217 triệu USD giao dịch memecoin làm lung lay token cổ phiếu

Token cổ phiếu của Robinhood(HOOD) đang được dùng làm tài sản đối ứng trong giao dịch memecoin, khiến giá một số token chênh lệch đáng kể so với cổ phiếu gốc. Tính đến ngày 2/9, khối lượng giao dịch các cặp memecoin-token cổ phiếu đạt 217 triệu USD, vượt quy mô giao dịch trực tiếp của token cổ phiếu.

Robinhood đã ra mắt mainnet công khai của Robinhood Chain vào ngày 1/7, mô tả đây là mạng Layer 2 không cần cấp phép xây dựng trên nền tảng Arbitrum(ARB). Cùng thông báo này, Robinhood cho biết sẽ cung cấp token cổ phiếu cho người dùng ví Robinhood tại hơn 120 quốc gia.

Vấn đề nằm ở cách token cổ phiếu thực sự được sử dụng. Trên Robinhood Chain, một số pool memecoin không dùng USD Coin(USDC) hay Ethereum(ETH) làm tài sản đối ứng, mà thay vào đó chọn token cổ phiếu như Nvidia(NVDA), Hims & Hers Health(HIMS), AMC Entertainment(AMC).

Trong cấu trúc này, trader muốn mua memecoin buộc phải có sẵn token cổ phiếu tương ứng trước. Nói cách khác, token cổ phiếu không chỉ là tài sản đầu tư mà còn đóng vai trò như một loại vé thông hành để mở giao dịch memecoin.

CryptoSlate đưa tin tính đến ngày 2/9, khối lượng giao dịch cặp memecoin-token cổ phiếu đạt 217 triệu USD, vượt qua mức 127 triệu USD của giao dịch token cổ phiếu trực tiếp. Token Hims & Hers Health có tới 53,1% lượng lưu hành bị khóa trong pool BONER, khiến giá tăng lên tới 132,64 USD, rồi quay đầu về khoảng 29 USD sau khi thị trường chứng khoán mở cửa trở lại.

Đây là hiện tượng khác với áp lực bán khống trên cổ phiếu thực. Tài liệu của Robinhood định nghĩa token cổ phiếu là chứng khoán nợ được token hóa (tokenized debt security) do Robinhood Assets Jersey phát hành. Loại token này mang lại mức độ tiếp cận kinh tế đối với chứng khoán cơ sở, nhưng không trao quyền pháp lý hay quyền hưởng lợi đối với công ty cơ sở.

Tài liệu của Robinhood cũng nêu rõ token cổ phiếu không được chào bán, bán hoặc chuyển nhượng tại Mỹ. Dù mang lại mức độ biến động giá tương tự cổ phiếu, bản chất pháp lý và cấu trúc quyền lợi của token này vẫn khác biệt so với cổ phiếu thông thường.

Theo tài liệu của Robinhood Chain, token cổ phiếu là token chuẩn ERC-20, có thể được kết hợp sử dụng trong giao dịch, thế chấp, cho vay trên các ứng dụng on-chain. Tuy nhiên, việc phát hành trực tiếp chỉ dành cho các bên tham gia được phê duyệt. Vào cuối tuần hay khung giờ thị trường chứng khoán đóng cửa — thời điểm việc phát hành mới bị hạn chế — lượng lưu thông on-chain có thể trở nên mỏng hơn.

Khoảng cách giá bị nới rộng chính từ điểm này. Dù thị trường chứng khoán truyền thống đóng cửa, giao dịch on-chain vẫn tiếp diễn; nếu nguồn cung token cổ phiếu mới không tăng kịp thời, nhu cầu mua memecoin có thể đẩy giá token bọc (wrapper token) lên cao. Mức giá hình thành lúc này chưa chắc phản ánh thay đổi giá trị thực của cổ phiếu gốc, mà có thể chỉ là hệ quả của thanh khoản on-chain hạn chế.

Diễn biến này cũng khớp với báo cáo trước đó của TokenPost về việc tỷ trọng RWA trên Robinhood Chain sụt giảm. Robinhood Chain ban đầu đặt tài sản thực (RWA) làm trọng tâm, nhưng mức sử dụng và giao dịch ban đầu lại tăng trước tiên ở mảng memecoin.

Coindesk đưa tin vào giữa tháng 7, giao dịch hằng ngày trên Robinhood Chain ở mức khoảng 3,6 triệu giao dịch, trong khi tỷ trọng RWA chỉ đạt 4,1%. Diễn biến giao dịch memecoin trên nền tảng Robinhood Chain mà TokenPost từng đưa tin trước đó cũng là một ví dụ khác cho thấy sự kết hợp giữa cổ phiếu token hóa và thanh khoản memecoin.

Phía doanh nghiệp cũng lên tiếng phản đối. Adam Aron, CEO AMC Entertainment, chỉ trích cấu trúc token hóa AMC của Robinhood trên X, cho rằng sản phẩm này chưa đăng ký theo luật chứng khoán liên bang. Ông khẳng định sản phẩm của Robinhood không liên quan đến AMC và công ty chưa hề phê duyệt việc này.

Vlad Tenev, CEO Robinhood, đáp lại bài đăng của Aron bằng câu hỏi “vấn đề là gì”. Phản ứng của cả hai bên đã khơi lại tranh luận về việc cổ phiếu token hóa có thể được giao dịch tới mức nào khi chưa có sự chấp thuận của công ty cơ sở.

The Block thống kê tổng vốn hóa thị trường cổ phiếu token hóa đạt 13,4 tỷ USD vào đầu tháng 9, tăng so với mức 2,5 tỷ USD hồi đầu năm. Trong lúc quy mô thị trường mở rộng, các tranh luận về cấu trúc phát hành, quyền lợi nhà đầu tư và việc có được công ty cơ sở chấp thuận hay không cũng ngày càng lớn dần.

Đến nay, phản ứng công khai được xác nhận mới chỉ giới hạn ở trường hợp CEO AMC. Trọng tâm của vấn đề này không nằm ở phản ứng của giới CEO tài chính truyền thống nói chung, mà ở việc cổ phiếu token hóa có thể tạo ra khoảng cách giá khi kết hợp với thanh khoản memecoin trong môi trường DeFi mở. Cần phân biệt rõ liệu biến động giá token cổ phiếu phản ánh thay đổi giá trị thực của cổ phiếu gốc, hay chỉ là tình trạng thiếu thanh khoản tạm thời của token bọc on-chain.