Hai tàu New Zealand qua eo biển Đài Loan, Trung Quốc nói đã theo dõi

Khinh hạm HMNZS Te Mana và tàu tiếp tế HMNZS Aotearoa của Hải quân New Zealand đã đi qua eo biển Đài Loan ngày 18 tháng 9. Truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin quân đội nước này đã theo dõi và giám sát hành trình của hai tàu.

Global Times dẫn các nguồn tin quân đội Trung Quốc cho biết Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã giám sát hai tàu và kiểm soát tình hình quá cảnh. Tuy nhiên, tuyên bố 'hoàn toàn kiểm soát tình hình' chỉ là khẳng định từ nguồn tin phía Trung Quốc. Lực lượng Phòng vệ New Zealand chưa xác nhận riêng về chuyến đi hoặc việc bị quân đội Trung Quốc theo dõi.

Hai tàu là một phần của nhóm tác chiến Hải quân Hoàng gia New Zealand được triển khai luân phiên tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Lực lượng Phòng vệ New Zealand cho biết ngày 17 tháng 8 rằng hai tàu sẽ tiến hành các hoạt động hàng hải với các quốc gia đối tác trong khu vực và giám sát hành vi né tránh lệnh trừng phạt của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đối với Triều Tiên.

Lực lượng Phòng vệ New Zealand cho biết các hoạt động này được thực hiện theo luật pháp quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Lịch trình triển khai bao gồm các hoạt động hợp tác khu vực với Nhật Bản, Australia, Philippines và Hàn Quốc.

Vấn đề trọng tâm quanh eo biển Đài Loan là cách diễn giải quyền quá cảnh của tàu thuyền tại eo biển được sử dụng cho hàng hải quốc tế, cũng như lập trường của các nước về việc tàu quân sự đi qua. Phần III của UNCLOS quy định về quyền quá cảnh tại các eo biển quốc tế.

New Zealand đã duy trì hoạt động giám sát lệnh trừng phạt Triều Tiên và các hoạt động hàng hải đa quốc gia. Tài liệu công khai của Lực lượng Phòng vệ New Zealand ghi nhận Aotearoa từng đi qua eo biển Đài Loan cùng một tàu Hải quân Australia vào tháng 9 năm 2024 và đi qua một mình ngày 5 tháng 11 năm 2025.

Trong chuyến đi năm 2025, một tàu khu trục Trung Quốc đã tiếp cận và bám theo ở khoảng cách gần 3 hải lý. Tài liệu của Lực lượng Phòng vệ New Zealand ghi nhận tương tác khi đó là 'an toàn và chuyên nghiệp'.

Thông tin cho rằng đây là lần thứ ba New Zealand đi qua eo biển Đài Loan trong khoảng 12 tháng đã được xác nhận. Tuy nhiên, hướng đi về phía nam của chuyến qua eo biển ngày 18 tháng 9 và việc Lực lượng Phòng vệ New Zealand có chính thức xác định đây là 'lần quá cảnh thứ ba' hay không chưa được nêu trong một thông báo riêng.

Eo biển Đài Loan là tuyến hàng hải quan trọng kết nối thương mại biển và chuỗi cung ứng sản xuất ở Đông Á. Đặc biệt, chuỗi cung ứng chất bán dẫn xoay quanh Đài Loan gắn liền với hoạt động vận tải biển trong khu vực, khiến nơi đây thường được nhắc đến như một khu vực mà việc gia tăng hoạt động quân sự có thể ảnh hưởng đến môi trường thương mại quốc tế.

Hoạt động của tàu chiến và tàu công vụ Trung Quốc quanh Đài Loan từng được nhắc đến như một trường hợp hoạt động quân sự khu vực làm dấy lên rủi ro địa chính trị. Tuy nhiên, khi đó cũng chưa xác nhận mối liên hệ trực tiếp với biến động giá hoặc khối lượng giao dịch của thị trường tài sản số.

Chưa có thông tin về va chạm, phong tỏa hoặc đóng tuyến hàng hải liên quan đến chuyến đi lần này. Cũng chưa có tài liệu cho thấy cước vận tải biển, phí bảo hiểm hoặc giá nguyên liệu thay đổi do sự kiện này.

Thị trường tài sản số cũng chưa ghi nhận phản ứng trực tiếp. Chưa có dữ liệu chính thức từ các sàn giao dịch hoặc phân tích đáng tin cậy cho thấy giá Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH) và các tài sản số lớn khác biến động chỉ vì chuyến đi này.

New Zealand duy trì quan hệ kinh tế với Trung Quốc, đồng thời mở rộng hợp tác an ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương với Australia, Mỹ và Nhật Bản. Đợt triển khai lần này được mô tả là một phần của hoạt động luân phiên đa quốc gia, bao gồm giám sát lệnh trừng phạt Triều Tiên và các hoạt động với đối tác khu vực, thay vì một hành động quân sự đơn phương.

Truyền thông Trung Quốc nhấn mạnh hoạt động giám sát quân sự, nhưng chưa xác nhận rằng các tàu New Zealand tuân theo chỉ đạo của Trung Quốc hoặc Trung Quốc thực sự kiểm soát chuyến đi. Nội dung hiện được xác nhận gồm việc hai tàu New Zealand đi qua eo biển và tuyên bố của các nguồn tin Trung Quốc về việc theo dõi, giám sát.

Theo lịch trình triển khai Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương được công bố ngày 17 tháng 8, Lực lượng Phòng vệ New Zealand sẽ tiếp tục các hoạt động hàng hải với các quốc gia đối tác trong khu vực và giám sát hành vi né tránh lệnh trừng phạt Triều Tiên.