây tường tại khu vực thuộc phạm vi quản lý của Big Bend. Bộ trưởng xác định đây là khu vực có nhiều trường hợp nhập cảnh trái phép.

Khu vực Big Bend gồm Công viên Quốc gia Big Bend (Big Bend National Park), Công viên Tiểu bang Big Bend Ranch (Big Bend Ranch State Park) và các khu đất công, tư quanh sông Rio Grande. Nguyên đơn cho rằng công trình có thể gây tổn hại cảnh quan, hoạt động giải trí và môi trường địa phương.

Chính phủ đưa ra số liệu cho biết hơn 89.000 người bị bắt giữ khi tìm cách nhập cảnh trái phép tại khu vực Big Bend trong giai đoạn 2021–2025. Tòa cấp dưới cũng ghi nhận con số bắt giữ này.

Tuy nhiên, tòa cấp dưới nhận định tổng số vụ bắt giữ tại đoạn biên giới Big Bend và số vụ bắt giữ tính trên mỗi dặm biên giới đều thấp hơn các đoạn khác trên biên giới Mỹ–Mexico. Chính phủ và nguyên đơn bất đồng về việc khu vực này có thuộc diện “có nhiều trường hợp nhập cảnh trái phép” hay không.

Vụ kiện do Trung tâm Đa dạng Sinh học (Center for Biological Diversity), một tổ chức phi lợi nhuận bảo tồn nhà thờ lịch sử tại khu vực Rio Dosa, Texas, và hướng dẫn viên đường sông Danny Miller khởi kiện. Nguyên đơn cho rằng việc xây tường có thể ảnh hưởng đến sinh kế địa phương và môi trường tự nhiên.

Bản khai của một quan chức Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (U.S. Customs and Border Protection) cho biết việc đình chỉ thi công gây phát sinh chi phí gần 500.000 USD mỗi ngày và chính phủ không thể thu hồi khoản này ngay cả khi thắng kiện. Tòa án Tối cao nhận định Quốc hội đã ưu tiên việc xây dựng nhanh tường biên giới, nên lợi ích của chính phủ lớn hơn những tổn hại về cảnh quan, giải trí và môi trường mà nguyên đơn nêu ra.

Thẩm phán Tòa án Tối cao Ketanji Brown Jackson cho rằng nên bác yêu cầu tạm đình chỉ, nhưng không đưa ra ý kiến riêng. Tòa án sẽ giữ nguyên lệnh tạm đình chỉ cho đến khi xử lý xong nếu chính phủ nộp đơn xin xem xét chính thức đúng hạn. Nếu Tòa từ chối xem xét, lệnh tạm đình chỉ sẽ tự động kết thúc; nếu chấp nhận xem xét, lệnh sẽ kết thúc khi phán quyết được chuyển đến tòa cấp dưới.