COP31: Chủ tịch được đề cử kêu gọi chi cho khí hậu nhiều hơn quốc phòng

Chủ tịch được đề cử của COP31, Murat Kurum, kêu gọi các nước giàu chi cho ứng phó khí hậu nhiều hơn ngân sách quốc phòng. Trước thềm hội nghị khí hậu vào tháng 11, ông thúc giục tăng nguồn tài chính nhưng không đưa ra mức đóng góp cụ thể cho từng nước.

Tại cuộc họp chuẩn bị tổ chức ở Fiji trong tháng này, Murat Kurum (Murat Kurum), Bộ trưởng Môi trường, Đô thị hóa và Biến đổi khí hậu Thổ Nhĩ Kỳ kiêm Chủ tịch được đề cử của COP31, nói rằng “bản thân vấn đề khí hậu là vấn đề an ninh”. Ông cho rằng đầu tư trước khi thảm họa xảy ra có thể giảm chi phí khắc phục thiệt hại. Khi được hỏi liệu chi cho khí hậu có nên bằng ngân sách quốc phòng hay không, ông trả lời là “nhiều hơn rất nhiều”, theo The Guardian.

Phép so sánh của ông Kurum dựa trên mục tiêu đầu tư quốc phòng và an ninh của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Tại hội nghị thượng đỉnh ở The Hague năm 2025, các thành viên NATO nhất trí đến năm 2035 đầu tư 5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho quốc phòng và các lĩnh vực liên quan đến an ninh. Trong đó, ít nhất 3,5% dành cho năng lực quốc phòng cốt lõi và tối đa 1,5% cho các lĩnh vực an ninh khác.

Hiện chưa có mục tiêu quốc gia hay cơ chế phân bổ tương ứng cho tài chính khí hậu. Phát biểu của ông Kurum là lời kêu gọi xem nguồn tài chính khí hậu như một ưu tiên an ninh ngang hàng với quốc phòng.

Thảo luận về nguồn vốn cũng gắn với mục tiêu điện hóa do ban chủ tịch COP31 đề xuất. Ban chủ tịch đưa ra cam kết “35 by 35”, nhằm nâng tỷ trọng điện trong tổng mức tiêu thụ năng lượng cuối cùng toàn cầu lên 35% vào năm 2035. Khi công bố mục tiêu vào tháng 6, Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) cho biết tỷ trọng này hiện chỉ nhỉnh hơn 20%.

Văn bản cam kết tháng 9 của ban chủ tịch COP31 nêu điện hóa các tòa nhà, giao thông và công nghiệp, cùng với lưới điện, thiết bị lưu trữ và khả năng tiếp cận tài chính của các nước đang phát triển là những nhiệm vụ cần giải quyết. Văn bản không áp đặt cùng một tỷ lệ điện hóa hay nghĩa vụ chi tiêu lên các quốc gia.

Quan điểm về nhiên liệu hóa thạch vẫn còn khác biệt. Ông Kurum nói thế giới đã trong quá trình chuyển đổi năng lượng và việc tập trung tại COP31 vào cụm từ “chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch” có thể không mang lại hiệu quả. Trong khi đó, những người ủng hộ sáng kiến Hiệp ước không phổ biến nhiên liệu hóa thạch kêu gọi chấm dứt các dự án nhiên liệu hóa thạch mới.

Hai lập trường này là quan điểm của các bên tham gia đàm phán và xã hội dân sự, cần được phân biệt với kết quả đồng thuận tại COP31. Hội nghị dự kiến thảo luận về lời kêu gọi tăng tài chính khí hậu, cam kết điện hóa và bất đồng quanh cách diễn đạt về nhiên liệu hóa thạch.

COP31 sẽ diễn ra tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, từ ngày 9 đến 20 tháng 11 năm 2026. Thổ Nhĩ Kỳ đăng cai hội nghị, còn Chris Bowen, Bộ trưởng Biến đổi khí hậu và Năng lượng Australia, sẽ chủ trì các cuộc đàm phán.