Thuế 20% tín thác hải ngoại Trung Quốc, khả năng mở rộng bất động sản

Trung Quốc vừa cụ thể hóa tiêu chuẩn đánh thuế và kê khai đối với tài sản, thu nhập nằm trong tín thác hải ngoại (offshore trust). Khoản lợi nhuận phát sinh khi chuyển cổ phiếu, phần vốn góp doanh nghiệp hoặc bất động sản vào tín thác hải ngoại sẽ chịu thuế suất 20%.

Bộ Tài chính Trung Quốc và Tổng cục Thuế Nhà nước Trung Quốc (State Taxation Administration) công bố quy định thuế thu nhập cá nhân liên quan đến tín thác hải ngoại vào ngày 24 tháng 7. Theo quy định, thu nhập phát sinh khi cư dân Trung Quốc chuyển tài sản vào tín thác hải ngoại được xếp vào diện thu nhập từ chuyển nhượng tài sản; lợi nhuận vận hành tín thác trong quá trình duy trì và lợi nhuận thanh lý khi tín thác chấm dứt cũng bị đánh thuế tùy theo tính chất từng khoản thu nhập.

Biện pháp lần này không phải là sắc thuế mới mà mang tính chất làm rõ cách áp dụng Luật thuế thu nhập cá nhân hiện hành đối với tín thác hải ngoại. Việc cụ thể hóa đối tượng chịu thuế và cách phân loại thu nhập cho thấy hoạt động quản lý tài sản thông qua tín thác nước ngoài cũng phát sinh nghĩa vụ kê khai.

Thời hạn kê khai cũng được quy định rõ. Cư dân Trung Quốc đưa tài sản vào tín thác hải ngoại phải kê khai thu nhập liên quan từ ngày 1 tháng 3 đến ngày 30 tháng 6 năm sau. Thu nhập phát sinh trong thời gian tín thác còn duy trì phải kê khai hằng năm; khi tín thác chấm dứt, phải kê khai chậm nhất vào ngày 15 của tháng kế tiếp sau khi hoàn tất thanh lý.

Cơ quan thuế yêu cầu người kê khai nộp hợp đồng tín thác, chi tiết tài sản, cơ cấu tổ chức và tài liệu tài chính. Điều này có nghĩa là ngoài mức thuế suất, gánh nặng chuẩn bị hồ sơ chứng minh quá trình đưa tài sản vào, vận hành và thanh lý tín thác cũng có thể tăng lên.

Đối với các tín thác hải ngoại đã thành lập trước đó, một quy trình riêng sẽ được áp dụng. Với những tín thác được thành lập trước ngày 24 tháng 7 mà còn khoản thuế chưa nộp, người liên quan phải kê khai phần chưa nộp ở giai đoạn thành lập tín thác cùng phần lợi nhuận được phân chia trước năm 2025. Nếu gặp khó khăn về khả năng nộp thuế, người nộp thuế có thể được chia trả trong tối đa 5 năm nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định.

Từ ngày 1 tháng 9, Trung Quốc cũng áp thuế thu nhập cá nhân 20% đối với cổ tức và tiền thưởng mà các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Trung Quốc chi trả cho cá nhân người nước ngoài. Đây là động thái bãi bỏ quy định miễn thuế tạm thời được duy trì từ năm 1994, có đối tượng áp dụng khác với thuế tín thác hải ngoại vốn nhắm vào tài sản ở nước ngoài của cư dân Trung Quốc.

Hai biện pháp tuy khác đối tượng nhưng có điểm chung là thu hẹp các trường hợp miễn trừ thuế trước đây và chuẩn hóa lại tiêu chuẩn đánh thuế. Thuế tín thác hải ngoại nhắm đến tài sản và thu nhập từ tín thác ở nước ngoài của cư dân Trung Quốc, còn thuế cổ tức cho người nước ngoài nhắm đến khoản chi trả từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Trung Quốc.

Cũng có ý kiến cho rằng phạm vi đánh thuế có thể mở rộng sang bất động sản ở nước ngoài và tài sản thừa kế, quà tặng. Hãng tin CNBC dẫn phân tích của Barclays (BCS) và Bank of America (BAC) cho biết mối quan tâm của cơ quan chức năng Trung Quốc có khả năng mở rộng sang thu nhập đầu tư và thu nhập từ lao động ở nước ngoài, lợi nhuận từ bất động sản hải ngoại, cũng như tài sản liên quan đến thừa kế và quà tặng.

Tuy nhiên, phương hướng đánh thuế bổ sung hay lộ trình thực thi cụ thể đối với bất động sản hải ngoại và tài sản thừa kế, quà tặng chưa được xác nhận trong bất kỳ văn bản chính thức nào. Vì vậy, nội dung này cần được xem là nhận định của các nhà phân tích bên ngoài, chứ chưa phải là chính sách đã được xác định.

Áp lực tài chính của chính quyền địa phương và đà giảm tốc của thị trường bất động sản được xem là bối cảnh phía sau việc siết chặt thuế. CNBC dẫn ước tính của Barclays cho biết tỷ trọng nguồn thu ngân sách nhà nước Trung Quốc trên GDP đã giảm từ 26% năm 2021 xuống còn khoảng 20% năm 2025. Đây là số liệu ước tính của Barclays, không phải thống kê chính thức từ phía Trung Quốc.

Đà giảm tốc của thị trường bất động sản Trung Quốc cũng gắn liền với tình hình tài chính của chính quyền địa phương. Nguồn thu từ đất đai của Trung Quốc trong 7 tháng đầu năm sụt giảm cùng đà suy yếu của đầu tư bất động sản từng được nhắc đến như bối cảnh cho thấy áp lực tài chính tiếp diễn đối với chính quyền địa phương và giới phát triển bất động sản.

Quy trình xác minh của các tổ chức tài chính trong quản lý tài sản ở nước ngoài cũng đang được siết chặt. Các tổ chức tài chính và công ty chứng khoán tại Hồng Kông được cho là đã tăng cường xác minh giao dịch cổ phiếu nước ngoài và nguồn gốc dòng tiền của khách hàng đến từ Trung Quốc đại lục kể từ tháng 5. Phương thức quản lý tài sản kết hợp tài khoản ngân hàng tại Hồng Kông với tín thác hải ngoại vì vậy cũng có thể phải đối mặt với nhiều yêu cầu kê khai và xác minh khách hàng hơn.

Chưa thể khẳng định đây là bước chuyển chính thức sang hệ thống đánh thuế thu nhập toàn cầu theo kiểu Mỹ. Nội dung đã được xác nhận hiện nay chỉ giới hạn ở tiêu chuẩn đánh thuế và kê khai đối với tín thác hải ngoại cùng một phần thu nhập cổ tức; luật hay lộ trình thực thi mở rộng sang bất động sản hải ngoại, tài sản thừa kế và quà tặng vẫn chưa được xác nhận.

Việc phạm vi đánh thuế tài sản hải ngoại của Trung Quốc có tiếp tục mở rộng hay không sẽ được xác định qua các văn bản pháp luật và thông báo của cơ quan thuế trong thời gian tới. Cư dân Trung Quốc đang nắm giữ tài sản ở nước ngoài cần rà soát lại thu nhập và hồ sơ kê khai qua từng giai đoạn đưa tài sản vào, vận hành và kết thúc tín thác hải ngoại.