5,820 USD/gallon: Dầu diesel Mỹ lập đỉnh, nguy cơ thiếu hụt mùa đông

Giá dầu diesel trung bình tại Mỹ đã lập đỉnh lịch sử 5,820 USD/gallon vào ngày 3/9, trong bối cảnh áp lực nguồn cung dầu diesel toàn cầu được cảnh báo có thể kéo dài đến mùa đông năm nay.

Theo Reuters đưa tin ngày 8/9 (giờ địa phương), sự cố gián đoạn tại các nhà máy lọc dầu ở Nga và Trung Đông đang trùng với thời điểm nhu cầu sưởi ấm và vận tải tăng cao vào mùa đông, khiến tồn kho và công suất lọc dầu cùng lúc sụt giảm.

Cùng ngày 3/9, chênh lệch giá crack (crack spread) của dầu diesel có lúc lên tới 108,02 USD/thùng trong phiên giao dịch. Reuters cho biết giá dầu diesel tại Mỹ đã vượt qua mức kỷ lục từng thiết lập hồi tháng 6/2022.

Reuters cho biết lệnh hạn chế xuất khẩu dầu diesel của Nga, công suất lọc dầu thiếu hụt và nhu cầu mùa đông tăng cao có thể tiếp tục siết chặt nguồn cung. Russell Hardy (Russell Hardy), Giám đốc điều hành (CEO) của Vitol, cho biết “Nga đã mất khoảng 2 triệu thùng sản phẩm mỗi ngày, còn Trung Đông mất gần 2 triệu thùng” và “chúng ta đang liên tục sử dụng hết phần đệm tồn kho”. Phát biểu này cho thấy gián đoạn nguồn cung đang phản ánh trực tiếp vào thị trường sản phẩm lọc dầu hơn là thị trường dầu thô.

Các nhà máy lọc dầu hiện vận hành với công suất cao, nhưng vẫn chưa thể bù đắp hết khoảng trống nguồn cung. Mark Senn (Mark Senn), Phó chủ tịch cấp cao phụ trách giao dịch toàn cầu của Phillips 66(PSX), cho biết phần lớn các nhà máy lọc dầu tại Mỹ đã vận hành ở công suất cao, nhưng tồn kho dầu diesel vẫn thiếu hụt trước thềm mùa đông.

Tổng tồn kho tại Mỹ tăng nhẹ, nhưng diễn biến theo từng khu vực lại trái chiều nhau. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), tính đến ngày 28/8, tồn kho distillate của Mỹ đạt 104,187 triệu thùng, tăng so với tuần trước đó. Tuy nhiên, tồn kho tại khu vực PADD 1, bao gồm bờ Đông nước Mỹ, giảm còn 19,318 triệu thùng.

Distillate là nhóm sản phẩm trung gian được sản xuất từ quá trình lọc dầu thô, bao gồm dầu diesel và dầu sưởi. Giá và nguồn cung dầu diesel không chỉ phụ thuộc vào sản lượng dầu thô, mà còn chịu ảnh hưởng bởi công suất vận hành của các nhà máy lọc dầu, hệ thống logistics vận chuyển sản phẩm và mức tồn kho theo từng khu vực.

Vấn đề cốt lõi hiện nay nằm ở tình trạng thiếu hụt sản phẩm đã qua lọc, chứ không phải dầu thô. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết trong báo cáo thị trường dầu mỏ công bố ngày 12/8 rằng đã hạ dự báo công suất lọc dầu quý 3, do gián đoạn xuất khẩu sản phẩm dầu tại Trung Đông và các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga.

Xuất khẩu dầu diesel từ Nga, Trung Đông và châu Á trong tháng 7 giảm 1,3 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước. IEA cũng ghi nhận tồn kho dầu quan sát được trên toàn cầu giảm 69 triệu thùng trong tháng 7, nâng tổng mức giảm lũy kế kể từ khi xung đột nổ ra lên 410 triệu thùng.

Lệnh hạn chế xuất khẩu của Nga cũng là yếu tố gây thêm áp lực cho thị trường. Nga được cho là đã cấm xuất khẩu dầu diesel đến hết ngày 30/9, sau các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine nhằm vào các cơ sở lọc dầu. Thời gian hạn chế xuất khẩu kéo dài bao lâu và tiến độ khôi phục các nhà máy lọc dầu sẽ quyết định khả năng thu mua sản phẩm của châu Âu và các khu vực khác.

Tại Trung Đông, lo ngại về gián đoạn nhà máy lọc dầu vẫn tiếp diễn. Nhà máy lọc dầu Jizan của Ả Rập Xê Út bị tấn công ngày 9/8, với công suất xử lý được cho là khoảng 400.000 thùng/ngày.

Nhu cầu mùa đông là biến số có thể khiến áp lực nguồn cung gia tăng thêm. Tại Bắc bán cầu, nhu cầu dầu sưởi tăng lên, cùng với nhu cầu nhiên liệu cho vận tải xe tải và thiết bị nông nghiệp vẫn duy trì, khiến biến động giá có thể lớn hơn ở những khu vực có mức tồn kho mỏng.

Tuy nhiên, chưa có gì chắc chắn rằng tình trạng thiếu hụt nguồn cung sẽ kéo dài sau mùa đông. IEA đưa ra khả năng thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể quay lại trạng thái dư cung vào cuối năm, trong khi tổng tồn kho distillate của Mỹ theo số liệu tuần gần nhất cũng đã tăng trở lại.

Sự khác biệt giữa các thị trường cũng có thể ngày càng rõ nét. Những khu vực có tồn kho giảm như bờ Đông nước Mỹ chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện nhập khẩu và vận tải đường biển, trong khi những khu vực có nguồn cung thuận lợi hơn có thể ghi nhận diễn biến giá khác với mức trung bình toàn quốc.

Tại thị trường trong nước, biến động giá dầu diesel toàn cầu có thể tác động đến giá bán lẻ tại các trạm xăng và chi phí logistics, thông qua cước vận tải biển, giá nhập khẩu và biên lợi nhuận lọc dầu. Tuy nhiên, tốc độ truyền dẫn giá và quy mô tác động đến chi phí logistics tại thị trường trong nước chưa được công bố cụ thể.

Nhìn chung, điều kiện nguồn cung mùa đông năm nay sẽ phụ thuộc vào thời hạn hạn chế xuất khẩu của Nga, tiến độ khôi phục các nhà máy lọc dầu tại Trung Đông và tốc độ sụt giảm tồn kho theo từng khu vực. Thời điểm khả năng dư cung cuối năm mà IEA đưa ra có phản ánh vào thị trường thực tế hay không, cùng với khả năng phục hồi tồn kho tại bờ Đông nước Mỹ, sẽ là những điểm cần tiếp tục theo dõi.