Mauritius: Chính sách cần đủ sức ứng phó thay đổi, không chỉ dự báo tương lai

Chính sách kinh tế nên được thiết kế để đứng vững trước nhiều tình huống thay vì cố dự đoán chính xác tương lai, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Mauritius Priscilla Muthuraj Soor cho biết. Bà nhấn mạnh vai trò của ổn định tài khóa, giá cả, tài chính và khả năng thích ứng của thể chế trong bối cảnh nhân khẩu học, khí hậu, địa chính trị và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi môi trường kinh tế.

Ngày 9 tháng 9, tại bài phát biểu khai mạc Hội nghị Nghiên cứu Quốc tế về Khoa học Xã hội (SSIRC) 2026 ở Port Louis, bà Muthuraj Soor nêu các nguyên tắc cơ bản của chính sách kinh tế gồm giới hạn ngân sách, phản ứng của các chủ thể kinh tế trước động lực khuyến khích và vai trò của thể chế. Ngày 6 tháng 10, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đăng bài phát biểu do Ngân hàng Trung ương Mauritius công bố.

Bà giải thích rằng các khoản vay của hộ gia đình, doanh nghiệp và chính phủ cuối cùng đều phải được hoàn trả bằng thu nhập hoặc tài sản trong tương lai. Chính phủ có thể vay để đầu tư hoặc ứng phó với cú sốc, nhưng phải trả nợ bằng thu nhập tương lai, thuế hoặc bán tài sản. Những lựa chọn hiện tại cũng có thể làm thay đổi dư địa tài khóa và cơ hội của các thế hệ sau.

Hiệu quả chính sách không chỉ phụ thuộc vào khâu thiết kế mà còn vào cách các chủ thể kinh tế phản ứng trước các động lực khuyến khích. Bà Muthuraj Soor cho biết nếu các hộ gia đình dự đoán giá cả tăng và đẩy sớm việc mua sắm, trong khi doanh nghiệp tăng lương và giá bán từ trước, kỳ vọng có thể biến thành áp lực lạm phát thực tế. Bà nêu khả năng tự củng cố này như một lý do cần có khuôn khổ chính sách và cách truyền đạt phù hợp từ ngân hàng trung ương.

Bài phát biểu xác định già hóa dân số, biến đổi khí hậu, thay đổi địa chính trị và AI là những yếu tố có thể làm đổi khác môi trường chính sách. Thay đổi dân số có thể ảnh hưởng đến nguồn cung lao động, tiết kiệm, giá tài sản và tăng trưởng dài hạn.

Biến đổi khí hậu có thể gây sức ép lên sản xuất nông nghiệp cũng như giá lương thực và năng lượng. Tuy nhiên, bài phát biểu nhận định quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp cũng có thể tạo cơ hội đầu tư và đổi mới.

Bà Muthuraj Soor nhận định cạnh tranh địa chính trị và lo ngại về an ninh kinh tế gia tăng đang khiến các nước chú trọng khả năng chống chịu bên cạnh hiệu quả. AI có tiềm năng nhanh chóng làm thay đổi năng suất, việc làm và mô hình kinh doanh, nhưng quy mô và thời điểm tác động vẫn chưa chắc chắn. Các thay đổi về dân số, khí hậu và địa chính trị có thể tương tác với tiến bộ công nghệ, khiến việc hoạch định chính sách chỉ dựa trên một kịch bản dự báo trở nên khó khăn.

Bà kêu gọi các nhà hoạch định chính sách bảo vệ ổn định giá cả, ổn định tài chính và tính bền vững tài khóa, đồng thời củng cố nguồn nhân lực, khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và điều chỉnh thể chế theo thông tin mới. Báo cáo chính sách tiền tệ tháng 6 năm 2026 của Ngân hàng Trung ương Mauritius dự báo tăng trưởng năm 2026 đạt 2,8%, trong bối cảnh xung đột Trung Đông và giá năng lượng tăng. Các diễn biến này sẽ tiếp tục là yếu tố cần theo dõi khi Mauritius xây dựng chính sách kinh tế.