Dầu Congo đội giá tới 20 USD/thùng, Trung Quốc chạy đua tìm nguồn thay thế

Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đang đẩy mạnh mua dầu thô từ châu Phi, Canada và Mỹ Latinh để bù đắp nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn, khiến mức phụ phí của một số loại dầu tăng lên tới 20 USD/thùng. Đây là hệ quả của cuộc đua tìm nguồn thay thế ngày càng gay gắt khi dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz bị hạn chế.

Theo Bloomberg đưa tin, dầu thô Djeno của Congo được chào bán cho người mua Trung Quốc trong tuần này với giá cao hơn tới 20 USD/thùng so với dầu Brent tiêu chuẩn ICE, mức phụ phí đã tăng từ khoảng 15 USD của hai tuần trước.

Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc cũng đang gom các lô hàng dầu thô từ Canada, Brazil và Argentina. Nhu cầu tăng từ Trung Quốc còn đẩy giá dầu ESPO của Nga đi lên, đồng thời khiến người mua châu Á đẩy giá dầu thô Dubai kỳ hạn lên khoảng 100 USD/thùng.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh căng thẳng quanh eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn. Nguồn cung dầu từ vùng Vịnh Ba Tư bị thu hẹp, trong khi xuất khẩu dầu Iran gần như tê liệt vì lệnh phong tỏa của Mỹ, buộc các nhà máy lọc dầu Trung Quốc phải tìm nguồn thay thế ở những khu vực xa hơn trước.

Khi chuỗi cung ứng thay thế kéo dài hơn, mức phụ phí của một số loại dầu cụ thể cũng nới rộng. Phụ phí là khoản chênh lệch cộng thêm vào giá dầu chuẩn, phản ánh tình hình cung cầu riêng của từng loại dầu.

Lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc vẫn chưa trở lại mức trước khi xảy ra xung đột. Hiện con số này đang tiến gần 10 triệu thùng/ngày nhưng vẫn thấp hơn giai đoạn trước xung đột, cho thấy cuộc đua tìm nguồn cung thay thế có thể còn kéo dài.

Việc các nhà máy lọc dầu Trung Quốc tăng mua trở lại được thúc đẩy bởi biên lợi nhuận lọc dầu cải thiện, hoạt động xuất khẩu nhiên liệu nối lại và nhu cầu bổ sung tồn kho thương mại. Bà Liao Na (Liao Na), nhà sáng lập công ty tư vấn GL Consulting, bình luận rằng "việc Trung Quốc mua dầu thô gần đây là kết quả của việc các nhà máy lọc dầu tận dụng biên lợi nhuận đã cải thiện", đồng thời cho biết hoạt động bổ sung tồn kho tích cực của khối thương mại cũng góp phần, nhưng điều đó không đồng nghĩa nhu cầu nền tảng hỗ trợ đà phục hồi đã thực sự mạnh lên.

Nói cách khác, lượng dầu thô mua vào tăng chưa hẳn phản ánh tiêu thụ cuối cùng gia tăng. Nhiều khả năng các nhà máy lọc dầu đang tranh thủ giai đoạn lợi nhuận tốt để bổ sung tồn kho, khiến lượng nhập khẩu tăng lên.

Gánh nặng đè lên các nhà máy lọc dầu độc lập quy mô nhỏ, thường được gọi là "ấm trà" (teapot), đang lớn hơn tương đối. Khi các kênh mua dầu Iran và Venezuela vốn quen thuộc trước đây suy yếu, nhóm này buộc phải cạnh tranh trực tiếp với các tập đoàn lọc dầu quốc doanh lớn trong cuộc đua tìm nguồn thay thế.

Điều kiện thu mua dầu thô giữa doanh nghiệp quốc doanh và nhà máy lọc dầu độc lập trên thị trường Trung Quốc vốn khác nhau. Các "ấm trà" vốn phụ thuộc vào dầu Iran và Venezuela với mức chiết khấu lớn sẽ càng bất lợi trong cạnh tranh giá khi kênh cung ứng này bị thu hẹp.

Ông Daan Struyven (Daan Struyven), chuyên gia năng lượng của Goldman Sachs, bình luận rằng Trung Quốc có thể điều chỉnh khối lượng mua dầu theo diễn biến giá, nhờ đó phần nào hãm bớt đà tăng giá đột biến. Ông giải thích tồn kho dầu thô của Trung Quốc được ước tính ở mức tối thiểu 1 tỷ thùng, đủ để nước này giảm mua khi giá không còn hấp dẫn.

Quy mô tồn kho lớn có thể giúp Trung Quốc hấp thụ các cú sốc cung cầu ngắn hạn. Ngược lại, nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung tại eo biển Hormuz kéo dài, Trung Quốc sẽ phải tiếp tục tìm mua dầu ngoài khu vực Trung Đông, khiến chênh lệch giá giữa các loại dầu có thể còn nới rộng thêm.

Biến số then chốt của thị trường dầu thô lần này nằm ở việc liệu đà phục hồi mua vào của Trung Quốc có phản ánh tiêu thụ thực tế tăng lên, hay chỉ là động thái tạm thời gắn với biên lợi nhuận lọc dầu và việc bổ sung tồn kho. Khi lượng nhập khẩu dầu bằng đường biển vẫn còn thấp hơn mức trước xung đột, cuộc đua tìm nguồn cung thay thế và mức phụ phí giữa các loại dầu nhiều khả năng sẽ còn biến động.