Lãi suất trái phiếu Mỹ dài hạn khó hạ, Daiwa: cơ cấu cao có thể kéo dài

Viện Nghiên cứu Tổng hợp Daiwa (Daiwa Institute of Research) nhận định lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài và siêu dài có khả năng cố định ở mức cao mang tính cơ cấu, trong bối cảnh hiện khó tìm ra kịch bản từ phía nhu cầu đủ sức kéo lãi suất đi xuống.

Viện Nghiên cứu Daiwa đưa ra nhận định này trong báo cáo đánh giá lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài và siêu dài công bố ngày 4. Viện cho biết ngay cả khi nhu cầu có thay đổi, khả năng cao điều này sẽ đi kèm các yếu tố bất lợi cho thị trường tài chính và nền kinh tế thực như giá cổ phiếu lao dốc hay rủi ro tín dụng gia tăng.

Yếu tố đầu tiên được viện chỉ ra là hoạt động đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) của các hyperscaler. Theo Daiwa, khả năng các hyperscaler mở rộng đầu tư một chiều đã giảm bớt, nhưng trong bối cảnh ứng dụng AI tiếp tục tăng, quy mô đầu tư cũng khó có khả năng thu hẹp đột ngột. Trái phiếu chính phủ Mỹ và trái phiếu kỳ hạn dài do các hyperscaler phát hành vẫn sẽ cạnh tranh lẫn nhau, khiến dư địa cải thiện cung cầu không lớn.

Hyperscaler là cách gọi các tập đoàn công nghệ quy mô cực lớn vận hành hạ tầng điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu trên diện rộng. Để mở rộng trung tâm dữ liệu phục vụ AI, các doanh nghiệp này phải rót vốn dài hạn quy mô lớn không chỉ cho xây dựng mà còn cho điện, làm mát và hạ tầng viễn thông, kéo theo quy mô phát hành trái phiếu rất lớn. Điều này khiến trái phiếu kỳ hạn dài của hyperscaler và trái phiếu chính phủ Mỹ cùng cạnh tranh dòng vốn của nhà đầu tư ở các kỳ hạn tương tự.

Viện Nghiên cứu Daiwa cho rằng nếu các hyperscaler chuyển hướng sang huy động vốn bằng cổ phiếu - qua phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) hoặc tăng vốn - thay vì trái phiếu doanh nghiệp, sức hấp dẫn tương đối của trái phiếu chính phủ có thể tăng lên. Tuy nhiên, viện lưu ý kịch bản này không hẳn tích cực, bởi giá cổ phiếu giảm và rủi ro tín dụng gia tăng có thể khuếch đại rủi ro cho cả thị trường tài chính lẫn nền kinh tế thực nói chung. Nói cách khác, ngay cả con đường giúp hạ lãi suất trái phiếu cũng đi kèm tác dụng phụ riêng.

Trước đó, BlackRock(BLK) cũng từng đưa ra đánh giá tương tự, cho rằng cuộc cạnh tranh vốn giữa chính phủ và các doanh nghiệp AI có thể tạo thêm áp lực tăng đối với lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài tại các nước phát triển. Wei Li, chiến lược gia trưởng toàn cầu của BlackRock, và Vivek Paul, trưởng bộ phận nghiên cứu danh mục đầu tư toàn cầu, khi đó bình luận rằng "chính phủ, các hyperscaler AI và doanh nghiệp trên khắp nền kinh tế đang cạnh tranh vốn gay gắt hơn bao giờ hết", đồng thời cho biết điều này "vẫn duy trì áp lực tăng đối với lợi suất trái phiếu dài hạn ngay cả trong kịch bản bùng nổ năng suất nhờ AI". Nói cách khác, dù tăng trưởng kinh tế cải thiện, nếu nhu cầu vốn cũng tăng theo thì đà giảm của lãi suất dài hạn vẫn có thể bị hạn chế - một nhận định cùng hướng với đánh giá lần này của Viện Nghiên cứu Daiwa.

Yếu tố thứ hai là xu hướng các ngân hàng trung ương và quỹ hưu trí nước ngoài né tránh mua trái phiếu chính phủ Mỹ. Viện Nghiên cứu Daiwa cho rằng các lệnh trừng phạt kinh tế của chính phủ Mỹ nhắm vào Iran có thể trở thành yếu tố kìm hãm việc nắm giữ tài sản định giá bằng đồng đô la.

Viện cũng cảnh báo nếu xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối suy yếu đột ngột, giá các tài sản rủi ro như cổ phiếu có thể lao dốc, dẫn tới làn sóng "mua đô la khẩn cấp". Tuy nhiên, đây cũng không phải kịch bản tích cực cho kinh tế và thị trường tài chính toàn cầu, bởi bản thân nước Mỹ khi đó có thể trở thành tâm điểm bất ổn của thị trường, khiến yếu tố này chưa chắc có lợi cho việc hạ lãi suất trái phiếu.

Yếu tố thứ ba là cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Viện Nghiên cứu Daiwa nhận định để hạ nhiệt mặt bằng lãi suất cao hiện nay, nước Mỹ cần cải thiện cán cân tài khóa ở quy mô đủ lớn để bù đắp hiệu ứng tăng lãi suất, thay vì các giải pháp tạm thời như mua lại trái phiếu (buyback). Viện cho rằng khả năng cắt giảm chi tiêu ngân sách, trong đó có chi cho an sinh xã hội, là khá thấp khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.

Viện Nghiên cứu Daiwa cũng dự báo nếu Tổng thống Trump tiếp tục sử dụng công cụ thuế quan theo hướng kích thích lạm phát, áp lực buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải duy trì chính sách thắt chặt sẽ càng lớn. Khi dư địa nới lỏng tài khóa vốn đã hẹp, nếu cộng thêm gánh nặng từ chính sách tiền tệ, số công cụ có thể kéo lãi suất dài hạn đi xuống sẽ càng ít đi.

Dù vậy, viện cũng chỉ ra một yếu tố tích cực: nếu tình hình Trung Đông cải thiện giúp kìm giá năng lượng, đồng thời chi tiêu quốc phòng không mở rộng thêm, cán cân tài khóa Mỹ có thể tránh được kịch bản xấu đi, từ đó hỗ trợ hạ lãi suất trái phiếu kỳ hạn dài và siêu dài. Đây là yếu tố duy nhất trong bốn yếu tố được viện nêu ra có tác động theo hướng giảm lãi suất, khác với ba yếu tố còn lại.

Khả năng lãi suất dài hạn cố định ở mức cao có liên hệ mật thiết với môi trường thanh khoản của toàn bộ nhóm tài sản rủi ro. Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) nhiều thời điểm biến động theo kỳ vọng lãi suất và thanh khoản đồng đô la hơn là theo các yếu tố riêng lẻ của thị trường tiền mã hóa, nên đánh giá lần này của Viện Nghiên cứu Daiwa cũng là thông tin đáng chú ý với giới đầu tư crypto. Trước đó, TokenPost từng đưa tin về cảnh báo của một quan chức Fed rằng nếu đầu tư AI tăng nhanh hơn tốc độ cải thiện năng suất, áp lực lạm phát có thể vẫn còn tồn tại.

Theo kết luận của Viện Nghiên cứu Daiwa, việc lãi suất dài hạn có tiếp tục cố định ở mức cao hay không sẽ phụ thuộc vào hướng đi của chính sách tài khóa Mỹ sau bầu cử giữa nhiệm kỳ, diễn biến tình hình Trung Đông, và những thay đổi trong cách các hyperscaler huy động vốn.