63.190 USD/năm: Mỹ vẫn khan hiếm thợ điện lành nghề

Thợ điện tại Mỹ nhận mức lương trung vị 63.190 USD trong năm 2025, nhưng ngành xây dựng nước này vẫn chật vật tìm người cho các vị trí tay nghề cao như thợ điện và thợ ống nước. Số lao động nghỉ hưu tăng nhanh trong khi thế hệ trẻ ngần ngại bước vào nghề, còn tâm lý ưu tiên vào đại học khiến khoảng trống nhân lực ngày càng lớn.

Tạp chí Fortune (Mỹ) đưa tin ngày 14 rằng tình trạng thiếu lao động tay nghề cao tại Mỹ không chỉ đến từ khoảng cách kỹ năng mà còn từ “khoảng cách vị thế” của nghề nghiệp và tình trạng thiếu thông tin. Theo Fortune, vấn đề không phải là thiếu việc làm, mà là sự lệch pha giữa những công việc đang cần người và lựa chọn nghề nghiệp của người tìm việc.

Theo dữ liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), lương trung vị của thợ điện năm 2025 đạt 63.190 USD. Số việc làm ngành này dự kiến tăng 9% trong giai đoạn 2025-2035, với trung bình 72.700 vị trí tuyển dụng mỗi năm trong cùng giai đoạn. Phần lớn nhu cầu tuyển dụng đến từ việc thay thế lao động nghỉ hưu hoặc chuyển ngành.

Nhóm thợ ống nước, thợ lắp đặt hệ thống ống dẫn và thợ hơi nước ghi nhận lương trung vị 63.800 USD trong năm 2025. Việc làm trong nhóm này dự kiến tăng 7% giai đoạn 2025-2035, với khoảng 42.000 vị trí tuyển dụng mỗi năm, phần lớn cũng là nhu cầu thay thế do nghỉ hưu hoặc chuyển ngành. Người lao động có thể vào nghề thợ điện và các vị trí liên quan đến ống dẫn ngay sau khi tốt nghiệp trung học, thông qua chương trình học nghề.

Nhu cầu lao động tay nghề cao đang tăng thêm nhờ sự mở rộng của AI và trung tâm dữ liệu. BLS cho biết việc ứng dụng AI ngày càng rộng và nhu cầu trung tâm dữ liệu tăng sẽ kéo nhu cầu điện năng đi lên, từ đó thúc đẩy việc mở rộng lưới điện và xây dựng hạ tầng mới, tạo thêm việc làm cho thợ điện.

Indeed cho biết tính đến đầu năm 2026, số lượng “tên gọi công việc liên quan đến AI” tại Mỹ đã tăng từ 264 vào đầu năm 2022 lên 822. Trong đó 63% thuộc các lĩnh vực không phải nghề kỹ thuật truyền thống. Một số vị trí mới xuất hiện đòi hỏi cả năng lực hiện trường lẫn kỹ năng công nghệ, như “tài xế thử nghiệm xe tải tự lái AI” hay “nhân viên vận hành an toàn AI”.

Indeed cũng cho biết số tin tuyển dụng liên quan đến trung tâm dữ liệu đã tăng hơn gấp đôi trong hai năm qua. Khoảng 1/4 số tin tuyển dụng cho trung tâm dữ liệu tìm nhân sự lắp đặt và bảo trì, trong đó các vị trí được tìm kiếm nhiều nhất gồm kỹ thuật viên, kỹ sư và thợ điện.

Trả lời phỏng vấn Fortune, đại diện Indeed cho biết tại Mỹ, phụ huynh hiếm khi khuyên con cái theo nghề thợ ống nước hay thợ điện. Theo họ, quan niệm bằng đại học tượng trưng cho địa vị và thành công cao hơn đang cản trở người trẻ bước vào nghề kỹ thuật, trong khi mức lương thực tế và lộ trình sự nghiệp của các nghề này chưa được biết đến rộng rãi.

Hisayuki “Deko” Idekoba, CEO của Indeed, nhận định các nghề tay nghề cao tại Mỹ đang bị đánh giá thấp hơn so với Nhật Bản và Đức. Maggie Hulce, Giám đốc doanh thu (CRO) của Indeed, cho rằng khi nắm được thông tin về nhu cầu tuyển dụng và mức lương, người tìm việc có thể đưa ra lựa chọn nghề nghiệp hợp lý hơn.

Hiệp hội các nhà xây dựng nhà ở quốc gia Mỹ (NAHB) cho biết tỷ lệ thanh niên 18-25 tuổi quan tâm đến các nghề kỹ thuật xây dựng đã tăng từ 3% năm 2016 lên 6% năm 2026. Mức lương cao và cơ hội học kỹ năng thực tế là hai yếu tố được giới trẻ đánh giá cao nhất.

Tuy nhiên, NAHB ước tính ngành xây dựng Mỹ sẽ cần thêm 2,2 triệu lao động tay nghề mới trong ba năm tới, phục vụ việc mở rộng ngành và bù đắp số lao động nghỉ hưu hoặc rời ngành. Đây là con số ước tính từ một hiệp hội ngành nghề, cần phân biệt với dự báo nhu cầu lao động chính thức của chính phủ Mỹ.

McKinsey phân tích rằng trong giai đoạn 2022-2032, nhu cầu tuyển dụng mới hàng năm cho các nghề tay nghề cao chủ lực tại Mỹ có thể lớn hơn mức tăng việc làm ròng tới hơn 20 lần. Điều này có nghĩa là ở các nghề như thợ hàn, công nhân xây dựng hay thợ điện, phần lớn nhu cầu tuyển dụng đến từ việc thay thế lao động nghỉ hưu hoặc chuyển việc, hơn là từ việc tạo ra việc làm mới.

Không thể xem toàn bộ nhóm nghề tay nghề cao là nhóm thu nhập cao một cách chung chung. Mức thu nhập thực tế và độ khó gia nhập nghề còn phụ thuộc vào việc là thợ học việc hay thợ lành nghề, mức lương theo khu vực, chứng chỉ hành nghề, việc có tham gia công đoàn hay không, cũng như điều kiện làm thêm giờ và di chuyển. Nhu cầu từ trung tâm dữ liệu và AI tăng không đồng nghĩa mọi thợ điện, thợ ống nước đều chuyển sang các ngành này.

Khả năng hạ tầng AI mở rộng làm tăng nhu cầu nhân lực tại hiện trường từng được TokenPost đề cập trong bài viết trước đó về nhu cầu lao động tay nghề cao gắn với hạ tầng AI. Khi đó, bài viết cũng chỉ rõ một mức lương cụ thể không áp dụng cho tất cả các vị trí liên quan.

Tình trạng thiếu lao động tay nghề cao tại Mỹ, nhìn chung, không phải do thiếu việc làm mà do thiếu thông tin về lộ trình nghề nghiệp và đào tạo. Xây dựng đường dẫn nhân lực thông qua các chương trình học nghề có lương, cùng với sự phối hợp giữa trường học, cao đẳng cộng đồng và chương trình dành cho cựu quân nhân, vẫn là bài toán cần giải quyết trong thời gian tới.