Dừng phát triển AI có thể củng cố lợi thế doanh nghiệp dẫn đầu

Việc dừng toàn bộ hoạt động phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) có thể củng cố vị thế thị trường của các doanh nghiệp dẫn đầu thay vì tăng cường an toàn, trong khi tranh luận về cơ chế kiểm soát phù hợp vẫn tiếp diễn.

Jennifer Huddleston (Jennifer Huddleston), nghiên cứu viên chính về chính sách công nghệ tại Viện Cato (Cato Institute), viết trong bài công bố ngày 14 rằng việc chính phủ dừng toàn bộ phát triển AI có thể làm chậm quá trình xây dựng quy định và gây khó khăn cho việc ứng phó với thay đổi công nghệ. Bà cho rằng các rủi ro cụ thể có thể được xử lý bằng biện pháp an toàn tự nguyện của doanh nghiệp và các tiêu chuẩn chung.

Huddleston nhận định các quy định được thiết kế phù hợp với nguồn lực của doanh nghiệp dẫn đầu có thể cản trở doanh nghiệp nhỏ gia nhập thị trường. Theo lập luận này, chỉ những doanh nghiệp có năng lực phát triển và nguồn lực lớn mới có thể chịu chi phí tuân thủ, qua đó làm gia tăng mức độ tập trung thị trường.

Bà cũng nêu lo ngại rằng nếu chỉ dừng phát triển AI tại Mỹ, các đối thủ nước ngoài vẫn có thể tiếp tục phát triển công nghệ, khiến mức độ dễ tổn thương về an ninh mạng tăng lên. Lập luận này được đưa ra trong bối cảnh tranh luận về tác động của việc dừng phát triển trong nước đối với cạnh tranh quốc tế.

Jack Dorsey (Jack Dorsey), Chủ tịch Block, ủng hộ đánh giá độc lập và kiểm chứng rủi ro nhưng phản đối các hạn chế phát triển trên toàn ngành do những doanh nghiệp dẫn đầu hiện nay đàm phán. Dorsey viết trong bài đăng ngày 14: “Bảo toàn lợi thế thương mại của doanh nghiệp không phải là mục tiêu an toàn”. Nhận định này nhấn mạnh sự cần thiết của cơ chế đánh giá tách khỏi lợi ích thương mại của doanh nghiệp.

Lập luận của Dorsey dựa trên mối lo ngại rằng các quy tắc an toàn AI có thể củng cố lợi thế của doanh nghiệp lớn. Ông cho rằng cần công khai các mô hình mở, kết quả đánh giá và những hạn chế đã biết để các nhà nghiên cứu có thể trực tiếp kiểm chứng mô hình.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi mô hình mở đều phải được công khai trong mọi trường hợp. Dorsey cho biết việc công khai có thể bị trì hoãn nếu bằng chứng có thể được kiểm chứng độc lập cho thấy việc phát hành mô hình thực sự làm gia tăng rủi ro thảm họa.

Trình tự ứng phó do Dorsey đề xuất gần với các biện pháp theo từng giai đoạn hơn là dừng toàn bộ. Các biện pháp hẹp như vá lỗ hổng, hạn chế quyền truy cập và dừng thí nghiệm nguy hiểm nên được áp dụng trước; việc hạn chế phát hành mô hình chỉ nên được cân nhắc khi có bằng chứng cho thấy những biện pháp này không đủ để giảm rủi ro.

Kiểm chứng độc lập ở đây có nghĩa là các nhà nghiên cứu bên ngoài trực tiếp đánh giá cách mô hình vận hành và những rủi ro liên quan, thay vì chỉ dựa vào đánh giá nội bộ của doanh nghiệp phát triển. Mô hình mở được đưa ra như một phương tiện kiểm chứng vì giúp nhà nghiên cứu bên ngoài tái hiện kết quả và phát hiện vấn đề.

Ở chiều ngược lại, một số ý kiến cho rằng tự điều chỉnh בלבד không đủ để bảo đảm trách nhiệm và khả năng thực thi. Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council) đánh giá trong báo cáo tháng 6 rằng quản trị AI tại Mỹ đang phân tán giữa hướng dẫn của các cơ quan và tiêu chuẩn tự nguyện, trong khi chưa có khuôn khổ pháp lý để áp dụng một tiêu chuẩn thống nhất.

Hội đồng Đại Tây Dương khuyến nghị xây dựng đồng thời các tiêu chuẩn bắt buộc và tự nguyện ở cấp liên bang, bao gồm phân loại rủi ro, minh bạch và báo cáo sự cố. Mục tiêu là tận dụng chuyên môn công nghệ của doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm năng lực thực thi pháp lý đối với hành vi vi phạm.

Báo cáo cho biết hoạt động giám sát AI của chính phủ liên bang phụ thuộc vào hướng dẫn theo từng bộ, quy định mua sắm công và tiêu chuẩn tự nguyện, trong khi các quy định cấp bang khiến hệ thống chính sách càng phân tán. Vì vậy, báo cáo đề xuất một khung quản lý nhất quán ở cấp quốc gia.

Trọng tâm của tranh luận không chỉ nằm ở việc có dừng phát triển AI hay không, mà còn ở việc ai sẽ xây dựng và thực thi tiêu chuẩn an toàn. Kiểm chứng tự nguyện có thể duy trì cạnh tranh và đổi mới, nhưng vẫn để ngỏ khả năng doanh nghiệp không công khai kết quả đánh giá bất lợi và khoảng trống chế tài đối với hành vi vi phạm.

Ngược lại, việc dừng phát triển trên diện rộng hoặc áp dụng quy trình phê duyệt trước có thể tạo ra một cấu trúc quản lý tập trung vào các doanh nghiệp dẫn đầu. Cách xác định tiêu chí hạn chế công khai, thẩm quyền kiểm chứng độc lập và phạm vi chế tài pháp lý sẽ tiếp tục là những vấn đề được quan tâm.