BIS: LR và OF không thể thay thế lẫn nhau, phân tích 29 ngân hàng lớn

Tỷ lệ đòn bẩy (LR) và sàn đầu ra Basel III (OF) có thể cùng làm tăng yêu cầu vốn của một ngân hàng trong một số trường hợp, nhưng không thể thay thế lẫn nhau. Khi OF được áp dụng đầy đủ ở mức cuối cùng 72,5%, 6 trong 13 ngân hàng có tầm quan trọng hệ thống toàn cầu (G-SIB) công bố dữ liệu được dự báo sẽ chịu ràng buộc từ OF.

Viện Ổn định Tài chính (FSI) thuộc Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) công bố nhận định trên trong báo cáo 'Tỷ lệ đòn bẩy và sàn đầu ra: Tính bổ trợ và chồng lấn' ngày 28. Báo cáo do Patrizia Baudino, Jonathan Beissinger, Renzo Corrias và Fernando Restoy thực hiện. BIS phân tích tác động của yêu cầu vốn dựa trên rủi ro, LR và OF đối với tổng yêu cầu vốn của 29 G-SIB dựa trên dữ liệu công khai giai đoạn 2014-2025.

Kết quả phân tích cho thấy tỷ lệ ngân hàng mà LR là ràng buộc vốn mạnh nhất đã tăng đáng kể, cùng với xu hướng mật độ tài sản có trọng số rủi ro (RWA) nhìn chung giảm. Tuy nhiên, không có quy định nào luôn là ràng buộc mạnh nhất. Dựa trên dữ liệu hằng năm, các ngân hàng trong diện phân tích đã 55 lần chuyển đổi giữa ràng buộc LR và ràng buộc dựa trên rủi ro trong cùng giai đoạn.

Tác động của OF có thể tăng lên khi giai đoạn áp dụng từng bước kết thúc. Trong số các G-SIB tại Canada, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Thụy Sĩ, 13 ngân hàng công bố dữ liệu OF không bị OF ràng buộc trực tiếp vào cuối năm 2025 do các quy định chuyển tiếp. Tuy nhiên, nếu OF được áp dụng đầy đủ ở mức cuối cùng 72,5%, 6 ngân hàng sẽ chịu ràng buộc từ OF.

OF là cơ chế bảo đảm RWA được tính bằng mô hình nội bộ không thấp hơn 72,5% RWA tính theo phương pháp tiêu chuẩn. Cơ chế này nhằm hạn chế biến động quá mức trong việc xác định trọng số rủi ro bằng mô hình nội bộ và cải thiện khả năng so sánh tỷ lệ vốn giữa các ngân hàng. Khung Basel được thiết kế để nâng dần mức áp dụng OF từ 50% vào năm 2023 lên 72,5% vào năm 2028.

LR quản lý tỷ lệ vốn cấp 1 (Tier 1) trên tổng mức độ rủi ro mà không sử dụng trọng số rủi ro. Mức LR tối thiểu theo Basel III là 3%. Cơ chế này nhằm hạn chế tình trạng vay nợ quá mức mà các phương pháp đo lường rủi ro có thể bỏ sót, qua đó giảm nguy cơ giảm đòn bẩy đột ngột trên toàn hệ thống sau khủng hoảng tài chính.

Cả hai cơ chế đều ứng phó với tình trạng RWA thấp hơn quá nhiều so với mức độ rủi ro thực tế, nhưng chức năng khác nhau. LR giới hạn đòn bẩy quá mức dựa trên quy mô tổng thể, trong khi OF kiểm soát biến động phát sinh khi mô hình nội bộ tạo ra RWA thấp hơn phương pháp tiêu chuẩn. BIS kết luận rằng việc loại bỏ một cơ chế không đồng nghĩa cơ chế còn lại luôn có thể tạo ra kết quả tương tự.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đánh giá LR và OF là hai cơ chế an toàn riêng biệt, bổ trợ cho yêu cầu vốn dựa trên rủi ro. ECB cho biết OF giúp giảm biến động RWA do mô hình nội bộ tạo ra, còn LR làm giảm nguy cơ giảm đòn bẩy quá mức trên toàn hệ thống. Ngược lại, Liên đoàn Ngân hàng châu Âu (EBF) cho rằng việc áp dụng đồng thời LR, OF và yêu cầu Trụ cột 2 có thể làm gia tăng chồng lấn quy định và hạn chế khả năng phân bổ vốn.

Cơ quan Ngân hàng châu Âu (EBA) chỉ ra rằng việc triển khai OF có thể tạo ra gánh nặng thực hiện đáng kể, do các ngân hàng sử dụng mô hình nội bộ phải xây dựng mới hệ thống báo cáo liên quan đến phương pháp tiêu chuẩn.

Dữ liệu của Ủy ban Basel vào cuối năm 2025 cho thấy nếu Basel III hoàn thiện được áp dụng đầy đủ, yêu cầu vốn tối thiểu Tier 1 của các ngân hàng Group 1 sẽ tăng trung bình 2,2%. Trong các yêu cầu dựa trên rủi ro, OF là yếu tố làm tăng 1,9%, còn yêu cầu LR là yếu tố làm giảm 1,0 điểm phần trăm. Do phân tích BIS dựa trên 29 G-SIB và dữ liệu công khai, cần xác minh riêng liệu kết quả này có thể áp dụng nguyên trạng cho toàn bộ hệ thống ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính trong nước hay không.