Diesel Mỹ vọt lên 6,20 USD/gallon, Trump yêu cầu Ukraine ngừng tấn công nhà máy lọc dầu Nga

Giá diesel trung bình toàn nước Mỹ đã tăng lên mức 6,20 USD/gallon, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Nguồn cung dầu tinh chế của Nga sụt giảm do các cuộc tấn công của Ukraine, cộng với gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông vì chiến sự Mỹ - Iran, đang đẩy áp lực lên thị trường diesel toàn cầu lên cao.

Phát biểu với báo giới tại một sân golf ở Ireland ngày 13 (giờ địa phương), Tổng thống Trump nói: "Ông Zelensky cần ngừng phá hủy nhiên liệu diesel của Nga", đồng thời nói thêm "hãy tấn công các mục tiêu khác, nhưng đừng động đến nhiên liệu diesel". Ông cho rằng các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở lọc dầu Nga đang làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt diesel trên toàn cầu.

Sau đó, Tổng thống Trump tiếp tục yêu cầu Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu cũng như hạ tầng sản xuất, phân phối diesel của Nga. Theo hãng tin AP, ông Trump cho rằng các cuộc tấn công của Ukraine đang làm giảm lượng dầu tinh chế xuất khẩu của Nga, qua đó gây sức ép lên nguồn cung diesel quốc tế.

Ngay trước phát biểu trên, quân đội Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu TANECO tại thành phố Nizhnekamsk, Cộng hòa Tatarstan (Nga). Truyền thông địa phương cho biết vụ tấn công khiến 2 người thiệt mạng.

Ukraine cho rằng ngành dầu mỏ Nga vừa tài trợ cho chiến tranh, vừa cung cấp nhiên liệu phục vụ hoạt động quân sự. Logic của Kiev là nếu tấn công các nhà máy lọc dầu Nga để giảm công suất chế biến, họ có thể gây sức ép lên tài chính và hệ thống hậu cần quân sự của Moscow.

Theo phía Ukraine, quân đội nước này đã thực hiện hơn 194 cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu Nga kể từ đầu năm 2026, khiến 42,7% công suất lọc dầu của Nga bị ảnh hưởng. Đây là số liệu do phía Ukraine công bố, chưa được Nga xác minh độc lập.

Các cuộc tấn công của Ukraine cũng ảnh hưởng đến nguồn cung nhiên liệu trong nước Nga. Để ưu tiên nguồn cung nội địa, Nga đã gia hạn lệnh hạn chế xuất khẩu diesel, trong khi một số khu vực của nước này ghi nhận tình trạng thiếu nhiên liệu và xếp hàng dài tại các trạm xăng.

Lượng diesel xuất khẩu của Nga đã giảm từ mức trung bình 860.000 thùng/ngày trong năm 2025 xuống còn 591.000 thùng/ngày vào tháng 8/2026. Đây là kết quả của việc chính phủ Nga hạn chế xuất khẩu để ưu tiên nguồn cung trong nước.

Tuy nhiên, đà tăng giá diesel toàn cầu khó có thể chỉ được giải thích bằng các cuộc tấn công của Ukraine. Trong báo cáo thị trường dầu mỏ tháng 9 công bố ngày 11, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết lượng xuất khẩu ròng diesel và gasoil của các nước vùng Vịnh trong tháng 8 đã giảm xuống chỉ còn "hơn 1/4" so với mức của tháng 2, thời điểm trước khi nổ ra chiến sự Mỹ - Iran.

IEA cho biết tổng lượng xuất khẩu ròng diesel và gasoil của các nước vùng Vịnh và Nga đã giảm 1,6 triệu thùng/ngày so với tháng 2. Vào thời điểm đó, hai khu vực này chiếm khoảng 45% tổng lượng giao dịch đường biển toàn cầu.

IEA phân tích rằng sự sụt giảm xuất khẩu dầu tinh chế từ vùng Vịnh trùng với thời điểm hệ thống lọc dầu của Nga gặp trục trặc và lượng xuất khẩu dầu tinh chế của Nga giảm mạnh sau các cuộc tấn công của Ukraine. Tình trạng gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông liên quan đến eo biển Hormuz cũng được xem là một trong những nguyên nhân khiến khoảng trống nguồn cung toàn cầu ngày càng lớn.

Giá diesel trung bình toàn nước Mỹ đã tăng lên 6,20 USD/gallon vào ngày 13, nâng mức tăng lũy kế kể từ sau cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran hồi tháng 2 lên tới 65%. Hãng tin AP ghi nhận giá trung bình tại Mỹ ở mức 6,06 USD/gallon vào ngày 11, cao hơn hơn 60% so với trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran.

Diesel là sản phẩm dầu mỏ được tinh chế từ dầu thô, sử dụng phổ biến trong vận tải, logistics và thiết bị nông nghiệp. Vì vậy, không chỉ gián đoạn sản xuất, xuất khẩu dầu thô mà cả việc ngừng vận hành nhà máy lọc dầu hay hạn chế xuất khẩu cũng tác động trực tiếp đến giá cả và nguồn cung.

Bài viết Áp lực nguồn cung dầu tinh chế toàn cầu do các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga trước đó đã đề cập đến diễn biến giá diesel Mỹ tăng cùng lúc với sự cố tại các nhà máy lọc dầu Nga. Trên thị trường dầu tinh chế, ngoài sản lượng dầu thô, giới quan sát cũng cần theo dõi công suất xử lý của nhà máy lọc dầu, tồn kho sản phẩm và các biện pháp hạn chế xuất khẩu.

Thị trường diesel quốc tế hiện đang đối mặt tình trạng gián đoạn nguồn cung đồng thời từ cả Nga và Trung Đông. Yêu cầu ngừng tấn công của Tổng thống Trump sẽ tác động ra sao đến các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga cũng như nguồn cung diesel quốc tế vẫn cần được theo dõi qua diễn biến tiếp theo.