5 tỷ rupee: Ấn Độ đấu thầu trái phiếu doanh nghiệp token hóa

REC Limited, công ty tài chính điện lực quốc doanh của Ấn Độ, đang chuẩn bị đấu thầu trái phiếu doanh nghiệp token hóa với quy mô tối đa 5 tỷ rupee. Đây không phải là đợt phát hành tiền mã hóa, mà là thử nghiệm hạ tầng trái phiếu chính thống, trong đó quyền sở hữu và lịch sử thanh toán trái phiếu được ghi nhận trên sổ cái phân tán.

Reuters đưa tin REC Limited đang chuẩn bị huy động tối đa 5 tỷ rupee thông qua trái phiếu doanh nghiệp token hóa có kỳ hạn 1 năm 8 tháng. Quy mô phát hành cơ bản là 1 tỷ rupee, kèm quyền chọn "greenshoe" cho phép nhận thêm tối đa 4 tỷ rupee nếu nhu cầu vượt mức. Ngày đấu thầu được ấn định là 7/9.

Thông tin lần này cụ thể hơn so với bài viết trước đó của TokenPost về kế hoạch phát hành trái phiếu doanh nghiệp token hóa đầu tiên của Ấn Độ. Khi đó, quy mô phát hành được cho là dưới 5 tỷ rupee, còn tên đơn vị phát hành, thời điểm và quy mô cụ thể đều dựa trên phát biểu của nguồn tin giấu tên.

Điều kiện phát hành hiện vẫn chưa được xác nhận bằng văn bản chính thức. Theo Reuters đưa tin ngày 24 tháng 8 (giờ địa phương), quy mô phát hành khi đó được nêu là dưới 5 tỷ rupee; còn bài viết lần này đưa ra con số 5 tỷ rupee cùng lịch đấu thầu ngày 7/9. Trước khi REC Limited công bố chính thức hoặc văn bản điều kiện cuối cùng được công khai, nên xem đây vẫn là giai đoạn dự kiến phát hành.

Trọng tâm của cấu trúc này nằm ở khâu thanh toán và lưu ký. Nhà đầu tư chỉ có thể tham gia đấu thầu khi sở hữu đồng thời ví tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) bán buôn do ngân hàng cung cấp và ví chứng khoán mới. Các tổ chức lưu ký của Ấn Độ đang phát triển ví DEMAT 2.0, cho phép ghi nhận lịch sử nắm giữ trái phiếu trên sổ cái phân tán.

Đồng rupee kỹ thuật số bán buôn (e₹-W) của Ngân hàng Trung ương Ấn Độ (RBI) được dùng làm phương tiện thanh toán. RBI khởi động thử nghiệm e₹-W từ ngày 31/10/2022, với ứng dụng đầu tiên là thanh toán trên thị trường thứ cấp trái phiếu chính phủ. Trong tài liệu hỏi đáp công bố tháng 1/2025, RBI mô tả e₹-W là đồng CBDC dành cho hệ sinh thái giới hạn, được các tổ chức tài chính và trung gian sử dụng để thanh toán khối lượng lớn và tăng hiệu quả thanh toán chứng khoán.

Trái phiếu token hóa không làm thay đổi rủi ro tín dụng hay dòng tiền của trái phiếu. Về bản chất, đây là cách ghi nhận quyền lợi, lịch sử chuyển nhượng và quy trình thanh toán trên sổ cái kỹ thuật số, nhằm rút gọn các thủ tục phát hành, quyết toán và quản lý sau phát hành. Đó cũng là lý do giới quan sát đánh giá đợt phát hành này gần với một thử nghiệm hạ tầng thị trường tài chính hơn là một sản phẩm tiền mã hóa thông thường.

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Ấn Độ (SEBI) trước đó cũng từng đề cập công khai đến thử nghiệm token hóa trái phiếu doanh nghiệp. Tuhin Kanta Pandey (Tuhin Kanta Pandey), Chủ tịch SEBI, phát biểu tại một sự kiện ngày 26/5 rằng "chương trình thử nghiệm token hóa sẽ kiểm chứng xem liệu có thể mang lại tốc độ thanh toán nhanh hơn, khả năng truy vết tốt hơn, quản lý tự động hóa và mức độ minh bạch lớn hơn hay không". Bình luận này cho thấy mục tiêu của chương trình thử nghiệm không dừng ở việc đổi hình thức phát hành, mà nhắm tới toàn bộ quy trình thanh toán và quản lý.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Ấn Độ đã mở rộng quy mô đáng kể, nhưng thanh khoản và độ sâu của cơ sở nhà đầu tư vẫn là bài toán chưa có lời giải. So với trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp có điều kiện phát hành và rủi ro tín dụng đa dạng hơn, khiến quy trình quyết toán sau giao dịch, quản lý người nắm giữ và chi trả lãi coupon trở nên phức tạp. Thử nghiệm token hóa nhằm kiểm tra xem một phần trong số các quy trình này có thể xử lý bằng sổ cái phân tán và thanh toán kỹ thuật số hay không.

Phạm vi nhà đầu tư ban đầu vẫn còn hạn chế. Theo Reuters, chương trình thử nghiệm lần này chỉ mở cho một nhóm nhà đầu tư được chọn, và trái phiếu bị khóa chuyển nhượng ("lock-up") trong 3 tháng. Giao dịch thứ cấp cũng chỉ diễn ra được giữa những nhà đầu tư sở hữu đồng thời ví CBDC và ví chứng khoán tương thích.

Một số thông tin cho biết các sở giao dịch có thể chuẩn bị xong thị trường thứ cấp cho trái phiếu token hóa vào tháng 12. Tuy nhiên, xét đến giới hạn nhà đầu tư và điều kiện khóa chuyển nhượng của giai đoạn thử nghiệm ban đầu, chưa thể khẳng định điều này sẽ ngay lập tức mở rộng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư đại chúng hay cải thiện thanh khoản.

Giới quan sát trong ngành nhìn nhận đợt phát hành này với cả kỳ vọng về hiệu quả lẫn nhận thức rõ về giới hạn hiện tại. Nhiều tờ báo tài chính diễn giải đây là chương trình thử nghiệm hướng tới nhà đầu tư tổ chức, chứ không phải một sản phẩm ra mắt cho nhà đầu tư cá nhân. Đánh giá chung cho rằng token hóa có thể giúp tăng tính minh bạch và tự động hóa nghiệp vụ, nhưng ở giai đoạn đầu, điều kiện tham gia và phạm vi lưu thông vẫn còn hẹp.

Diễn biến này cũng có điểm liên quan tới thị trường trong nước. Cơ quan quản lý tài chính Hàn Quốc cũng đang xúc tiến xây dựng hạ tầng mở rộng chứng khoán token hóa sang cổ phiếu, trái phiếu và quỹ. Việc Ấn Độ kết hợp thanh toán bằng CBDC với ví chứng khoán trong cùng một giao dịch khiến trường hợp này trở thành đối tượng so sánh đáng chú ý với các thảo luận về chứng khoán token hóa tại Hàn Quốc.

Nếu đợt phát hành diễn ra đúng kế hoạch, thị trường trái phiếu Ấn Độ sẽ lần đầu thử nghiệm đồng thời CBDC và ví chứng khoán token hóa trong cùng một giao dịch. Ngày đấu thầu dự kiến là 7/9, còn thời điểm chuẩn bị thị trường thứ cấp được đưa ra là tháng 12.