S&P500: Độ rộng thị trường thấp nhất kể từ bong bóng dot-com khi lãi suất tăng

Độ rộng thị trường của S&P500 đã giảm xuống mức yếu nhất kể từ bong bóng dot-com, nhưng các chuyên gia cảnh báo không thể chỉ dựa vào những trường hợp trong quá khứ để khẳng định chỉ số sẽ lao dốc. S&P500 vẫn dao động gần đỉnh, trong khi số cổ phiếu tham gia đà tăng đã giảm mạnh.

Goldman Sachs cho biết trong báo cáo gửi khách hàng ngày 28 tháng 9 rằng khoảng cách giữa các cổ phiếu thành phần đã nới rộng khi S&P500 vẫn nằm trong phạm vi 2% so với mức cao kỷ lục. Cổ phiếu ở vị trí trung vị trong nhóm thành phần thấp hơn khoảng 16% so với mức đỉnh 52 tuần.

Độ rộng thị trường phản ánh phạm vi cổ phiếu tham gia vào đà tăng của một chỉ số. Khi một số cổ phiếu vốn hóa lớn kéo chỉ số đi lên còn phần còn lại bị bỏ lại, độ rộng thị trường được xem là bị thu hẹp.

Dave Johnson (Dave Johnson), tác giả Backtest, tổng hợp rằng tính đến ngày 25 tháng 9, chỉ 27,4% cổ phiếu thành phần S&P500 nằm trên đường trung bình động 50 ngày. Tỷ lệ cổ phiếu nằm trên đường trung bình động 200 ngày là 48,9%.

Điều này cho thấy khi S&P500 ở gần đỉnh, chỉ khoảng một nửa số cổ phiếu nằm trên các đường xu hướng ngắn và trung hạn. Johnson cho biết tổ hợp với tỷ lệ cổ phiếu trên đường trung bình động 50 ngày thấp như hiện nay tương đồng với các trường hợp từng xuất hiện từ tháng 4 năm 2000.

Trong cùng giai đoạn, S&P500, tập trung vào nhóm vốn hóa lớn, đã giảm 0,7% kể từ đỉnh ngày 13 tháng 8. Chỉ số vốn hóa trung bình S&P400 và chỉ số vốn hóa nhỏ S&P600 lần lượt giảm 6,8% và 7,5%.

Đà tăng của lợi suất cũng xuất hiện cùng lúc với sự suy yếu của độ rộng thị trường. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng từ 4,64% ngày 13 tháng 8 lên 5,18% ngày 25 tháng 9, rồi chạm 5,24% ngày 29 tháng 9, mức cao nhất kể từ tháng 6 năm 2007.

Cùng ngày, S&P500 giảm 0,77%. Goldman Sachs nhận định sự suy yếu của độ rộng thị trường lần này liên quan chặt chẽ hơn đến đà tăng của lãi suất, thay vì chỉ bắt nguồn từ việc dòng tiền tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Áp lực định giá đã phần nào giảm bớt. Chỉ số tâm lý đầu tư cổ phiếu Mỹ của Goldman Sachs giảm xuống -0,9, bằng mức đáy hồi tháng 3, trong khi hệ số P/E dự phóng của S&P500 giảm từ 22 lần xuống 19 lần, về gần mức trung bình 10 năm.

Độ rộng thị trường suy yếu không đồng nghĩa chỉ số sẽ lập tức bước vào một đợt điều chỉnh lớn. Johnson đã phân tích 13 trường hợp từ năm 1998 đến năm 2024, khi chỉ số ở gần đỉnh nhưng độ rộng thị trường yếu. Lợi nhuận trung bình sau đó của S&P500 lần lượt là 1,5% sau 1 tháng, 0,5% sau 3 tháng, 5,1% sau 6 tháng và 10,9% sau 12 tháng.

Goldman Sachs cũng đưa ra trường hợp ngược lại. Khi phân tích hiện tượng thu hẹp độ rộng thị trường tương tự ngày 6 tháng 5, tổ chức này cho biết S&P500 đã ghi nhận mức điều chỉnh trung bình 10% trong vòng 12 tháng kể từ năm 1980.

Hai con số trên được tính theo các phương pháp khác nhau. Mức 10% của Goldman Sachs là chênh lệch giữa đỉnh và đáy trong giai đoạn, còn lợi nhuận của Johnson là kết quả tính đến cuối kỳ.

Diễn biến của S&P500 trọng số ngang và S&P500 trọng số vốn hóa cũng đặt dấu hỏi đối với nhận định thị trường chỉ tăng nhờ dòng tiền tập trung vào AI. Tính đến ngày 21 tháng 8, chỉ số trọng số ngang đã vượt chỉ số trọng số vốn hóa khoảng 3 điểm phần trăm từ đầu năm. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai chỉ số đảo chiều từ giữa tháng 8, trùng với thời điểm lợi suất trái phiếu Kho bạc tăng.

Ben Snider (Ben Snider), chiến lược gia tại Goldman Sachs, cho biết: “Nếu bất ổn kinh tế vĩ mô giảm xuống, đà tăng trên toàn thị trường có thể xuất hiện cùng với sự phục hồi của những cổ phiếu gần đây kém hiệu quả”. Ông đồng thời phân tích rằng nếu lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tiếp tục tăng và nhóm cổ phiếu AI vốn hóa lớn cũng mất động lực, lực đẩy đang nâng đỡ chỉ số có thể suy yếu.

Độ rộng thị trường suy yếu được xem là một điều kiện rủi ro, nhưng chưa thể xác nhận là tín hiệu bán độc lập. Thời gian tới, nhà đầu tư cần theo dõi đồng thời hướng đi của lợi suất kỳ hạn 10 năm, tỷ lệ cổ phiếu nằm trên đường trung bình động 50 ngày và chênh lệch giữa chỉ số trọng số ngang với chỉ số trọng số vốn hóa.