Vitalik Buterin: Chi phí SNARK có thể giảm xuống dưới 10 lần trong dài hạn

Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum (ETH), vừa đưa ra nhận định về khả năng cắt giảm chi phí dài hạn của ba công nghệ mật mã học SNARK, mã hóa đồng cấu hoàn toàn (FHE) và làm mờ không phân biệt (iO). Theo ông, phần chi phí phát sinh khi gắn các công nghệ mật mã vào tính toán thông thường có thể giảm mạnh về lâu dài.

Theo PANews đưa tin ngày 6 (giờ địa phương), Buterin đã công khai quan điểm về sự phát triển dài hạn của lĩnh vực mật mã học. Ông ước tính có 33% khả năng giới nghiên cứu sẽ tìm ra cách triển khai giúp đưa hệ số chi phí của cả ba công nghệ SNARK, FHE và iO xuống mức "1+ε" khi áp dụng cho các phép tính thông thường trong thực tế.

Điều này đồng nghĩa nếu quy mô tính toán đủ lớn, phần chi phí phát sinh thêm do xử lý mật mã có thể tiệm cận về 0 so với chi phí tính toán gốc. Tuy nhiên, Buterin nhấn mạnh đây chỉ là quan điểm cá nhân, không phải nhận định đồng thuận của toàn ngành.

Ông cũng ước tính có 60% khả năng cả ba công nghệ trên đều đạt mức chi phí phát sinh (overhead) dưới 10 lần. Tiêu chuẩn chi phí ở đây là tổng của chi phí năng lượng và chi phí tính toán đã khấu hao.

Buterin cho rằng nhiều khả năng ít nhất một trong ba công nghệ sẽ có bước đột phá trước khi thập kỷ này kết thúc. Theo ông, kịch bản khả thi nhất là SNARK đạt mức chi phí phát sinh chỉ ở hàng đơn vị, tức một chữ số.

SNARK là công nghệ mật mã cho phép chứng minh một phép tính đã được thực hiện đúng mà không cần chạy lại toàn bộ phép tính đó. Trong lĩnh vực blockchain, công nghệ này gắn liền với các cuộc thảo luận về bằng chứng không tiết lộ thông tin (zero-knowledge proof), khả năng mở rộng và quyền riêng tư.

FHE là công nghệ cho phép thực hiện tính toán trên dữ liệu đã mã hóa mà không cần giải mã trước. Trong khi đó, iO là lĩnh vực nghiên cứu mật mã học giúp một chương trình có thể được thực thi mà vẫn giữ kín logic xử lý bên trong.

Phát biểu lần này của Buterin nhắm đến cấu trúc chi phí của công nghệ nền tảng, thay vì các chỉ số giá hay hoạt động mạng lưới ngắn hạn của ETH. Chi phí tính toán từ lâu đã được xem là điểm nghẽn khi đưa các kỹ thuật chứng minh mật mã và tính toán trên dữ liệu mã hóa vào ứng dụng thực tế.

Theo Buterin, một số hàm băm chuyên dụng và một số tác vụ suy luận của mô hình ngôn ngữ lớn đã đạt được mức chi phí này. Dù vậy, việc áp dụng SNARK, FHE và iO cho tính toán thông thường trên diện rộng vẫn là bài toán riêng còn để ngỏ.

Trong cộng đồng Ethereum, chi phí chứng minh và hiệu suất thực thi vốn là chủ đề nghiên cứu dài hạn. Trước đó, Buterin từng đề cập đến loại giao dịch EIP-8141 trong bối cảnh nghiên cứu mở rộng phi tập trung dài hạn của Ethereum.

Các con số nêu trên chỉ là ước tính xác suất mang tính cá nhân của Buterin, không phải lộ trình ra mắt hay kế hoạch thương mại hóa của một dự án cụ thể nào.