An toàn AI được đề xuất vào nghị sự thượng đỉnh Trump-Tập

Giới lập pháp Mỹ vừa nêu ý tưởng đưa vấn đề *an toàn AI* vào chương trình nghị sự của cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Xi Jinping), dù cơ chế kiểm chứng mà hai bên có thể chấp nhận vẫn chưa được xác định.

Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Chris Coons (Chris Coons) trả lời phỏng vấn Bloomberg ngày 13 (giờ địa phương) rằng hợp tác an toàn AI nên là một nội dung trong cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập. Theo ông, rủi ro từ AI cần được hai nước cùng quản lý thay vì để mỗi bên tự xử lý.

Ông Coons cho rằng việc yêu cầu Mỹ và Trung Quốc đơn phương dừng cuộc đua AI là thiếu thực tế. Thay vào đó, hai nước nên xây dựng một bộ *tiêu chuẩn an toàn* mà cả hai cùng chấp nhận được.

Ông so sánh tình huống hiện nay với giai đoạn Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ và Liên Xô từng đàm phán để kiểm soát rủi ro vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận điểm khác biệt: đối tượng có thể kiểm chứng và quy trình phát triển của AI không giống với vũ khí hạt nhân, nên khó áp dụng cùng một khuôn mẫu thỏa thuận.

Đề xuất này chưa dẫn đến quyết định chính sách hay thỏa thuận chính thức nào giữa Mỹ và Trung Quốc. Tài liệu kết quả thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập do Nhà Trắng công bố ngày 17 tháng 5 chỉ đề cập ổn định chiến lược trong quan hệ song phương cùng các thỏa thuận về thương mại, công nghiệp, chứ không có nội dung về thỏa thuận an toàn AI.

Tổng thống Trump từng cho biết tại cuộc gặp thượng đỉnh hồi tháng 5, ông đã trao đổi với Chủ tịch Tập về các biện pháp bảo đảm an toàn AI và vấn đề chip H200 của Nvidia(NVDA). Các bản tin thuật lại phát biểu của ông vào thời điểm đó cũng không cho thấy có văn bản chính thức hay quy trình kiểm chứng nào được hai bên thống nhất.

Thượng đỉnh Mỹ-Trung và vấn đề chuỗi cung ứng từng được đề cập trước đó, cho thấy hợp tác AI và chuỗi cung ứng bán dẫn thường được bàn cùng nhau. Vấn đề an toàn AI khó tách rời khỏi các quy định kiểm soát xuất khẩu chip cao cấp.

Ông Coons cùng Thượng nghị sĩ Pete Ricketts (Pete Ricketts) đã đệ trình *Đạo luật Chip An toàn* (Safe Chips Act) vào tháng 12 năm 2025. Văn phòng ông Coons cho biết dự luật nhằm luật hóa việc hạn chế xuất khẩu chip AI cao cấp sang Trung Quốc và một số quốc gia khác.

Dự luật đề xuất duy trì hạn chế xuất khẩu chip cao cấp trong ít nhất 30 tháng. Sau thời hạn đó, mọi thay đổi về tiêu chuẩn kỹ thuật phải qua thẩm định của ủy ban liên quan và báo cáo lên Quốc hội.

Văn phòng ông Coons khẳng định mục tiêu của dự luật là bảo vệ lợi thế điện toán của Mỹ.

Các thỏa thuận về vũ khí hạt nhân trước đây có thể dựa vào biện pháp kiểm chứng vật lý như thanh sát, giám sát vệ tinh hay đếm số đầu đạn. Trong khi đó, quá trình phát triển mô hình AI và vận hành trung tâm dữ liệu khó giám sát theo cách tương tự.

Hai nước hiện chưa xác định rõ sẽ dựa vào tiêu chí nào để xác nhận tốc độ phát triển AI, mức độ an toàn của mô hình, cũng như phạm vi sử dụng cho mục đích quân sự. Mức độ công khai quá trình huấn luyện mô hình và hoạt động trung tâm dữ liệu có thể trở thành điểm mấu chốt trong các cuộc thảo luận tiếp theo.

Ngay trong nội bộ Mỹ cũng tồn tại hai luồng quan điểm: một bên muốn siết chặt hơn nữa việc hạn chế xuất khẩu chip cao cấp, bên còn lại cho rằng nên duy trì đối thoại an toàn ở mức tối thiểu với Trung Quốc. Cả hai cách tiếp cận đều hướng tới mục tiêu quản lý cuộc đua công nghệ AI, nhưng khác nhau về phạm vi kiểm soát xuất khẩu và mức độ hợp tác.

Để tiến tới hợp tác thực chất, hai nước sẽ cần thêm các thỏa thuận riêng về kiểm chứng công nghệ, kiểm soát xuất khẩu và phạm vi sử dụng quân sự, bên cạnh tiêu chuẩn an toàn. Đến nay, những gì được xác nhận chỉ dừng ở mức đề xuất hợp tác an toàn AI và dự luật liên quan đang trong giai đoạn xem xét; chưa có thỏa thuận an toàn chính thức nào giữa hai chính phủ được xác nhận.