19% doanh nghiệp Anh giảm tuyển nhân sự sơ cấp khi AI thay đổi đào tạo người mới

19% doanh nghiệp Anh cho biết đã giảm tuyển nhân sự sơ cấp trong 12 tháng qua khi AI bắt đầu đảm nhiệm các công việc như nghiên cứu, soạn thảo, lập trình và hành chính.

Khảo sát Business Barometer 2026 của Đại học Mở (Open University) cho thấy 51% trong số 1.500 lãnh đạo doanh nghiệp Anh nhận định AI đang thay đổi cách tuyển dụng. Trong nhóm doanh nghiệp giảm tuyển nhân sự sơ cấp, 42% cho biết nguyên nhân là AI có thể đảm nhiệm nhiều công việc cấp đầu vào hơn. Khảo sát được thực hiện trong tháng 4 và tháng 5 năm 2026.

Khảo sát đồng thời cho thấy tình trạng thiếu nhân lực và suy giảm tuyển dụng đang diễn ra song song. 57% doanh nghiệp tham gia cho biết đang thiếu nhân lực hoặc kỹ năng. Đại học Mở cảnh báo việc giảm các vị trí sơ cấp có thể làm suy yếu con đường giúp nhân sự mới tích lũy kinh nghiệm và phát triển thành lao động lành nghề.

Các vị trí sơ cấp thường bao gồm những công việc AI dễ xử lý như nghiên cứu lặp lại, sắp xếp dữ liệu và soạn thảo bản nháp. Doanh nghiệp có thể hoàn thành nhiều việc hơn với cùng số nhân sự, nhưng nhân viên mới vốn học cách hiểu bối cảnh tổ chức và tiêu chuẩn phán đoán thông qua những công việc này.

Tại Catalyst, một công ty quảng cáo ở London, AI đảm nhiệm nghiên cứu, soạn thảo nội dung quảng cáo và thu thập dữ liệu, giúp một nhân viên cấp dưới phụ trách nhiều tài khoản khách hàng hơn trước.

Tobias Green, nhà sáng lập Catalyst, nói: “AI làm việc ở phía sau, còn nhân viên trình bày kết quả với khách hàng”. Điều này cho thấy công việc đang được tổ chức lại theo hướng AI xử lý một phần nghiệp vụ, trong khi nhân viên giải thích và quản lý kết quả.

Tuy nhiên, AI không phải lúc nào cũng khiến các vị trí sơ cấp bị cắt giảm. Báo cáo của Klarus, dựa trên khảo sát 500 người ra quyết định tại các doanh nghiệp vừa ở Anh và Ireland, cho thấy 45% nhận định AI giúp nhân viên cấp dưới làm việc nhanh và hiệu quả hơn, trong khi 24% cho rằng AI đang tạo ra vai trò và cơ hội mới.

Tranh luận hiện tập trung vào năng lực phán đoán hơn là sản phẩm đầu ra. Cheney Hamilton, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu chuyển đổi nơi làm việc tại Bloor, nhận định: “AI có thể nâng cao chất lượng kết quả của nhân viên mới, nhưng không thể thay thế khả năng đánh giá liệu kết quả đó có sai hay không”.

Để kiểm tra và chỉnh sửa kết quả AI theo đúng bối cảnh công việc, doanh nghiệp vẫn cần những người từng trực tiếp thực hiện nghiệp vụ đó. Đây là lý do xuất hiện lo ngại rằng nhân viên sơ cấp có thể khó phát triển năng lực kiểm chứng nếu không trải qua đủ các công việc lặp lại.

Vai trò trong lĩnh vực phát triển phần mềm cũng đang thay đổi. Khi các công cụ như Claude Code và Codex thực hiện công việc lập trình, nhà phát triển có thể phải giám sát đồng thời công việc của các tác nhân AI và con người.

Sheila Flavell, Giám đốc vận hành (COO) FDM Group, nói rằng “năng lực hợp tác sẽ trở nên quan trọng”. Theo đó, công việc của nhà phát triển có thể mở rộng từ viết mã sang điều phối và kiểm tra kết quả do AI tạo ra.

Lo lắng trong giới trẻ cũng gia tăng. Khảo sát của Đại học Mở cho thấy 42% người từ 16 đến 24 tuổi không tham gia giáo dục, việc làm hoặc đào tạo nghề cho rằng AI đe dọa cơ hội việc làm trong tương lai.

Khoảng cách giữa ý định đào tạo người trẻ của doanh nghiệp và các chương trình thực tế cũng được thể hiện rõ. 80% doanh nghiệp cho biết sẵn sàng đào tạo người trẻ, nhưng chỉ 33% đang cung cấp chương trình thực tập và 34% vận hành chương trình dành cho sinh viên mới tốt nghiệp.

Kết quả này khó có thể áp dụng nguyên trạng vào thị trường tuyển dụng trong nước vì đối tượng khảo sát chỉ gồm doanh nghiệp tại Anh hoặc Anh và Ireland. Trong nước, một khảo sát cho thấy số tin tuyển nhân viên mới trong nửa đầu năm nay tăng 13% so với một năm trước, cho thấy xu hướng có thể khác nhau tùy quốc gia và nhóm khảo sát.

Cũng có ý kiến cho rằng tranh luận về tuyển dụng nhân sự sơ cấp khối văn phòng tại Mỹ không thể áp dụng trực tiếp vào thị trường lao động trong nước. TokenPost trước đó từng đưa tin về phân tích cho thấy khoảng cách việc làm của người trẻ gia tăng ở các vị trí có mức độ tiếp xúc cao với AI, đồng thời cho rằng cần phân biệt xu hướng tuyển dụng theo ngành với mức độ triển khai AI thực tế.

Chưa thể kết luận AI đang làm giảm việc làm sơ cấp hay chỉ thay đổi hình thức của các vị trí này. Tuy vậy, doanh nghiệp đang phải tìm cách đào tạo đồng thời năng lực sử dụng AI, kiểm chứng kết quả và đưa ra phán đoán phù hợp với bối cảnh công việc.