87% dầu thô Nga xuất khẩu đến Trung Quốc và Ấn Độ, EU chiếm 5%

Trung Quốc và Ấn Độ mua 87% lượng dầu thô xuất khẩu của Nga từ tháng 12/2022 đến hết tháng 9/2026; Liên minh châu Âu (EU) chiếm 5%.

Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) công bố các tỷ trọng này trong báo cáo tháng 10 về xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch của Nga và các lệnh trừng phạt. Tính từ ngày 5/12/2022 đến hết tháng 9/2026, Trung Quốc chiếm 50%, Ấn Độ 37%, còn Thổ Nhĩ Kỳ và EU mỗi bên chiếm 5%. Cùng báo cáo ghi nhận lượng dầu thô Nga được dỡ tại các cảng Trung Quốc giảm 12% so với tháng trước, còn nhập khẩu dầu Nga của Ấn Độ giảm 13%.

Trong tháng 9, Trung Quốc mua 9,1 tỷ euro nhiên liệu hóa thạch của Nga, trong đó có 6 tỷ euro dầu thô. Ấn Độ mua 4,1 tỷ euro, gồm 3,6 tỷ euro dầu thô. Xét tổng giá trị mua nhiên liệu hóa thạch, EU đứng thứ ba và Thổ Nhĩ Kỳ đứng thứ tư.

Thứ hạng theo giá trị mua trong tháng 9 và tỷ trọng tích lũy trong xuất khẩu dầu thô tính từ tháng 12/2022 dựa trên các phạm vi thống kê khác nhau. Giá trị mua trong tháng 9 bao gồm dầu thô, khí đốt, than và các sản phẩm dầu mỏ; tỷ trọng 50% của Trung Quốc và 37% của Ấn Độ là số liệu tích lũy, không chỉ riêng tháng 9.

S&P Global Energy, dựa trên dữ liệu theo dõi tàu, ước tính xuất khẩu dầu thô bằng đường biển của Nga trong tháng 9 đạt 4.088.000 thùng/ngày. Lượng hàng đến Trung Quốc tăng 22% so với tháng trước, lên 1.415.000 thùng/ngày; lượng đến Ấn Độ giảm 59%, còn 816.000 thùng/ngày. Lượng dầu chưa xác định được điểm đến đạt 709.000 thùng/ngày.

Số liệu của S&P Global Energy về hàng đến Trung Quốc là lượng dầu được bốc lên tàu, còn số liệu của CREA là lượng được xác nhận đã dỡ tại cảng. Hai chỉ số có thời điểm và phạm vi đo lường khác nhau, vì vậy không thể xem chúng là cùng một thước đo về mức tăng giảm nhập khẩu trong tháng.

Xu hướng chuyển hướng các điểm đến xuất khẩu dầu thô sang châu Á cũng liên quan đến tình hình giảm xuất khẩu sản phẩm dầu đã tinh chế và tăng lượng dầu thô được bốc lên tàu mà TokenPost từng đưa tin. Tuy nhiên, bài trước và số liệu tích lũy dài hạn lần này khác nhau về giai đoạn và chỉ số.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) ghi nhận tỷ trọng châu Âu trong xuất khẩu dầu thô và condensate của Nga giảm từ 51% năm 2020 xuống 12% năm 2024 và 11% trong nửa đầu năm 2025. Tỷ trọng châu Á và châu Đại Dương đạt 81% năm 2024. Xuất khẩu dầu của Nga trong nửa đầu năm 2025 bình quân đạt 4,3 triệu thùng/ngày, thấp hơn mức bình quân 4,8 triệu thùng/ngày năm 2024.

Phạm vi châu Âu trong số liệu EIA khác với phạm vi EU của CREA; các tỷ trọng xuất khẩu theo năm và nửa năm của EIA cũng khác giai đoạn tích lũy từ tháng 12/2022 của CREA. Do đó, không thể so sánh trực tiếp các tỷ lệ của hai cơ quan như thể chúng cùng một cơ sở thống kê.

EU cấm nhập khẩu dầu thô và sản phẩm dầu mỏ của Nga vận chuyển bằng đường biển. EU cũng hạn chế các doanh nghiệp thuộc khối cung cấp dịch vụ vận tải và bảo hiểm cho dầu thô được vận chuyển với mức giá vượt trần. Biện pháp này không cấm mọi quốc gia mua dầu thô của Nga.

Theo thống kê của CREA, toàn bộ 290 triệu euro dầu thô Nga vào EU trong tháng 9 được vận chuyển qua đường ống Druzhba để cung cấp cho Slovakia và Hungary.

Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 19/9 tuyên bố phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương không có cơ sở theo luật pháp quốc tế và các biện pháp trừng phạt thứ cấp nhắm vào nước thứ ba liên quan đến dự luật trừng phạt Nga của Mỹ. Bộ này không thông báo thay đổi lượng dầu thô Nga nhập khẩu.

Mối liên hệ giữa giao dịch dầu thô và tài sản mã hóa được ghi nhận ở một số khâu thanh toán, thay vì ở các nước mua. Reuters tháng 3/2025 dẫn lời bốn nguồn tin ẩn danh cho biết một số công ty dầu mỏ Nga sử dụng Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH) và Tether (USDT) khi chuyển đổi nhân dân tệ Trung Quốc và rupee Ấn Độ sang ruble.

Các nguồn tin cho biết giao dịch qua tài sản mã hóa chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng giao dịch dầu thô của Nga.