Sau 15 phút cảnh báo cá voi, ví Bitcoin(BTC) đồng loạt hành động, Ethereum(ETH) phản ứng hạn chế

Trong vòng 15 phút sau khi xuất hiện cảnh báo giao dịch cá voi, những người tham gia ví Bitcoin(BTC) thường di chuyển theo cùng hướng với giao dịch đó, nhưng phản ứng tương tự ở Ethereum(ETH) lại khá hạn chế.

Nhóm nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang Philadelphia (Federal Reserve Bank of Philadelphia) công bố vào tháng 9/2026 một bài nghiên cứu (working paper) đối chiếu dữ liệu giao dịch on-chain của Bitcoin, Ethereum và Wrapped Bitcoin(WBTC) với các thông báo công khai từ dịch vụ “Whale Alert”. Tóm tắt nghiên cứu của Fed Philadelphia cho biết cảnh báo cá voi làm thay đổi đáng kể cơ cấu người tham gia và biến động ngắn hạn của Bitcoin, trong khi tác động lên Ethereum tương đối hạn chế.

Dữ liệu giao dịch được nghiên cứu tính đến tháng 12/2025, còn bài nghiên cứu được hoàn thành vào ngày 28 tháng 8. Toàn văn bài nghiên cứu so sánh tỷ lệ ví tham gia trong 15 phút trước cảnh báo cá voi với giai đoạn sau đó.

Nhóm nghiên cứu xếp một địa chỉ ví vào nhóm “cá voi” nếu từng thực hiện ít nhất một giao dịch vượt 50 triệu USD (khoảng 1.250 tỷ đồng). Các ví lớn đã được xác định là sàn giao dịch hoặc hợp đồng thông minh (smart contract) bị loại khỏi phân tích.

Những trường hợp có giao dịch cá voi khác xảy ra trong khoảng 120 phút trước hoặc sau cũng bị loại bỏ. Kết quả, mẫu phân tích còn lại gồm 6.645 giao dịch của Bitcoin và 5.075 giao dịch của Ethereum.

Với Bitcoin, trong 15 phút sau cảnh báo mua của cá voi, tỷ lệ tham gia mua của các ví “không phải cá voi” quy mô nhỏ, trung bình và lớn tăng thêm lần lượt 14,81 điểm phần trăm, 23,72 điểm phần trăm và 3,50 điểm phần trăm.

Sau cảnh báo bán của cá voi, tỷ lệ tham gia bán của các nhóm ví nhỏ, trung bình và lớn tăng thêm lần lượt 12,95 điểm phần trăm, 29,52 điểm phần trăm và 2,95 điểm phần trăm. Nhóm ví quy mô trung bình cho thấy mức độ đồng thuận theo hướng giao dịch của cá voi lớn nhất.

Nhóm nghiên cứu diễn giải hiện tượng này là mô hình “người dẫn đầu - người theo sau” (leader-follower), tức các ví không phải cá voi không chỉ quan sát giao dịch của cá voi mà còn thực sự tham gia giao dịch cùng hướng trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, hiệu ứng đồng thuận này không kéo dài. Phản ứng của các ví Bitcoin mạnh nhất ngay sau cảnh báo, sau đó suy yếu dần và trở lại mức bình thường trong vòng một giờ.

Biến động thực tế (realized volatility) của Bitcoin cũng tăng trong ngắn hạn sau cảnh báo cá voi. Nhóm nghiên cứu giải thích đây là hiện tượng tạm thời, biến mất trong vòng một ngày, và cho biết cảnh báo liên quan đến WBTC có tác động lớn nhất đến biến động của Bitcoin.

Ở Ethereum, sự thay đổi về cơ cấu ví và hướng giao dịch sau cảnh báo cá voi nói chung khá hạn chế. Phản ứng ngay lập tức chỉ tập trung ở nhóm ví không phải cá voi có quy mô lớn nhất trong tình huống bán ra, với hệ số tương quan là 0,76.

Với WBTC, phần lớn phản ứng không đạt mức có ý nghĩa thống kê. Nhóm nghiên cứu bình luận rằng điều này có thể do hoạt động on-chain của Ethereum bao gồm cả giao dịch của tổ chức, sàn giao dịch, hợp đồng thông minh và hoạt động Layer 2 đan xen với nhau.

Biến động thực tế của Ethereum lại đi theo chiều ngược với Bitcoin. Sau cảnh báo cá voi, biến động của Ethereum trong khung 15 phút giảm khoảng -0,21 đến -0,23, còn trong khung 24 giờ giảm khoảng -0,61 đến -0,67.

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh kết quả này không có nghĩa là cảnh báo trực tiếp làm giảm biến động. Khả năng cao là các giao dịch chuyển Ethereum quy mô lớn có xu hướng diễn ra vào những giai đoạn biến động đang đi xuống, nên hai yếu tố chỉ trùng thời điểm với nhau.

Sự khác biệt giữa Bitcoin và Ethereum này vẫn được duy trì trước và sau ngày 15/9/2022, thời điểm Ethereum chuyển từ cơ chế đồng thuận proof-of-work sang proof-of-stake. Nhóm nghiên cứu cho rằng bản chất của tài sản và cấu trúc sử dụng mạng lưới có thể ảnh hưởng đến phản ứng của các ví không phải cá voi nhiều hơn so với cơ chế đồng thuận.

Đây là một nghiên cứu sự kiện (event study) phân tích mối liên hệ về thời gian giữa cảnh báo cá voi và hoạt động giao dịch, chứ chưa chứng minh được quan hệ nhân quả rằng cảnh báo trực tiếp gây ra toàn bộ các giao dịch.

Chỉ dựa vào địa chỉ ví thì không thể xác định chính xác chủ sở hữu thực tế, và vẫn có khả năng một chủ thể sử dụng nhiều địa chỉ khác nhau. Fed Philadelphia nêu rõ đây là nghiên cứu sơ bộ nhằm phục vụ thảo luận, không đại diện cho quan điểm chính thức của Fed Philadelphia hay Hệ thống Dự trữ Liên bang Mỹ.