Mỹ đề xuất cơ chế thông báo sự cố AI với Trung Quốc, chưa đạt thỏa thuận

Mỹ đã đề xuất với Trung Quốc cơ chế thông báo lẫn nhau về các sự cố trí tuệ nhân tạo (AI) ở cấp độ an ninh quốc gia. Phạm vi sự cố, tiêu chí kích hoạt, cơ quan phụ trách và tính ràng buộc pháp lý vẫn chưa được xác định.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong đã thảo luận về thương mại, AI và đất hiếm tại New York ngày 20. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cũng tham dự cuộc họp.

South China Morning Post đưa tin cuộc tham vấn mang tính chuẩn bị trước cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington ngày 24.

Sau cuộc họp, Bộ trưởng Bessent cho biết Mỹ đã đề xuất 'cơ chế thông báo AI' giữa hai nước. Ông nói muốn xây dựng 'tầm nhìn chung về các mục tiêu chung và những mối đe dọa chung'.

Phát biểu này được truyền lại qua các tài liệu công khai đăng lại. Roya News đưa tin Bộ trưởng Bessent đã đề xuất ý tưởng chia sẻ thông tin về các sự cố AI giữa hai nước.

Ý tưởng được công khai hiện mới dừng ở việc hai nước chia sẻ thông tin khi xảy ra sự cố AI. Chưa rõ sự cố nào được xem là 'sự cố cấp độ an ninh quốc gia', khi nào và cơ quan nào sẽ nhận thông báo, cũng như cách xác minh nội dung sự cố.

Chưa có chế tài đối với hành vi vi phạm hoặc lịch trình triển khai cơ chế. Danh mục thông cáo báo chí công khai của Bộ Tài chính Mỹ cũng chưa ghi nhận tài liệu nào xác nhận đề xuất này thành thỏa thuận chính thức hoặc tuyên bố chung.

Thông cáo từ phía Trung Quốc cũng chưa xác nhận việc đồng ý với cơ chế thông báo sự cố AI. Vì vậy, đề xuất hiện được xem là một sáng kiến chính sách do phía Mỹ đưa ra tại bàn đàm phán, thay vì một cơ chế mới đã được hai nước nhất trí.

Cuộc thảo luận cho thấy AI đang được xem xét không chỉ trong cạnh tranh công nghệ mà còn trong các cuộc trao đổi về kinh tế và an ninh quốc gia. Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh về các mô hình AI tiên tiến và công nghệ bán dẫn.

Đất hiếm và công nghệ AI cùng nằm trong chương trình nghị sự của hai nước. Đất hiếm có liên quan đến sản xuất chất bán dẫn tiên tiến, nhưng chưa có thông tin cho thấy đề xuất thông báo sự cố lần này sẽ thay đổi biện pháp kiểm soát xuất khẩu chất bán dẫn hoặc chính sách cấp phép theo từng doanh nghiệp.

Viện nghiên cứu phi lợi nhuận Institute for AI Policy and Strategy đã đề xuất một cơ chế đối thoại Mỹ - Trung về rủi ro và sự cố AI trong báo cáo ngày 4 tháng 9. Báo cáo nêu các chức năng chính gồm phân loại rủi ro chung, chia sẻ thông tin định kỳ, quy trình thông báo sự cố và tham vấn sau sự cố.

Tuy nhiên, chưa có căn cứ cho thấy đề xuất của Bộ trưởng Bessent chính thức thông qua báo cáo này. Hai vấn đề có cùng định hướng chia sẻ thông tin về sự cố AI, nhưng chưa có thông tin cho thấy báo cáo được thông qua như một tài liệu chính thức tại cuộc tham vấn lần này.

Cơ chế thông báo sự cố AI là hệ thống chia sẻ thông tin, trong đó một bên thông báo cho bên kia khi xảy ra sự cố AI nghiêm trọng. Để vận hành trên thực tế, hai bên sẽ phải xác định riêng định nghĩa sự cố, thời điểm báo cáo, phương thức xác minh thông tin và phạm vi bảo mật.

Cũng có thông tin công khai cho biết hai nước sẽ tổ chức các cuộc đối thoại AI tiếp theo. Tuy nhiên, ngày họp và cơ quan tham dự tiếp theo chưa được xác định.

Đề xuất này và cuộc thảo luận trong nước về phân tích, chia sẻ thông tin sự cố an ninh AI có điểm chung ở cơ chế báo cáo sự cố, nhưng đối tượng áp dụng khác nhau: một bên là tham vấn giữa chính phủ Mỹ - Trung, bên kia là dự thảo hướng dẫn ở cấp ngành. Chưa xác nhận mối liên hệ trực tiếp với Bitcoin(BTC), stablecoin, sàn giao dịch tài sản số hoặc quy định về blockchain.