G7 cảnh báo nguy cơ lượng tử, ví crypto đối mặt bài toán đổi chữ ký

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) hối thúc chuyển đổi sang hệ mật mã chuẩn bị cho thời đại máy tính lượng tử, khiến cấu trúc ký ví và xác thực giao dịch trong hạ tầng tiền mã hóa trở thành bài toán bảo mật dài hạn.

Nhóm công tác an ninh mạng G7 công bố tài liệu “Preparing for the Post-Quantum Era: A Call to Action” vào ngày 3 (giờ địa phương), kêu gọi chính phủ và doanh nghiệp bắt đầu quá trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử (PQC). Cơ quan An ninh Hệ thống thông tin Quốc gia Pháp (ANSSI) cho biết tài liệu này đề cập đến rủi ro bảo mật đối với cả tổ chức công lẫn tư.

Trung tâm An ninh mạng Canada (Canadian Centre for Cyber Security), trong cùng tài liệu, cảnh báo về nguy cơ tấn công kiểu “harvest now, decrypt later” cùng rủi ro giả mạo xác thực. Điều này có nghĩa là kẻ tấn công có thể thu thập dữ liệu đã mã hóa ngay từ bây giờ và giải mã sau này, khi máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện.

Mật mã hậu lượng tử là hệ mật mã được thiết kế để chống chịu các cuộc tấn công từ máy tính lượng tử. Mật mã khóa công khai đang được sử dụng rộng rãi hiện nay là nền tảng cho giao tiếp internet, chữ ký điện tử, xác thực tài chính và bảo mật ví blockchain. Điểm khởi đầu của cuộc thảo luận về chuyển đổi là khi máy tính lượng tử có ý nghĩa về mặt mật mã học (CRQC) xuất hiện, một phần cấu trúc hiện tại có thể trở nên yếu đi.

Ngành công nghiệp tiền mã hóa quan tâm sâu sắc đến vấn đề này vì lý do rõ ràng. Chữ ký ví, xác nhận giao dịch và xác thực validator của Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH), Solana(SOL) đều dựa vào mật mã khóa công khai. Điều này không có nghĩa là máy tính lượng tử sắp phá vỡ mật mã hiện tại ngay lập tức, nhưng quá trình chuyển đổi đòi hỏi ví, đơn vị lưu ký, sàn giao dịch, validator và khâu quản lý khóa của người dùng phải vận hành đồng bộ.

Cảnh báo lần này của G7 không phải vấn đề mới xuất hiện đơn lẻ. Theo tài liệu của Nhóm chuyên gia an ninh mạng G7 do Bộ Tài chính Anh tổng hợp, khuyến nghị ứng phó rủi ro điện toán lượng tử đã được đưa ra vào tháng 10 năm 2024, và đến tháng 1 năm 2026, tài liệu lộ trình chuyển đổi mật mã hậu lượng tử dành cho ngành tài chính được bổ sung thêm. Tài liệu lần này nằm trong xu hướng mở rộng cảnh báo vốn tập trung vào ngành tài chính thành lời kêu gọi hành động trên toàn chính phủ và toàn ngành.

Bitcoin(BTC) hiện chưa có lộ trình chuyển đổi thống nhất. Bản dự thảo BIP-360 của Bitcoin(BTC) đề xuất cấu trúc P2MR loại bỏ hình thức chi tiêu theo đường dẫn khóa (key path spending), nhằm giảm rủi ro tấn công do lộ khóa kéo dài. Tuy nhiên, chính tài liệu này cũng ghi nhận rằng để ngăn cả kiểu tấn công lộ khóa công khai trong thời gian ngắn, tức trước khi giao dịch được xác nhận, chữ ký hậu lượng tử vẫn cần được bổ sung trong tương lai.

Ethereum(ETH) đưa ra lộ trình cụ thể hơn. Quỹ Ethereum (Ethereum Foundation) đã lập một nhóm nghiên cứu chuyên trách về hậu lượng tử, và trang ethereum.org đặt mục tiêu hoàn thiện hạ tầng hậu lượng tử cốt lõi vào khoảng năm 2029. Cách tiếp cận là đưa dần trừu tượng hóa tài khoản (account abstraction), tiền biên dịch xác thực chữ ký hậu lượng tử và cấu trúc chứng minh ở lớp đồng thuận vào hệ thống theo từng giai đoạn.

Solana(SOL) cũng công bố tình hình chuẩn bị. Trong tài liệu “Solana’s Quantum Readiness” công bố tháng 4 năm 2026, Quỹ Solana (Solana Foundation) khẳng định rủi ro lượng tử vẫn còn cách vài năm, nhưng cho biết Anza và Firedancer đã xem xét Falcon như một phương án chữ ký số hậu lượng tử và đã có bản triển khai ban đầu. Solana Foundation cũng giới thiệu Winternitz Vault của Blueshift là một trong số ít nguyên thủy kháng lượng tử đang thực sự được sử dụng trên các blockchain lớn.

Vấn đề then chốt không nằm ở việc mối đe dọa có tồn tại hay không, mà ở cách triển khai. Chữ ký hậu lượng tử có thể lớn hơn chữ ký hiện tại và làm tăng chi phí xác minh. Các mạng lưới cần vừa nâng cao bảo mật, vừa điều chỉnh đồng thời phí giao dịch, hiệu năng xử lý, khả năng tương thích ví và quy trình sao lưu.

Đặc biệt với những mạng lưới có cơ chế quản trị chậm như Bitcoin(BTC), việc tạo đồng thuận và di chuyển người dùng quan trọng không kém việc chọn thuật toán. Nếu các nhà cung cấp ví, sàn giao dịch và đơn vị lưu ký không đồng bộ cùng một quy trình chuyển đổi, gánh nặng vận hành trong quá trình người dùng thay khóa và di chuyển tài sản có thể tăng lên.

Với nhà đầu tư Hàn Quốc, vấn đề đáng quan tâm không phải là dự báo giá mà là cấu trúc lưu trữ tài sản. TokenPost trước đó đã đưa tin về áp lực chuyển đổi kháng lượng tử của Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH), nhấn mạnh rằng các ước tính về lượng khóa công khai bị lộ nên được nhìn nhận là phạm vi rủi ro để xác định thứ tự ưu tiên chuyển đổi, chứ không phải là khối lượng tài sản có thể bị đánh cắp ngay lập tức.

XRP Ledger (XRPL) cũng nằm trong xu hướng tương tự. TokenPost từng đưa tin rằng Ripple(XRP) đã đặt mục tiêu hoàn tất chuyển đổi kháng lượng tử cho XRP Ledger vào năm 2028. Đây là bối cảnh khiến các blockchain lớn cân nhắc phương án vận hành song song giữa hệ chữ ký mới và cấu trúc ví hiện có.

Khuyến nghị lần này của G7 mang tính chất yêu cầu chuyển đổi hạ tầng dài hạn, hơn là yếu tố tác động đến giá trong ngắn hạn. Điều thị trường cần theo dõi không phải là xu hướng giá, mà là việc từng mạng lưới có biến kế hoạch kiểm kê tài sản mật mã, quy trình thay khóa, hỗ trợ ví và chuyển đổi validator thành lịch trình thực tế hay không.