BRICS ra tuyên bố chung kêu gọi 'kiềm chế tối đa' trong xung đột Mỹ-Iran

Nhóm BRICS đã thông qua tuyên bố chung kêu gọi 'kiềm chế tối đa' trước tình hình căng thẳng tại Trung Đông leo thang do xung đột giữa Mỹ và Iran. Đồng thuận này đạt được với sự tham gia của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) - đồng minh của cả Iran lẫn Mỹ.

Tuyên bố chung được thông qua với sự nhất trí tuyệt đối trong ngày đầu tiên của hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi, Ấn Độ, vào ngày 12. BRICS bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình trạng căng thẳng tiếp tục leo thang tại khu vực Trung Đông và Tây Á, đồng thời kêu gọi các bên tránh những hành động có thể khiến tình hình xấu thêm.

Theo Reuters, tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục tấn công lẫn nhau sau khi ngừng giao tranh hồi tháng 8. BRICS cũng tái khẳng định lập trường rằng các tranh chấp quốc tế cần được giải quyết thông qua đối thoại, tham vấn và ngoại giao.

Tuy nhiên, tuyên bố chung không nêu đích danh Mỹ hay Israel để lên án các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Điều này được cho là phản ánh thực tế Iran và UAE đứng ở hai phía đối lập trong xung đột, trong khi Ấn Độ - nước chủ nhà hội nghị - vẫn duy trì hợp tác an ninh với Mỹ và Israel.

Tuyên bố cũng bày tỏ quan ngại về các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự và các cơ sở hạt nhân hòa bình đang chịu sự giám sát theo các biện pháp bảo đảm an toàn của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cho rằng những cuộc tấn công như vậy vi phạm luật pháp quốc tế và các nghị quyết liên quan của IAEA.

Về vấn đề Gaza, BRICS kêu gọi duy trì lệnh ngừng bắn và đảm bảo viện trợ nhân đạo được chuyển đến không bị cản trở. Nhóm phản đối việc cưỡng bức di dời người Palestine cũng như thay đổi cấu trúc lãnh thổ và dân số tại Gaza, đồng thời ủng hộ ý tưởng thành lập nhà nước Palestine dựa trên đường biên giới năm 1967 với thủ đô là Đông Jerusalem.

Về vấn đề Lebanon, tuyên bố yêu cầu Israel rút quân khỏi lãnh thổ Lebanon, tuân thủ lệnh ngừng bắn và Nghị quyết 1701 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. BRICS cũng nhấn mạnh việc tôn trọng chủ quyền của Syria cùng một tiến trình chính trị toàn diện do chính Syria dẫn dắt.

Về kinh tế, tuyên bố chỉ ra rằng các biện pháp thuế quan và phi thuế quan đơn phương đang làm méo mó thương mại và chuỗi cung ứng, gây tổn hại đến sự phát triển kinh tế toàn cầu. BRICS cũng kêu gọi xóa bỏ các lệnh trừng phạt và biện pháp kinh tế cưỡng ép không được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua.

Tuyên bố không nêu đích danh quốc gia cụ thể nào, nhưng đây có thể được xem là thông điệp ngầm nhắm đến các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga và Iran. Tuy nhiên, bản thân tuyên bố không chỉ rõ đối tượng bị trừng phạt.

BRICS cũng đưa ra định hướng tăng cường khả năng liên thông giữa các hệ thống thanh toán xuyên biên giới của các nước thành viên, đồng thời mở rộng việc sử dụng đồng nội tệ của các nước thành viên thay cho USD trong thanh toán thương mại và đầu tư. Điều này phù hợp với phân tích trước đây của TokenPost cho rằng thảo luận phi USD hóa của BRICS tập trung vào xây dựng mạng lưới thanh toán xuyên biên giới hơn là một đồng tiền chung.

Khả năng liên thông giữa các hệ thống thanh toán xuyên biên giới là ý tưởng kết nối hạ tầng thanh toán sẵn có của từng nước nhằm tăng cường giao dịch bằng đồng nội tệ của các nước thành viên. Trước đó, Ấn Độ từng đề xuất ưu tiên kết nối thanh toán thông qua đồng nội tệ từng nước và tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) thay vì một đồng tiền chung của BRICS.

Tuyên bố chung không đề cập đến việc đưa tiền mã hóa hay Bitcoin(BTC) trở thành phương tiện thanh toán chính thức.

Về chính sách năng lượng, BRICS nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn cung năng lượng đáng tin cậy và một thị trường ổn định. Nhóm cho rằng nhiên liệu hóa thạch sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, đồng thời vẫn ủng hộ quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo một cách có trật tự và công bằng, phù hợp với hoàn cảnh của từng quốc gia.

Theo AP, ý nghĩa của thỏa thuận lần này nằm ở chỗ nó đạt được giữa các quốc gia có lợi ích khác biệt trong các vấn đề khu vực như Iran, Ả Rập Saudi và UAE. BRICS dự kiến sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh tiếp theo tại Trung Quốc.