Texas hạn chế dùng tiền tài trợ để mua thiết bị nhận diện biển số

Văn phòng Kiểm toán bang Texas hạn chế việc dùng các khoản tài trợ do cơ quan này quản lý để mua hoặc ký hợp đồng mua thiết bị nhận dạng biển số tự động.

Ngày 13 tháng 10, văn phòng ban hành lệnh hành chính và cho biết quy định sẽ áp dụng với các khoản tài trợ do cơ quan này quản lý. Thiết bị thuộc diện hạn chế gồm camera của Flock Safety và các thiết bị nhận diện phương tiện. Biện pháp này không cấm sử dụng camera nhận diện biển số trên toàn bang Texas.

Ngày 23 tháng 9, Tiểu ban Tội phạm và Chống khủng bố thuộc Ủy ban Tư pháp Thượng viện Mỹ thảo luận về việc sử dụng hệ thống nhận dạng biển số tự động (ALPR) trong điều tra và những lo ngại về quyền riêng tư. Tại phiên điều trần, các bên nêu cả lợi ích của hệ thống trong việc tìm phương tiện cần xác định phục vụ điều tra tội phạm lẫn nguy cơ tích lũy lịch sử di chuyển của người lái xe nói chung.

ALPR ghi lại biển số xe đi qua cùng ngày, giờ, địa điểm chụp và loại phương tiện. Văn phòng Kiểm toán thành phố Austin cho biết thiết bị này lưu thông tin nhận diện phương tiện.

Một bản ghi có thể là manh mối cho thấy xe đã đi qua một địa điểm cụ thể. Khi tra cứu dữ liệu từ nhiều địa điểm, cơ quan chức năng có thể xác định lộ trình di chuyển. Vì vậy, tranh luận không chỉ xoay quanh việc lắp camera mà còn về người được quyền truy cập dữ liệu và thời gian lưu trữ.

Văn phòng Kiểm toán thành phố Austin cho rằng một số điều khoản trong hợp đồng giữa thành phố và nhà cung cấp còn mơ hồ. Theo văn phòng, cần làm rõ các quy định kiểm soát việc lưu trữ và chia sẻ dữ liệu.

Lindsey Isaacs, nhân chứng tại phiên điều trần, nói: “Thông tin được thu thập bằng công nghệ có thể trở thành một phần của cuộc điều tra và ảnh hưởng đến người thật”. Phát biểu này nhấn mạnh tác động đối với cá nhân khi dữ liệu phương tiện được dùng để đưa ra quyết định điều tra.

Isaacs khai rằng camera của Flock Safety ghi nhận xe của mình ở vị trí cách hiện trường vụ việc khoảng 2-3 dặm, sau đó cuộc điều tra tập trung vào người này. Isaacs bị bắt vào tháng 4 năm 2026 và bị giam 13 ngày. Tháng 5 cùng năm, công tố viên quyết định không truy tố Isaacs. Cuộc điều tra sau đó dẫn đến cáo buộc nhắm vào người khác.

Ross Teeple, cảnh sát trưởng hạt Pinal, bang Arizona, nói: “Tôi sẽ không để công nghệ đi trước quyền của người dân”. Ông nhấn mạnh rằng việc sử dụng công nghệ trong điều tra phải đi đôi với việc bảo vệ quyền của người dân.

Teeple đánh giá công nghệ đọc biển số có thể giúp tìm xe bị đánh cắp và người mất tích. Tuy vậy, ông khai rằng cơ quan thuộc phạm vi quản lý của mình đã chấm dứt hợp đồng với Flock Safety.

Teeple phân biệt chức năng đọc biển số với mạng lưới camera có thể phân tích rộng hơn lộ trình di chuyển. Quan điểm này cho thấy ông xem việc dùng thiết bị hỗ trợ điều tra và việc tra cứu lịch sử di chuyển trên diện rộng là hai vấn đề khác nhau.

Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) kêu gọi cấm chính phủ sử dụng ALPR. Trong khi đó, Institute for Justice đề xuất không cấm camera nhưng yêu cầu có lệnh khám xét khi tra cứu dữ liệu di chuyển trong quá khứ, đồng thời bắt buộc lưu nhật ký truy cập và tiến hành kiểm toán.

Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Dick Durbin nói: “Cần tìm được sự cân bằng giữa quyền riêng tư và an ninh. Quốc hội phải đi đầu”. Các đề xuất tại phiên điều trần trải từ cấm hoàn toàn camera đến cho phép sử dụng có giới hạn khi có lệnh khám xét.

Trong bài viết ngày 24 tháng 10, Daniel Nuccio, người viết cho Brownstone Institute, cho rằng: “Nếu đang sống ở Mỹ, bạn không còn sống trong một đất nước tự do nữa”. Đây là nhận định chính trị của tác giả về công nghệ giám sát.

Flock Safety cho biết công nghệ ALPR của công ty là công cụ tìm kiếm phục vụ điều tra các vụ việc cụ thể, không phải hệ thống theo dõi theo thời gian thực. Theo chính sách của công ty, dữ liệu biển số được lưu mặc định trong 7 ngày, nhưng thời hạn có thể khác nhau tùy hợp đồng với khách hàng.

Tranh luận về việc dùng camera nhận diện biển số trong điều tra cũng tiếp diễn tại chính trường Mỹ. Tổng thống Donald Trump bày tỏ ủng hộ camera của Flock vì cho rằng thiết bị này hỗ trợ lực lượng thực thi pháp luật. Thượng nghị sĩ Bernie Sanders đệ trình dự luật cấm các cơ quan liên bang sử dụng ALPR và truy cập dữ liệu liên quan.